Plantin,
Christophe ook Christoffel Plantijn (Saint-Avertin, bij Tours, ca.
1520 – Antwerpen 1 juli 1589), Zuid-Nederlands boekdrukker en uitgever van
Franse afkomst, verbleef in zijn jeugd te Lyon, Caen (waar hij vermoedelijk in
dienst was van de boekbinder Robert II Macé) en Parijs en vestigde zich in 1548
of 1549 als boekbinder te Antwerpen. Hij was lid van de geheime heterodoxe sekte
Het Huis der Liefde, waarvan de leider Hendrik Niclaes hem wellicht financieel
steunde om zich in 1555 als drukker te vestigen. In de periode 1572–1576 was
zijn drukkerij De Gulden Passer (Officina Plantiniana) met zestien persen in
bedrijf en 80 werknemers de grootste kapitalistische onderneming van de
toenmalige Nederlanden. In 1570 werd Plantin door Filips II benoemd tot
‘aartsdrukker’, in theorie belast met het toezicht over de drukkers in de
Nederlanden, maar in de praktijk was dit spoedig niet meer dan een eretitel. De
opgang van Plantin is voor een aanzienlijk deel te danken aan zijn relaties met
Filips II, voor wie hij in de jaren 1572–1576 een groot aantal voor de Spaanse
markt bestemde liturgische werken heeft gedrukt. Toen in 1576 de opstand tegen
Filips II ook de Zuidelijke Nederlanden in vlam zette, manœuvreerde Plantin
handig en zonder de Spaanse koning te verloochenen werkte hij toch met de
rebellen samen. Hij werd in 1578 zelfs aangesteld tot officieel drukker van de
Staten-Generaal (tot in 1585) en in 1579 tot drukker van de stad Antwerpen. Toen
het oorlogsgeweld Antwerpen naderde, liet hij De Gulden Passer over aan twee van
zijn schoonzonen, Jan Moretus en Frans Raphelengius, en vestigde zich tijdelijk
te Leiden, waar hij tevens drukker werd van de nieuwe universiteit (1583–1585).
Na de capitulatie van Antwerpen (aug. 1585) keerde hij naar deze stad terug,
waar hij opnieuw ‘aartsdrukker’ van de koning werd. De drukkerij te Leiden werd
in 1586 overgenomen door Raphelengius (en door diens zonen voortgezet tot 1619).
Bij de dood van Plantin in 1589 kwam De Gulden Passer te Antwerpen aan Jan
Moretus. De drukkerij bleef in bedrijf tot 1876. Plantin was de belangrijkste
drukker van het humanisme in de tweede helft van de 16de eeuw. Hij heeft niet
minder dan 2500 werken verzorgd, waarvan vele door inhoud en afwerking (o.m.
illustratie) van uitzonderlijke betekenis. Zijn belangrijkste uitgave was de
Biblia Regia in acht delen (1568–1572). Als drukkersmerk voerden Plantin en
zijn opvolgers een passer met de spreuk ‘Labore et Constantia’ (Lat., = door
arbeid en standvastigheid).
Plantin,
Christophe ook Christoffel Plantijn (Saint-Avertin, bij Tours, ca.
1520 – Antwerpen 1 juli 1589), Zuid-Nederlands boekdrukker en uitgever van
Franse afkomst, verbleef in zijn jeugd te Lyon, Caen (waar hij vermoedelijk in
dienst was van de boekbinder Robert II Macé) en Parijs en vestigde zich in 1548
of 1549 als boekbinder te Antwerpen. Hij was lid van de geheime heterodoxe sekte
Het Huis der Liefde, waarvan de leider Hendrik Niclaes hem wellicht financieel
steunde om zich in 1555 als drukker te vestigen. In de periode 1572–1576 was
zijn drukkerij De Gulden Passer (Officina Plantiniana) met zestien persen in
bedrijf en 80 werknemers de grootste kapitalistische onderneming van de
toenmalige Nederlanden. In 1570 werd Plantin door Filips II benoemd tot
‘aartsdrukker’, in theorie belast met het toezicht over de drukkers in de
Nederlanden, maar in de praktijk was dit spoedig niet meer dan een eretitel. De
opgang van Plantin is voor een aanzienlijk deel te danken aan zijn relaties met
Filips II, voor wie hij in de jaren 1572–1576 een groot aantal voor de Spaanse
markt bestemde liturgische werken heeft gedrukt. Toen in 1576 de opstand tegen
Filips II ook de Zuidelijke Nederlanden in vlam zette, manœuvreerde Plantin
handig en zonder de Spaanse koning te verloochenen werkte hij toch met de
rebellen samen. Hij werd in 1578 zelfs aangesteld tot officieel drukker van de
Staten-Generaal (tot in 1585) en in 1579 tot drukker van de stad Antwerpen. Toen
het oorlogsgeweld Antwerpen naderde, liet hij De Gulden Passer over aan twee van
zijn schoonzonen, Jan Moretus en Frans Raphelengius, en vestigde zich tijdelijk
te Leiden, waar hij tevens drukker werd van de nieuwe universiteit (1583–1585).
Na de capitulatie van Antwerpen (aug. 1585) keerde hij naar deze stad terug,
waar hij opnieuw ‘aartsdrukker’ van de koning werd. De drukkerij te Leiden werd
in 1586 overgenomen door Raphelengius (en door diens zonen voortgezet tot 1619).
Bij de dood van Plantin in 1589 kwam De Gulden Passer te Antwerpen aan Jan
Moretus. De drukkerij bleef in bedrijf tot 1876. Plantin was de belangrijkste
drukker van het humanisme in de tweede helft van de 16de eeuw. Hij heeft niet
minder dan 2500 werken verzorgd, waarvan vele door inhoud en afwerking (o.m.
illustratie) van uitzonderlijke betekenis. Zijn belangrijkste uitgave was de
Biblia Regia in acht delen (1568–1572). Als drukkersmerk voerden Plantin en
zijn opvolgers een passer met de spreuk ‘Labore et Constantia’ (Lat., = door
arbeid en standvastigheid).
