(Greenwich 28 juni 1491 – Westminster 28 jan. 1547), koning van Engeland en Ierland van 1509 tot 1547, uit het Huis Tudor, was een zoon van Hendrik VII. Hij stelde zich direct na zijn troonsbestijging ten doel een absolute macht te vestigen en Engeland tot een sterke en gevreesde mogendheid te maken, die in de Europese politiek zou worden ontzien. Hendrik was zeer intelligent, als mecenas oprecht en met begrip geïnteresseerd in kunsten en wetenschappen, maar volkomen liefdeloos, volstrekt egoïstisch en wreed. Hij ruimde zijn vrouwen en dienaren uit de weg of stortte hen op perfide wijze in het verderf, als hij hen (soms na vele jaren) niet meer in zijn omgeving wilde hebben of zich om politieke redenen van hen wilde ontdoen.

Volgde Hendrik in het eerste deel van zijn regeringsperiode een politiek van grootscheeps machtsvertoon door interventie in de Europese oorlogen, die de schatkist geheel uitputte (in deze tijd was Thomas Wolsey zijn rechterhand), met de jaren zocht hij reëler middelen tot versterking van de koninklijke macht (steeds hoger opgeschroefde belastingen, samenwerking met de Commons, vernietiging van de Rooms-Katholieke Kerk in Engeland). Hendrik profiteerde in de eerste plaats zelf van deze nieuwe koers, maar de grote meerderheid van zijn onderdanen bleef hem volgen, omdat zij mede profiteerde. Zo stond tegenover de verhoogde belastingen expansie van de nationale economische activiteit, terwijl de enorme inflatie die op de muntverslechtering tussen 1542 en 1547 volgde, gecompenseerd werd door een (daarmee samenhangende) ongekende toename van de buitenlandse vraag naar Engelse goederen.

De afscheiding van de Kerk van Engeland van Rome, in 1534, waarbij o.m. Wolsey en adviseur Thomas Cranmer, de aartsbisschop van Canterbury, een belangrijke rol speelden (zie Anglicaanse Kerk § geschiedenis) neemt een centrale plaats in Hendriks regeringsperiode in. Aanvankelijk had Hendrik zich onder de bestrijders van de Hervorming geschaard, wat hem de titel Defensor fidei (verdediger van het geloof) opleverde, maar door zijn streven zich van zijn eerste vrouw, Catharina van Aragón, te laten scheiden, kwam het tot een breuk met Rome, die, eenmaal tot stand gekomen, een wezenlijk onderdeel van de nationale politiek ging vormen: de confiscatie van de kerkelijke goederen en hun nieuwe economische bestemming was een zaak waarbij behalve de Kroon alle standen en klassen nauw betrokken bleven, en met de afscheiding van de Kerk van Engeland appelleerde Hendrik aan een wijd verbreide afkeer van Rome. Thomas More en John Fisher, bisschop van Rochester, waren de voornaamste slachtoffers van het verzet tegen Hendriks kerkelijke politiek. Het enige rooms-katholieke verzet van meer algemene omvang vond in 1536 in het noorden van Engeland plaats (de beweging van de Pilgrimage of Grace). De katholieken die zich bij Hendriks kerkelijke politiek neerlegden, werden ongemoeid gelaten. De protestanten werden echter wel degelijk ter wille van het geloof hevig vervolgd, o.m. door uitvaardiging van de bloedartikelen. Op het laatst van zijn regering toonde Hendrik wat meer toenadering tot de protestanten. In 1542 werd geheel Ierland onderworpen. In hetzelfde jaar begon Hendrik een oorlog met Schotland (overwinning bij Solway).

Hendrik huwde zesmaal: in 1509 met Catharina van Aragón (gescheiden 1533); in 1533 met Anna Boleyn (onthoofd 1536); in 1536 met Jane Seymour (gest. 1537); in 1540 met Anna van Kleef (hetzelfde jaar gescheiden); opnieuw in 1540 met Catharina Howard (onthoofd 1542); in 1543 met Catharina Parr, die hem overleefde.