 De
Belgische wiskundige en cartograaf Gerardus Mercator werd geboren in Rupelmonde
op 5 maart 1512.
Gerardus Mercator, ook
Gerard de Kremer of de Cremer werd magister artium te Leuven in 1532 en
studeerde daar verder filosofie en mathematica onder leiding van Gemma Frisius;
hij legde zich vooral toe op de toegepaste mathematica, met het oog op de bouw
van wiskundige instrumenten.
Bij de Leuvense goudsmid Gaspard van der Heyden leerde hij koper en andere
metalen bewerken; hij werkte met hem samen aan de vervaardiging van de tweede
aardglobe (1536). De eerste hemelglobe van Gemma Frisius was ook gedeeltelijk
zijn werk. Sinds 1537 werkte Mercator als zelfstandig instrumentenbouwer en
cartograaf; ook ontwierp hij een boek (1540), met een pleidooi voor het gebruik
van de Italiaanse cursieve schrijfletter, getiteld Literarum Latinarum.
Zijn eerste eigen werk als cartograaf was een kaart van het Heilig Land (1537);
vervolgens vervaardigde hij een wereldkaart (1538), een kaart van Vlaanderen
(1540) en een aardglobe (1541) volgens Ptolemaeus, Marco Polo en Portugese en
Spaanse zeevaarders. In de jaren 1547-1550 stond hij John Dee bij, die te Leuven
mathematica en astronomie studeerde (uit hun latere briefwisseling blijkt dat
Mercator een actieve belangstelling had voor de magie). In opdracht van keizer
Karel V vervaardigde hij astronomische instrumenten. In 1551 kwam zijn
hemelglobe klaar, bestemd voor studie van de astronomie en voor de
sterrenwichelarij.
 In
het najaar van 1552 verliet Mercator Leuven en vestigde zich te Duisburg aan de
Rijn. Zijn Europakaart (1554), een meesterwerk, was de vrucht van zestien
jaar arbeid. Een tweede uitgave van de Europakaart werd in 1572 verzorgd door
Chr. Plantin. Te Duisburg nam Mercator actief deel aan de stichting en
organisatie van het Novum linguarum et philosophiae Gymnasium; hij doceerde er
mathematica en kosmografie. De wereldkaart 'ad usum navigantium' verscheen in
1569: een kaart ten gebruike van de zeevaarders, waarvan de projectie Mercators
naam draagt. In hetzelfde jaar kwam de Chronologia klaar als vijfde deel van de
door Mercator geplande Kosmografie; een volgend deel van dit groots opgevat werk
verscheen in 1578 en bevat de kritische uitgave van 27 kaarten van Ptolemaeus,
in diens geest gereconstrueerd. Een serie moderne kaarten in boekvorm kwam
gedeeltelijk tot stand: in 1585 verscheen een eerste reeks van 51 kaarten van
Frankrijk, Zwitserland, de Nederlanden en Duitsland; een tweede reeks van 23
kaarten van Italië en de Balkanlanden verscheen in 1589. Terwijl hij verder
werkte aan de moderne kaarten, werd in 1592 de Harmonie van de vier Evangeliën
gepubliceerd, een gedeeltelijk nieuwe bewerking van zijn Chronologia. Het is het
laatste werk waarvan Mercator de publicatie beleefd heeft.
Mercator overleed in Duisburg, op 2 december 1594. Na Mercators dood verzorgde
zijn zoon Rumold met medewerking van enkele kleinzoons de uitgave van het eerste
deel van de Kosmografie met de door zijn vader gekozen titel Atlas en
titelplaat. |
|
|
|
