
 |
|
Katachtigen, de familie Felidae van de
Roofdieren, verspreid over vrijwel de gehele wereld; zij ontbreken in
Australië en in Antarctica, Madagaskar, de Antillen en Groenland. Het
zijn slanke dieren met een lenige ruggengraat, ronde kop, korte hals en
korte snuit. Zij verschillen van de andere roofdieren vooral in het
gebit
en de poten. Zij leven voornamelijk van zelf gedode prooidieren.
Het gebit heeft kleine snijtanden, grote, iets gebogen hoektanden en een
gereduceerd aantal kiezen met spitse punten. In elke kaakhelft bevindt
zich slechts één ware kies; de bovenkaak heeft aan elke kant drie, de
onderkaak twee valse kiezen. De ware kies in de bovenkaak is klein en
knobbelig. De derde valse kies in de bovenkaak en de ware kies in de
onderkaak (die tegenover elkaar staan) zijn groot en voorzien van
scherpe randen; zij worden ten onrechte scheurkiezen genoemd, maar zijn,
evenals de andere, knipkiezen. De onderkaak valt binnen de bovenkaak,
waardoor de kaken werken als de bladen van een schaar. De prooi, vnl.
grote en kleine zoogdieren en vogels, wordt in stukken geknipt; deze
worden in hun geheel ingeslikt. De snijtanden worden gebruikt om de pels
te reinigen en beenderen af te kluiven; de hoektanden dienen om de prooi
vast te houden en stukken vlees af te scheuren. Vleesresten worden met
de ruwe tong van de botten geraspt. De spieren die de onderkaak tegen de
schedel
aantrekken, zijn krachtig ontwikkeld; in verband hiermee vertoont de
schedel wijd uitstaande jukbogen, beenkammen op het achterhoofd en een
diepe holte in de zijkant van de onderkaak. De poten zijn vrij kort, dik
en onderaan rond; de voorpoten hebben vijf, de achterpoten vier tenen.
De zachte zoolkussens stellen de katachtigen in staat zich vrijwel
geruisloos voort te bewegen. De sikkelvormige klauwen worden bij de
meeste soorten in rust door een elastische band opgetrokken gehouden in
een door de huid gevormd zakje, waardoor zij bij het lopen tegen
slijtage worden beschermd. Bij het uitslaan worden de klauwen door
spieren naar beneden getrokken. De zintuigen zijn over het algemeen goed
ontwikkeld. Dankzij een lichtterugkaatsende laag in het netvlies (tapetum
lucidum) kunnen katachtigen ook in het schemerdonker goed zien. De
grote soorten hebben ronde, de kleinere spleetvormige pupillen. De goed
ontwikkelde tastzin zetelt vooral in de snorharen, de haren boven de
ogen en aan de binnenzijde van de voorpoten. Het
reukorgaan
is waarschijnlijk beter ontwikkeld dan men gewoonlijk aanneemt.Katten
zijn
teengangers
met de lichaamsbouw van een springer. Zij beloeren en besluipen hun
prooi (sluipjagers); sleutelbeenderen ontbreken en het neerkomen na de
sprong wordt vergemakkelijkt door een elastische verbinding tussen
schouder en borstkas. De staart doet bij het springen dienst als roer;
bovendien geeft hij de stemming weer waarin het dier verkeert.
Het haarkleed is meestal gevlekt of gestreept. Bij de eenkleurige
soorten wordt het soms voorafgegaan door een gevlekt jeugdkleed (o.m.
leeuw
en poema). Bij enige soorten (vaak bij de panter, zeldzamer bij o.a. de
jaguar en de serval)
komen zwarte exemplaren voor; de vlekken blijven dan meestal toch wel
zichtbaar. Witte en licht gekleurde exemplaren zijn veel zeldzamer.
Op enkele uitzonderingen na zijn de katachtigen
nachtdieren.
Slechts zeer enkele soorten (o.a. de leeuw) leven min of meer sociaal.
Behalve bij de leeuw leven de geslachten buiten de paartijd gescheiden;
in de bronsttijd komt het vaak tot verwoede gevechten tussen
mededingers. De jongen, welpen genaamd, komen als nestblijvers
blind en hulpeloos ter wereld; zij worden versleept zodra er gevaar
dreigt, waarbij de moeder ze in het nekvel vasthoudt.
Katachtigen als heilige dieren.
Bij de oude Egyptenaren was de (Nubische) kat een heilig dier, de
gestalte van de godin Bastet, de godin van Bubastis in de Delta. Eerst
in late tijd werd de cultus van de kat over geheel Egypte verbreid en
werden de katten als huisgoden beschouwd. Hol gegoten bronzen
kattenbeelden dienden als doodkist voor kattenmummies. Katachtige
roofdieren vereerde men om hun kracht. |
|
|
|
|