Tolstoj, Aleksej Konstantinovitsj, graaf (St.-Petersburg 24 aug. [5 sept.] 1817 – Krasnyj Rog 28 sept. [10 okt.] 1875), Russisch dichter en schrijver van historische romans, achterneef van Ljev Tolstoj, debuteerde in 1841 met een fantastische novelle, De vampier, in de trant van de Duitse romantici. Hij maakte naam als dichter onder het pseudoniem Kozjma Proetkov met humoristische, satirische parodieën en ‘nonsens’-verzen, die van invloed waren op latere absurdistische stromingen in de literatuur van de 20ste eeuw. Bekend en populair werd hij door zijn historische roman Vorst Serebrjanyj (1862; Ned. vert. 1947), over Ivan de Verschrikkelijke, en de dramatische trilogie De dood van Ivan de Verschrikkelijke (1866), Tsaar Fjodor Ioannovitsj (1868) en Tsaar Boris (1870). Vele lyrische gedichten van Tolstoj werden, door o.a. Tsjaikovski en Rimski-Korssakov, op muziek gezet.