De Franse schrijver Honoré de Balzac werd geboren te Tours op 20 mei 1799 en overleed in Parijs op 18 augustus 1850. Balzac behoort tot de grootste romanciers uit de wereldliteratuur.
Door zijn vader Balzac – het adelspartikel ‘de’ is door de zoon van 1838 af aan zijn naam toegevoegd – werd hij tot de rechtenstudie gedwongen, maar hij weigerde de advocatuur. Om in zijn onderhoud te voorzien schreef hij, onder pseudoniem, een aantal melodramatische romans, die in geen enkel opzicht zijn latere genialiteit verraden. Een poging fortuin te maken met een drukkerij (1825–1827) mislukte volkomen: na de ondergang van zijn bedrijf had Balzac een grondige kennis gekregen van het zakenleven, maar ook een zware schuldenlast, waarvan hij zich nooit heeft kunnen bevrijden, ondanks de geweldige productiviteit van zijn schrijverschap. Hij wendde zich weer tot de literatuur en met de historische roman Le dernier chouan (1829, later Les chouans getiteld) en het opzien verwekkende Physiologie du mariage (1829) verkreeg hij bekendheid.
Meer dan twintig jaar lang ontplooide zich vervolgens zijn scheppingsdrang. Van de koortsachtige wijze van werken getuigen zijn manuscripten, die soms onontwarbaar zijn veranderd en aangevuld. Een enorm aantal romans, novellen en verhalen bracht hij bijeen onder de titel Comédie humaine – een titel, gekozen als tegenhanger tot La divina commedia van Dante – en verdeeld in Etudes de mœurs, Etudes philosophiques en Etudes analytiques, waarbij de eerste groep nog weer was onderverdeeld in Scènes de la vie parisienne, Scènes de la vie de campagne, enz. In deze cyclus van reeds geschreven en geprojecteerde romans en novellen, waarin dezelfde personen optreden in verschillende levensfasen en maatschappelijke situaties, wilde Balzac een zo volledig mogelijk beeld geven van zijn tijdgenoten, ‘un drame à cent actes avec 400 ou 500 personnages’, zoals hij zelf zijn opus magnum aankondigde.
Als mens was Balzac niet vrij van snobisme en als stilist toont hij vaak gebrek aan goede smaak en mist hij niet zelden maatgevoel. Als psycholoog schiet hij te kort in de analyse van sympathieke vrouwenfiguren. Maar hij is groot als scheppend kunstenaar in de realistische uitbeelding van de milieus waarin zijn hoofdpersonen optreden, bij voorkeur ambitieuze ‘strebers’ of vertegenwoordigers van de zakenwereld of de geldhandel. Ongeëvenaard is hij als schepper van figuren die ondanks de overdreven dimensies van hun hartstochten levende gestalten blijven, zoals de vrekken Gobseck (Gobseck, 1830) en Grandet (Eugénie Grandet, 1833), de moderne misdadiger Vautrin (Le père Goriot, 1835), de afgedankte soldaat van Napoleon, Bridault (La rabouilleuse, 1842), Goriot, slachtoffer van zijn ziekelijke vaderliefde (Le père Goriot, 1835), baron Hulot, meegesleept door zijn erotische hartstocht (La cousine Bette, 1846).
Vrouwen hebben een grote rol gespeeld in Balzacs kunstenaarsbestaan: zijn zuster Laure Surville, de morele steun in de eerste moeilijke jaren van zijn schrijverschap; Mme de Berny, de opofferende minnares; Mme Carraud, de trouwe vriendin en raadgeefster, de markiezin de Castries, die hem toegang verschafte tot de aristocratische kring van de legitimisten; en ten slotte de Poolse gravin Mme Hanska, aan wie hij sinds de ontvangst van haar eerste epistel (28 febr. 1832) jarenlang bijna dagelijks schreef (Lettres à l'Etrangère), die hij een paar keer in den vreemde ontmoette en die hij uiteindelijk, een paar maanden voor zijn dood, huwde.
Sommige boeken van Balzac, die sterk de invloed had ondergaan van Swedenborg, hebben een mystieke inslag, zoals Louis Lambert (1832), Séraphita (1834–1835). Aparte vermelding verdienen de virtuoze imitaties van Rabelais, Les contes drolatiques (3 dln., 1832–1837). Van al zijn dramatische producten heeft alleen het toneelstuk Mercadet (1838, pas na zijn dood opgevoerd) artistieke waarde.