|
De
Amerikaanse film- en toneelspeler, regisseur, schrijver en acteur Orson Welles
werd geboren in Kenosha, op 6 mei 1915.
Welles begon als acteur in 1931 in Dublin en werd in 1936 regisseur bij het
Negro People's Theater in New York, waar hij zijn beroemde negerversie van
Macbeth regisseerde. Dit was het begin van een spectaculaire carrière. Met John
Houseman richtte hij in 1937 het Mercury Theater op, waarmee hij o.m. verbonden
was aan CBS-radio. In 1939 bracht hij H.G. Wells' War of the worlds als een
nieuwsuitzending, waardoor een geweldige paniek uitbrak. Het resultaat was een
contract met de RKO-filmmaatschappij met ongekende zeggenschap over het
eindproduct. Welles werkte aan verschillende projecten, maar koos ten slotte
voor Citizen Kane (1941), waarbij hij persoonlijk zorg droeg voor productie,
regie, scenario en hoofdrol; de film behoort tot de beste aller tijden, mede
dankzij cameraman Gregg Toland en diens toepassing van scherpte-diepte. In 1942
werd zijn contract beëindigd. Hij keerde de film enige tijd de rug toe en deed
vnl. toneel en radio.
In 1947 kwam hij terug met The lady from Shanghai, maar na de onafhankelijk
gemaakte Macbeth (1948) vestigde hij zich in Europa. Hier richtte hij zich op
adaptaties van Shakespeare; zo bracht hij in
1966 Chimes at midnight (rond de figuur van Falstaff). Zijn films, die vaak
onder chaotische omstandigheden tot stand kwamen, zijn ongelijk van kwaliteit.
Hij speelde in al zijn eigen films (behalve in The magnificent Ambersons, 1942)
en in tientallen andere.
Samen met Peter Bogdanovich gaf hij in This is Orson Welles (1993) een uitvoerig
verslag van zijn oeuvre-ontwikkeling. In 1975, na een verblijf in Europa van
bijna dertig jaar, ontving hij in Hollywood een ere-Oscar voor zijn gehele
oeuvre. In 1984 kende het Gilde van Regisseurs van Amerika hem de
prestigieuze D.W. Griffith-prijs toe. Orson Welles overleed in
Hollywood op 10 oktober 1985. |