Op 25 oktober 1881 werd in Malaga, Spanje een zekere Pablo Diego Jose Francisco de Paula Juan Nepomuceno Crispin Crispiniano de la Sentissima Trinidad Ruiz Blasco Picasso y Lopez geboren, om kort te zijn Pablo Picasso dus.
Deze Spaanse kunstschilder bracht, samen met Paul Cézanne het 'kubisme' in de schilderkunst.
Picasso is één van de weinige Europese kunstenaars geweest die niet gevlucht is voor Nazi-Duitsland. Dit en zijn veelzijdigheid, inventiviteit en technische meesterschap hebben hem tot de meest invloedrijke schilder van de 20e eeuw gemaakt : schilderkunst, sculpturen, grafiek en keramiek, alles was aan hem besteed.
Picasso komt op 25 oktober 1881 in Plaza de la Merced, te Malaga in Spanje ter wereld, als enige zoon van de tekenleraar José Ruiz Blasco en zijn zeventienjaar jongere echtgenote Maria Picasso en zijn knappe verschijning en vroeg ontwikkelde talenten deden hem algauw wennen aan lofprijzingen en liefde. In oktober 1891 verhuist het gezin naar La Coruna waar zijn vader tekenleraar wordt aan het nieuwe Da Guarda Instituut. In september 1892 gaat hij naar de school waar zijn vader lesgeeft in de ornamenttekenklas. Hij volgt nadat het gezin in 1895 naar Barcelona is verhuisd, de kunstacademie Llotja te Barcelona.
In 1896 heeft hij zijn eerste atelier en in 1897 legde hij met goed gevolg zijn toelatingsexamen aan de Koninklijke academie in Madrid af. Hoewel hij terechtkwam in de hogere klassen van de kunstacademie `La Lonja` en een serie traditionele portretten en grote figuren composities creëerde, brak Picasso al snel met de academische traditie. Dit was ook het gevolg van acht maanden schetsen, werken en eten met de boeren van het primitieve dorpje -horta de San Juan in Catalonië, waar hij heen ging om te herstellen, nadat hij in de lente van 1898 roodvonk had gehad.
Picasso gedijde goed in het intellectuele kunstenaars- wereldje van Barcelona. Schrijvers, dichters, journalisten en kunstenaars ontmoetten elkaar bij El Quatre Gats, Diep in de nacht, na hun filosofische en kunstzinnige discussies, bezochten Picasso en zijn vrienden de muziektenten en de prostituees van Sarrio Chino, Barcelona`s bruisende rosse buurt.
In oktober 1900 brengt Picasso samen met zijn vriend Casagemas een kort bezoek aan Parijs, dat hij in juni 1901 herhaalt. Overdag bestudeerde hij de Griekse, Romeinse en Egyptische zalen in het Louvre en de werken van Bonnard, Denis, Toulouse-lautrec en andere kunstenaars in de galeries van de Rue Lafitte. Van 25 juni tot 14 juli stelt hij 65 werken tentoon in de galerie Ambroise Vollard.
Vanaf 1901 signeert hij zijn werken met Picasso, de achternaam van zijn moeder. In oktober 1902 reist Picasso weer naar Parijs en heeft hij een tentoonstelling bij Berthe Weill en bestudeert hij het impressionisme. pas na de winter keert hij terug naar Barcelona.
In 1904 vestigt Picasso zich voor een groot aantal jaren voorgoed in Parijs. Hij woont en werkt dan in de Rue de Ravignan 13 (thans Place Goudeau), maar toen beter bekend als Bateau-Lavoir. Hij raakt bevriend met o.a. Guillaume Apollinaire, Derain en Gertrude Stein. Met zijn schilderijen met voorstelling van het alledaagse leven van arme mensen werd hij al snel bekend. Deze schilderijen worden tegenwoordig aangeduid als de werken uit de `blauwe periode` (1901-1904), omdat zijn schilderijen uit deze tijd een vrijwel mono-chroom blauw tonen.
De statige, knappe Fernande Olivier maakte een einde aan de eenzame figuren van Picasso`s blauwe periode. Met haar kreeg Picasso zijn eerste vaste relatie. De blauwe periode werd gevolgd door de `roze periode` (1905-1908), die voornamelijk bestaat uit afbeeldingen uit het circusleven.
In 1906 ontmoet hij via Gertrude Stein Henri Matisse tijdens een zomervakantie in Spanje. In dit jaar bestudeert hij intensief de werken van Cezanne. De schilderijen uit de roze periode verkochten uitstekend en al snel kwam aan Picasso`s armoede voorgoed een eind.
Picasso, zowel onder de invloed van Cézanne als van de Afrikaanse en Oceanische plastieken slaat in 1907 een nieuwe revolutionaire richting in met zijn werk 'Les demoiselles d`Avignon', zo genoemd omdat de uitgebeelde meisjes van lichte zeden hun werkterrein hadden in de Rue d`Avignon, waarmee het kubisme een aanvang neemt. De drie linkse dames zijn door Iberische sculpturen beïnvloed terwijl de twee rechtse figuren door negerplastiek beïnvloed zijn.
