Herodotus (Gr.: Hèrodotos) (Halicarnassus vóór 480 v.C. – Thurii? na 430 v.C.), Grieks geschiedschrijver, de oudste van wie een volledig werk bewaard is gebleven. Ten gevolge van een mislukte poging de tiran Lygdamus te verdrijven, moest hij zijn geboorteplaats verlaten, vertoefde eerst op Samos en later geruime tijd te Athene, waar hij met Sophocles bevriend was. Hij nam deel aan de op initiatief van Pericles ondernomen stichting van de Pan-Helleense kolonie Thurii in Zuid-Italië. Hier bevond zich zijn graf. Tevoren had hij vele reizen ondernomen, o.a. naar Scythië, Colchis, Mesopotamië en Egypte, zich overal door eigen aanschouwing op de hoogte stellend en inlichtingen verzamelend aangaande alles wat zijn universele belangstelling gaande maakte, niet alleen op historisch gebied, maar ook betreffende de geografie en de natuurlijke historie van die gebieden en vooral betreffende godsdienst, zeden en levenswijze van de bewoners. Herodotus kende de geschriften van zijn voorgangers, de logografen, vooral Hecataeus. Hij kreeg inzage in belangrijke officiële documenten van het Perzische rijk (waarbij evenwel te bedenken valt dat hij van tolken gebruik moest maken), maar ook versmaadde hij mondeling overgeleverde verhalen in novellistische trant niet. Als titel van zijn Historiën diende aanvankelijk de aanhef van zijn geschrift: ‘Dit is de uiteenzetting van het onderzoek van Herodotus van Halicarnassus’. Uit de hellenistische tijd dateert de indeling in 9 boeken, waaraan vervolgens de namen van de 9 muzen werden gegeven. De opzet van het werk is een beschrijving van de conflicten tussen de Grieken en de Oosterse volkeren, waarvan de Perzische Oorlogen het hoogtepunt vormen (beschreven in boek 5–9, afsluitend met de inname van Sestus in 478; boek 1–4 bevat de voorgeschiedenis vanaf de mythische tijd). Zijn verhaal bevat tal van uitweidingen, die met het hoofdthema slechts zijdelings in verband staan. Dit geldt vooral voor de eerste vier boeken, waarin de Lydiërs, Meden, Perzen, Babyloniërs, Scythen, Libiërs en vele andere volkeren ter sprake komen, terwijl boek 2 één lange uitweiding over Egypte vormt.

In overeenstemming met de losse compositie is zijn schrijftrant, die een eenvoudig en ongedwongen karakter heeft en berust op het aaneenrijgen en ineenschakelen van zelfstandige zinnen. Het is de stijl van de onderhoudende verteller, waarin Herodotus het tot een nauwelijks te overtreffen hoogte heeft gebracht. Vaak wordt men ook aan het Homerische epos herinnerd. De taal waarvan hij zich bedient, is het Ionisch, niet het gesproken dialect, maar de daaruit voortgekomen literaire kunsttaal.