Op 14 februari in de derde eeuw na Christus (het jaartal is niet bekend) werden twee heiligen, met de naam Valentinus, omwille van hun geloof gedood. Het is echter niet uitgesloten dat het om één en dezelfde persoon gaat.
Op 14 februari vieren verliefden en geliefden alom ‘Valentijnsdag’ door briefkaarten, bloemen, zoetigheid en andere geschenkjes uit te wisselen. Dat Sint-Valentijn na de hervorming van de katholieke heiligenkalender in 1969 van de officiële kalender werd afgevoerd, heeft zijn populariteit niet geschaad, integendeel. Onder impuls van nijvere ondernemers allerhande lijkt ‘Valentijn’ wereldwijd nog immer aan een niet te stoppen opmars bezig. Ze worden daarbij aardig geholpen door de schaarste aan betrouwbaar historisch bronnenmateriaal over de heilige in kwestie. Dat de historische werkelijkheid dan niet zelden geweld wordt aangedaan, moet volgens hen dan maar met de mantel der liefde worden bedekt.
Het katholieke martyrologium, het officiële martelarenboek van de katholieke Kerk, vermeldt twee martelaren met die naam.
De eerste is Valentinus van Rome, een priester die op 14 februari 269 de marteldood stierf. Hij zette zich op een bijzonder lovenswaardige manier in voor alle christenen, die op dat moment zwaar te lijden hadden van vervolgingen. Van hem wordt verteld dat hij de blinde dochter van Asterius, de stadhouder van Rome, genas. Waarop Asterius en zijn hele gezin zich tot het christendom bekeerden. Toen de man ook nog eens alle gevangen genomen christenen vrijliet, was de toenmalige keizer Claudius II Gothicus in alle staten. Hij liet Valentinus oppakken, martelen en ten slotte met het zwaard onthoofden. Op de plaats waar Valentinus werd begraven, liet paus Julius II later een basiliek bouwen.
De tweede Valentinus leefde in dezelfde periode en was priester en wellicht ook arts. Later werd hij bisschop van Terni, een stad ten noorden van Rome. Hij zou beroemd zijn geworden nadat hij het huwelijk van de heidense legionair Sabinus met de christelijke Serapia had ingezegend. Het huwelijk verliep zo voorbeeldig en voorspoedig dat familieleden van de bruidegom - en binnen de kortste keren vele anderen – Valentinus vroegen ook hun huwelijk in te zegenen. Maar dat ging dan weer regelrecht in tegen het keizerlijke decreet, dat soldaten verbood te trouwen.
De keizer kon namelijk elke gemotiveerde soldaat best gebruiken en ging ervan uit dat gehuwde soldaten aan het front teveel met het hoofd bij vrouw en kinderen zouden zitten. Op een dag werd Valentijn verraden en gevangen genomen. Toen hij voor de keizer werd geleid, zou hij nog geprobeerd hebben hem alsnog te bekeren. Claudius was daarover zo verbolgen dat hij Valentijn eerst liet martelen om hem daarna te laten onthoofden. Hij werd begraven in Terni.