Mengelberg, Misha

(geb. Kiev 1935)

Nederlands componist en (jazz)pianist. Misha Mengelberg stamt uit een muzikale familie: hij is een zoon van Karel Mengelberg en een achterneef van dirigent Willem Mengelberg. Hij geniet internationale bekendheid als een musicus die de kloof tussen klassieke en geïmproviseerde muziek overbrugt. Zijn oeuvre bestaat vooral uit korte instrumentale en vocale werken, waarin ook de stem als instrument wordt gebruikt. Zijn repertoire is verrassend, bizar en opzettelijk betekenisloos. In Mengelbergs ontwikkeling spelen spelen pure muzikale improvisatie en theatrale aspecten een steeds grotere rol, waardoor zijn werk zeer geschikt is als podiumkunst.

Mengelberg groeide op in Nederland en studeerde o.a. compositie aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Kees van Baaren. Hij was medeoprichter van het Instant Composers Pool (ICP, 1967), waarvoor hij vele composities schreef, en de Studio voor Elektro-Instrumentale Muziek (STEIM, 1968). Rond 1970 maakte hij deel uit van de Notenkrakers, een groep componisten die zich verzetten tegen het conservatisme in het Nederlandse muziekleven. Als docent muziektheorie was hij verbonden aan het conservatorium van Amsterdam.

Mengelberg werd onderscheiden met de eerste prijs tijdens de Gaudeamus Muziekweek in 1961 voor zijn compositie Musica per 17 Instrumenti (1959) en met de Bird Award op het North Sea Jazz Festival in 1989. Hij speelde o.m. met Eric Dolphy (blazer en jazzmusicus) en Han Bennink (slagwerk) en werkte als componist mee aan de anti-imperialistische opera Reconstructie (1969), een gemeenschappelijke compositie van de Notenkrakers met een duidelijke politieke boodschap, op teksten van Hugo Claus en Harry Mulisch. Tot zijn werken behoren verder: Dressoir (1977, voor het ensemble De Volharding), een saxofoonconcert (1982, eveneens voor De Volharding), Scènes uit het leven van Rokus de veldmuis voor instrumentaal ensemble (1983), de opera's Een pond verloren tijd (1981) en Behang (1988). en BLA (1993, voor het Nederlands Blazersensemble).