Falla (y Matheu), Manuel de

(Cádiz 1876 - Alta Gracia, Argentinië, 1946)

Spaans componist, dirigent, pianist en musicoloog. De Falla was een leerling van o.a. Felipe Pedrell. Hij poogde, als jong componist, met lichte opera's en zarzuela's de aandacht te trekken, maar werd plotseling beroemd met de opera La vida breve (1905), waarmee hij in een internationale operacompositiewedstrijd een eerste prijs won. Kort daarop won hij in een pianistenconcours ook een eerste prijs (Madrid 1905). Vanaf dat moment begon een pianistenloopbaan die hem in 1907 Parijs (meer centraal gelegen) als woonplaats deed kiezen. Daar raakte hij nauw bevriend met Debussy, Ravel, Schmitt en Dukas. Vooral deze laatste werkte inspirerend op de componist De Falla. Ook de in Parijs verblijvende Spaanse componisten Granados, Albéniz en Turina behoorden tot zijn intieme vrienden.

De Eerste Wereldoorlog deed hem terugkeren naar zijn vaderland, waar hij tot aan de bloedige burgeroorlog zou verblijven. In 1939 vertrok de overgevoelige, diep-religieuze De Falla als vrijwillige banneling naar Argentinië, waar hij teruggetrokken leefde. Zijn toch al zwakke gezondheid ging steeds verder achteruit. Ten slotte was hij vrijwel totaal verlamd. Kort voor zijn 70e verjaardag overleed hij. Zijn stoffelijk overschot is later naar Spanje teruggebracht, waar het werd bijgezet in de dom van zijn geboortestad.

De Falla componeerde weinig, maar zijn werken zijn alle exclusief. Hij vervalt haast nooit in herhalingen - wat de grootste meesters, tot en met Bach en Mozart, wel regelmatig doen; iedere compositie is een stilistische eenheid, een precies uitgewerkt en nauw omlijnd gegeven.

De Falla schreef pianomuziek (o.a. Pièces espagnoles, 1902-1908), gitaarmuziek, orkestmuziek (Noches en los jardines de España voor piano en orkest, 1911-1915; kamerconcert voor klavecimbel en vijf instrumenten, 1923-26; balletsuites; Homenajes, voor Pedrell, Debussy, Dukas, e.a.), het oratorium La Atlantida (1926-1946, voltooid door Halffter), de opera's La vida breve (1905) en El retablo de maese Pedro (1923), de balletten El amor brujo (1914-1915; met de overbekende Danza ritual del fuego) en El sombrero de tres picos , en liederen. De Falla maakte weinig `school'; zijn belangrijkste leerling was Ernesto Halffter.