Allegri, Gregorio

(Rome 1582 - Rome 1652)

Italiaans zanger en componist. Allegri was een leerling van de gebroeders Nanino. In 1629 werd hij lid van de pauselijke kapel, en componeerde in deze functie veel kerkmuziek. Wereldvermaardheid verkreeg hij door zijn Miserere (Psalm 50) voor twee koren (een vier- en een vijfstemmig), waarschijnlijk geschreven in 1638. Jaarlijks werd deze compositie op Goede Vrijdag in de Sixtijnse kapel uitgevoerd, voor het laatst in 1870. Het werk onderscheidt zich in niets van de honderden en nog eens honderden andere soortgelijke composities die in die tijd ontstonden: de harmonie is uiterst eenvoudig, alle coupletten zijn op nauwkeurig dezelfde wijze getoonzet, nergens zingen de beide koren tezamen. Alleen het laatste couplet wijkt enigszins af: dit heeft een eigen melodie, die wel in volle bezetting, dus negenstemmig, gezongen wordt. Zijn roem dankt het werk aan paus Urbanus VIII, die er om de een of andere reden bijzonder op gesteld was. Hij bepaalde dat - op straffe van excommunicatie - deze compositie niet buiten het Vaticaan bekend mocht worden gemaakt. Dit wekte de sensatielust op en anderhalve eeuw lang gold dit werk als het summa summarum van de kerkelijke compositiekunst. Men ondernam speciale Rome-reizen om deze `wondercompositie' te horen. Ook Mozart hoorde het stuk, dat inmiddels toch `uitgelekt' was en in talloze handschriften illegaal de ronde deed, in Rome uitvoeren (1770). Hij had zich al een vrij duidelijke voorstelling van het werk gemaakt en voor een jongen van 14, die zelf al tientallen véél betere werken had geschreven, was het niet moeilijk er op het gehoor de notatie van vast te leggen.