Honegger, Arthur

(Le Havre 1892 - Parijs 1955)

Zwitsers componist. Honeggers (protestantse) ouders kwamen uit de omgeving van Zürich, waar hij zijn eerste muzikale opleiding kreeg. Na het voltooien daarvan, vestigde hij zich in 1913 in Parijs. Hier sloot hij zich aan bij enige rondom Erik Satie gegroepeerde componisten, de Nouveaux Jeunes, waaruit in 1920, op inspiratie van Jean Cocteau, de Groupe des Six voortkwam, met o.a Francis Poulenc en Darius Milhaud. De groep wendde zich af van de `zware' componeertrant van de 19e eeuw en wilde terug naar de meer doorzichtige stijl van bijvoorbeeld Haydn. In deze stroming nam Honegger een aparte plaats in, mede door zijn afkomst en aanleg. In tegenstelling tot de spitsvondige pikanterieën van Poulenc of de puur muzikanteske spontaneïteiten van Milhaud, zijn in de werken van Honegger duidelijk aanwijsbaar romantische, 19e-eeuwse elementen aanwezig. Dit geldt vooral voor zijn oratoria. Daarin treft men soms felle, realistische toonschilderingen aan (La danse des morts , 1940), die geïnspireerd lijken door bijvoorbeeld Berlioz; soms spreekt er een subjectief-menselijk medegevoel uit (Jeanne d'Arc au bûcher , 1938), soms ook zijn er duidelijk religieuze bindingen: Le roi David (1921) is gedeeltelijk op de calvinistische melodie van psalm 51 gebaseerd, terwijl aan de Cantate de Noël (1953) bekende kerstliederen ten grondslag liggen.

Kerkelijke, koraalachtige thema's komen bij Honegger ook in zuiver instrumentale stukken voor, zoals in de finale van zijn tweede symfonie (1942) en de Symphonie liturgique (1946). Zelfs een compositie als Pacific 231 (1923), een impressie van een op gang komende stoomlocomotief, is in opzet verwant aan sommige koraalbewerkingen.

Tegelijkertijd stond hij open voor alle eigentijdse verworvenheden, zoals jazz en dodecafonie (twaalftoontechniek), en heeft hij elementen daaruit in zijn stijl verwerkt. Honegger koos voor iedere compositie - kamermuziek, orkestwerken, balletten, filmmuziek en speciaal voor radio bestemde muziek - een eigen vorm en idioom, hetgeen getuigt van zijn universele geest. Hij heeft voornamelijk als vrij, scheppend componist gewerkt. Daarnaast trad hij vaak op als dirigent van eigen werk, vooral tijdens concertreizen in Europa en Noord- en Zuid-Amerika. Tijdens de Tweede Wereldoorlog aanvaardde hij de functie van compositieleraar aan de École normale de musique in Parijs. Tot de vele eerbewijzen die hem ten deel vielen, behoort de verlening van de graad van doctor honoris causa aan de universiteit van Zürich (1948).

Ten slotte was Honegger ook werkzaam als criticus en essayist. In 1949 verschenen gebundelde kritieken van zijn hand onder de titel Incantations aux fossiles. In zijn beschouwingen heeft hij steeds tegen sterrenverheerlijking en vooral tegen verstarring van de muziekpraktijk geageerd.