|
De
toneelschrijver Henrik Ibsen werd geboren op 20 maart 1828 in het dorpje Skien,
Noorwegen, als zoon van een welvarend koopman.
Toen hij acht jaar oud was, ging zijn vader failliet; de armoede die daarop
volgde maakte zo'n diepe indruk op de jongen, dat hij die zijn leven niet meer
vergat. Op zijn vijftiende werd hij in de leer gedaan bij een apotheker, wat hij
vreselijk vond. Daar begon hij gedichten te schrijven. Hij las veel, vooral
poëzie en theologie, en vertrok in 1850 naar Christiania (Oslo) om te gaan
studeren aan de universiteit. Een jaar later werd hij 'theaterdichter' in het
Nationale Theater in Bergen. Dat hield in dat hij een aantal stukken schreef,
terwijl hij daarnaast optrad als manager, producent en ontwerper. In 1864
verliet hij Noorwegen en woonde bijna dertig jaar lang in Rome, Dresden en
München.
Hij werd beroemd door zijn twee grote 'dramatische gedichten' Brand (1866) en
Peer Gynt (1867); de titelfiguur Brand is een fanaticus die leeft onder het
motto 'alles of niets', Peer Gynt zoekt zijn leven lang naar 'zichzelf.
In 1867 verscheen Steunpilaren van de Maatschappij, de eerste van een reeks
stukken die lbsen schreef volgens de toen nieuwe opvattingen van het
naturalisme: gewone mensen op het toneel, die gewoon met elkaar praten. Geen
koningen, tronen of heksen die dichterlijk met elkaar van gedachten wisselen. En
dus ook geen monologen meer.
lbsen werd wereldberoemd met o.a. Nora, een poppenhuis ( 1879), Spoken (1881),
De wilde eend (1884), Rosmersholm (1886), Hedda Gabier (1890). In 1891 keerde
lbsen terug naar Noorwegen. Hij stierf in 1906, oud, ziek en eenzaam.
lbsen schreef 'ideeëndrama's': het idee stond voorop. De vorm waarin hij zijn
ideeën goot, werd een voorbeeld voor vele toneelschrijvers. In bijna al zijn
stukken is er sprake van een geheim uit het verleden dat nu ontsluierd wordt.
Het verleden beheerst het heden.
De inhoud van zijn stukken was voor zijn tijdgenoten vaak zo schokkend dat zij
de voorstellingen ervan verboden. Ook buiten Noorwegen, in Berlijn, Parijs en
Londen moesten zijn stukken in besloten clubs gespeeld worden om aan de censuur
te ontkomen. |