 Op
7 januari 1785 maakte Jean-Pierre Blanchard samen met dr. John Jeffries
de eerste overtocht van Het Kanaal in een luchtballon. Onderweg moesten
ze al hun ballast (bijna al hun kleren en losse voorwerpen, behalve de
eerste luchtpostbrief) overboord gooien om hoogte te winnen. Na 2,5 uur
vliegen bereikten ze Frankrijk.
Na de eerste geslaagde vlucht met een luchtballon,
zochten geleerden en wetenschappers een manier om het nieuwe medium te
kunnen besturen. Al gauw was men er achter gekomen dat de ballon alleen
maar in de richting wilde waarheen de wind haar wilde drijven. Eén van
die ontwerpers van een voortbeweging was een zekere
Jean Pierre Blanchard (1753 – 1809) - zie foto
links. Hij was een Franse
werktuigkundige geboren in Andelys en wegens de zeer beperkte financiële
middelen van zijn ouders was zijn opleiding navenant. Zijn technisch
inzicht en zijn dadendrang waren echter omgekeerd evenredig aan die
geldmiddelen en zo ontwikkelde hij zich al gauw tot een zeer bekwame
werktuigkundige. Hij bezat ook een grote fantasie en zo ontwikkelde hij,
in combinatie met zijn technische vaardigheid, een soort rijtuig
voortbewogen met menselijke spierkracht. Hiermede zou hij, naar het
schijnt, destijds de Champs-Elysee te Parijs onveilig hebben gemaakt.
Van zodra hij hoorde over de uitvinding van de gebroeders Montgolfier en
Charles, besloot hij ook een Charlière te bouwen. Om de ballon voort te
bewegen voorzag hij de gondel vleugelvormige schepraderen. De opstelling
van de raderen kwam ongeveer overeen met de raderen van de latere
raderboten. Hij dacht dat de menselijk spierkracht voldoende zou zijn om
de ballon in de gewenste richting te kunnen voortbewegen. Ook had hij
tussen de gondel en de ballon een parasolvormig scherm geconstrueerd die
moest voorkomen dat de ballon, bij een eventueel lek, met een al te
harde klap ter aarde zou storten. Blanchard werd door velen beschouwd
als een topsnoever, doch met een bikkelhard zelfvertrouwen kondigde hij
aan om op 14 februari 1784 vanaf de Champs de Mars op te stijgen. Niet
alleen opstijgen, hij voegde er nog aan toe dat hij van plan was te
landen bij La Vilette. De geplande tocht kon echter door onvoorziene
omstandigheden pas op 2 maart doorgaan. Een Benedictijner geestelijke
Dom Pech zou ook met de ballon meevaren. Deze heer Pech had echter de
pech dat hij veel te zwaar was, zodat de ballon niet van de grond los
kwam. Zeer teleurgesteld stapte de eerwaarde uit; nog wilde de ballon
niet opstijgen omdat een jonge militair zich aan de gondel had
vastgeklampt. Die had met zijn makkers een weddenschap afgesloten dat
hij de ballonvaart zou meemaken. Na met geweld van het Champs de Mars te
zijn verwijderd kon eindelijk de ballon opstijgen. Alhoewel de vlucht
succesvol was slaagde hij er niet in zijn ballon met de raderen voort te
bewegen in de door hem gewenste richting. Na een kwartier landde hij wel
veilig op de grond. Zijn relaas was aanvankelijk sober en kort, maar
naarmate de pers zijn kortstondige vlucht breed uitsmeerde, groeide zijn
zelfvertrouwen over zijn eigen prestaties. Latere publicaties over die
tocht kregen een meer duidelijke toon van zelfverheerlijking. Na nog
enkele min of meer succesvolle vluchten week Blanchard uit naar
Engeland. Op 16 oktober 1784 steeg hij voor de eerste keer op van
Engelse bodem. De vlucht werd gemaakt van Little Chelsea en op die reis
werd Blanchard vergezeld door dr. John Seldon. Seldon was een beroemd
professor in de anatomie en de eerste Engelsman die een actieve
belangstelling toonde voor de luchtvaart. De ballon vloog naar Sunburry,
waar Seldon uitstapte en Blanchard de reis alleen voortzette. Hij
bereikte een zeer grote hoogte en had last van de koude; tenslotte kwam
hij neer bij Romsey, een kleine stad 120 kilometer van Londen gelegen.