In 1907 vindt ook de ontmoeting plaats met Georges Braque en tekent Picasso een contract met Galerie Kahnweiler. De zomer van 1909 brengt hij door in de Spaanse plaats -Horta del Ebro.
Vanaf 1909 gaat Picasso samen met Braque zich verder verdiepen in de vorm en ontwikkelden zij samen het 'analytisch kubisme'. De werken die tijdens deze samenwerking, die in 1909 begint, worden gemaakt, zijn in de eerste jaren zo gelijkend, dat het moeilijk is onderscheid te maken tussen hun werken.
Picasso wordt verliefd op Marcelle Humbert (`Eva`) in 1912. Hij begint dit jaar ook aan zijn driedimensionale schilderijen en aan zijn papiers colles.
Braque en Picasso werkten nu in de winter samen in Parijs en in de zomer op het platteland, maar het uit- breken van de oorlog in 1914 zette een punt achter hun vruchtbare samenwerking. Braque nam dienst in het leger en Picasso, een Spanjaard en pacifist, deed dit niet. Ook andere vrienden gingen in dienst, onder anderen Apollinaire en Derain. Picasso voelde zich steeds geïsoleerder en depressiever en kon zich niet concentreren op zijn werk. Zijn eenzaamheid werd nog meer vergroot door de dood van Eva in 1915, als gevolg van tuberculose.
Picasso maakte in 1917 een reis naar Italië en bestudeerde daar dan de kunst, vooral fresco`s, uit het oude Pompeï. Ook ontwerpt Picasso in Rome de decors en kostums voor het ballet `Parade` van Jean Cocteau, een ballet van Diaghilev met het Russisch ballet op muziek van Sati.
In 1918 trouwt hij met de Russische danseres Olga Koklova, een lid van Diaghiliws balletgezelschap. Gestimuleerd door zijn vrouw, werd Picasso een kunstenaar voor de hogere kringen en stortte hij zich in `La vie snob`. Hij verhuisde naar een luxueus appartement in de Rue la Boetie - een begerenswaardige buurt in Parijs. Hij genoot veel aanzien bij alle leden van 'de beau monde' en werd het modieuze middelpunt in elke salon; langzamerhand verloor hij echter het contact met zijn vroegere 'onconventionele' vrienden.
Tot 1920 komen er steeds minder kubistische werken en tenslotte verdwijnen ze totaal. Alleen sporen van het kubisme komen we in zijn latere werken nog tegen.
Omstreeks 1920 schilderde Picasso zijn aan neo-classisisme verwante schilderijen. Deze periode duurt tot circa 1924. Op 4 februari 1921 werd zijn zoon Paolo geboren. In 1923 ontmoette hij Andre Breton en in 1925 deed Picasso mee aan de eerste tentoonstelling van het surrealisme in Parijs.
In 1927 begint hij een verhouding met de slanke blonde 17-jarige Marie-Thérèse Walter. Picasso richt in 1930 een beeldhouwersatelier in het kasteel Boisgeloup in.  In 1935 laat hij zich scheiden van Olga, toen Marie-Therese in 1935 zwanger werd. Olga bleef echter op de achtergrond van zijn leven aanwezig tot ze in 1955 aan kanker overleed. Ze schreef hem bijna iedere dag ellenlange schuldbrieven en dook op bij exposities of op het strand, overal waar ze maar dacht hem aan te zullen treffen, om hem en zijn 'vrouwelijk gezelschap' uit te schelden.
In 1936 ontmoet hij Dora Maar en begint de Spaanse burgeroorlog. Hij schilderde zijn beroemde schilderij `Guernica` voor het Spaanse paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1937. Zijn eerste overzichtstentoonstelling vond plaats in het museum voor moderne kunst in New York in 1939 en hij voltooid in dit jaar zijn etsreeks Suite Vollard.
In 1943 ontmoette hij Françoise Gilot. In 1944 werd Picasso communist en verhuisde hij naar Vallaurus. Vanaf 1946 woont hij aan de Cote d`Azur aan de Franse zuidkust.
Veel van Picasso`s latere werken zijn gebaseerd op schilderijen van oude meesters.  Hij schildert variaties op het werk van Velazques, Delacroix en Manet. Hij ging zich daarnaast ook bezig houden met keramiek, beeldhouwwerken en collages.
Picasso verzet zich vanaf 1960 tot aan zijn dood heftig en kwaad tegen de toenemende overheersing van abstractie in de kunst. In 1961 trouwt hij met Jacqueline Rogue.
In 1963 werd Picasso geëerd met een eigen museum Picasso in Barcelona waaraan hij alle werken van zijn familie schenkt.
Picasso overleed op 8 april 1973 in Mougins, een dorp vlak bij Cannes.