Maderna, Bruno

(Venetië 1920 - Darmstadt 1973)

Italiaans componist en dirigent. Maderna studeerde aan het Conservatorio di Santa Cecilia in Rome viool, piano en compositie. Na het behalen van het einddiploma (1941) studeerde hij verder bij Francesco Malipiero compositie en bij Antonio de Guarnieri en Hermann Scherchen orkestdirectie. Bij Malipiero verdiepte hij zich intensief in de oude Italiaanse madrigaalkunst, bij Scherchen in de dodecafonie (twaalftoontechniek). Na de oorlog doceerde Maderna aan de conservatoria van Venetië (1950-1954) en Milaan (een speciale cursus dodecafonie, 1957-1958). Uit deze periode stammen zijn strijkkwartet (1955), de elektronische werken Notturno (1955) en Musica su due dimensioni con flauto (1e versie 1952, 2e versie 1958), en het pianoconcert (1960).

Maderna's brede historische belangstelling gold in het bijzonder de Renaissance, hetgeen zich onder meer uitte in het instrumenteren en bewerken van composities uit deze periode, zoals nieuwe bewerkingen van Monteverdi's Orfeo en van Giovanni Gabrieli's Canzona per 12 voci; een serie dansen van William Byrd, Giles Farnaby en Peter Philips bewerkte hij tot de suite Music of gaity (1970). Vooral in de laatste jaren van zijn leven ontwikkelde Maderna een grote activiteit. Kort na elkaar ontstonden de orkestwerken Grande aulodia voor fluit, hobo en orkest(1970), Quadrivium voor vier slagwerkers en orkest (1969), het vioolconcert (1969), de Juilliard-serenade (1971), Ausstrahlung (1971), Giardino religioso (1972) en Aura (1972), drie hoboconcerten, een grote hoeveelheid kamermuziek, waaronder solowerken voor verschillende instrumenten, en zijn opera Satyricon (1973). Eerder had hij de radiofonische opera Don Perlimplin (1962) en het toneelwerk Hyperion (1964) gecomponeerd.

Maderna was werkzaam als docent, dirigent en componist. Zijn naam is vooral verbonden aan de Ferienkurse für neue Musik in Darmstadt, waar hij meer dan twintig jaar - van 1949 af - docent was voor directie, compositie en interpretatie. Ook doceerde hij o.a. in Tanglewood (Verenigde Staten) en verleende hij medewerking aan de dirigentencursus in Salzburg. Als dirigent beheerste hij een zeer breed repertoire, van de Renaissance tot en met de avant-garde, met alle ertussen liggende perioden. Zijn interpretaties waren, hoewel stilistisch misschien niet altijd even juist, steeds doorleefd en zeer menselijk. Als componist behoorde Maderna tot de groep die de door Webern ingeslagen weg vervolgde. Bijna al zijn werken zijn in de seriële techniek geschreven. Deze techniek leidde bij hem echter nimmer tot een dor schema: zijn werken worden gekenmerkt door een steeds grotere mate van zangerigheid. De uitvoerenden wordt somtijds een beperkte, geleide vrijheid toegestaan door het inbouwen van toevalselementen (aleatoriek).