Na deze zeer succesvolle vlucht maakte Blanchard kennis met de
Amerikaanse arts en natuurkundige
 dr.
John Jeffries (1744 – 1819) - zie foto rechts. Geboren in Boston,
Massachussetts scheen deze goed in de geldmiddelen te zitten want hij
betaalde Blanchard voor het deelnemen aan een ballonvlucht niet minder
dan de som van 100 Engelse ponden, in die tijd een klein fortuin .
Op een gegeven ogenblik wilde Blanchard, en niet als enige, proberen om
een vlucht over het Kanaal te maken. Het was reeds lang een droomwens om
de perfecte isolatie van Engeland middels een luchtweg te doorbreken.
Jeffries was de man die met zijn goedgevulde geldbuidel die droom voor
Blanchard waar kon maken. De wind komt in West-Europa voor het overgrote
deel van het jaar uit het westen zodat hij besloot de reis vanuit
Engeland te maken. Men noemt deze winden in de huidige luchtvaarttaal ‘Eastbound’,
oostwaarts. Jeffries was direct akkoord met het plan van Blanchard en er
werd overeengekomen dat Jeffries de reis zou mogen meemaken voor 700
harde Britse ponden. Blanchard verzon de ene list na de andere om alle
eer voor zichzelf te kunnen opeisen. Hij huurde zelfs een kleermaker in
die lood in de zoom van zijn vest moest naaien, zodat hij dit extra
gewicht als argument kon gebruiken om Jeffries achter te laten. De vest
kwam echter per abuis bij Jeffries terecht zodat het bedrog aan het
licht kwam. Van zijn kant ontdekte Blanchard dat zijn ballon maar
moeizaam wou stijgen en een noodlanding op zee vond hij verre van
aanlokkelijk. Blanchard hield voet bij stuk. Daarop dreigde Jeffries,
die natuurlijk waar voor zijn 700 pond wenste, zijn meevaartrecht met
een knokploeg van Doverse zeebonken te zullen opeisen. Uiteindelijk werd
het geschil via bemiddeling van de gouverneur van de Dover bijgelegd
zodat Jeffries toch plaats kon nemen in de gondel. Op 7 januari 1785
waren de weersomstandigheden voor de overtocht uitstekend en werd de
ballon klaargemaakt voor de historische vlucht over het Kanaal. Vanuit
Dover stegen zij op om precies 1 uur ’s middags. De bewering van
Blanchard over het onvoldoende draagvermogen van de ballon bleek niet
geheel ongegrond te zijn. Terwijl men zich boven het Kanaal bevond begon
de ballon vervaarlijk te dalen. Alle zandballast was reeds overboord
gezet en de waterspiegel kwam vervaarlijk dichtbij. Toen werden als
laatste redmiddel alle losse voorwerpen, delen van de
versieringsornamenten van de gondel en zelfs hun klederen over boord
gezet, doch de dalende beweging zette door tot zij zich op slechts
enkele meters boven de golven bevonden. Op dat ogenblik echter joeg een
plotselinge windstoot de ballon naar boven en men slaagde er in hoogte
te houden tot de Franse kust gepasseerd was tussen Kaap Griz-Nez en Kaap
Blanc-Nez. De landing zelf werd met een simpele kunstgreep uitgevoerd:
Jeffries greep in het voorbijkomen van een flinke boom één van de
takken, waarna Blanchard de kleppen opentrok. De pioniers landden
uiteindelijk in het bos van Guisnez in de buurt van Ardres, waar later
een monument werd opgericht ter ere aan deze historische vlucht. De reis
zelf had twee uur en drie kwartier geduurd. De twee reizigers werden
uitvoerig in Calais gehuldigd en de Parijse Prefectuur trok een
verblijfsverbod van Blanchard schielijk in, om beide aëronauten ook daar
te kunnen bewieroken. Bij de huldiging was inbegrepen een audiëntie bij
Lodewijk XVI, waarbij de koning Blanchard beloonde met een gift van
12.000 Livres plus een jaarrente van 1200 Livres. Ook Jeffries werd nauw
betrokken bij de festiviteiten en de geschiedschrijvers uit die tijd
maakten veel melding van de opmerkelijk belangstelling die de
Amerikaanse arts aan de dag legde voor het Parijse vrouwelijk schoon. |
|
|
|
