header_vissen


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

de Roggen

 

Vissenpagina klik hier >>

 
  Gevlekte rog Tekening uit 'de Vissen van Nederland' Bestand gevlrog.tifRoggen, naam voor de superorde Batidoidimorpha, voor de orde Rajiformes en voor de onderorde Rajoidei uit de klasse Kraakbeenvissen.

1. Bouw
Het lichaam is sterk dorsoventraal afgeplat en in omtrek, afgezien van de staart, ruit- tot schijfvormig. De vijf paar kieuwspleten liggen aan de buikzijde. De sterk verbrede borstvinnen zijn met de zijkanten van de kop vergroeid. Een anaalvin ontbreekt. Er zijn doorgaans twee rugvinnen ingeplant op de staart. De staartvin kan ontbreken bij een aantal soorten. De mondspleet ligt altijd onder de snuit. De Echte Roggen en de Pijlstaartrogachtigen zwemmen met behulp van hun grote borstvinnen, terwijl de Zaagvissen, de Sidderroggen en de Vioolroggen met hun achterlichaam en staart zwemmen, zoals de haaien. Behalve met de mond staat de kieuwholte via twee openingen, de spuitgaten, in de kop achter de ogen, in verbinding met het buitenwater. Vooral de soorten die op de bodem leven en zich regelmatig ingraven, zuigen door deze spuitgaten hun ademhalingswater in de kieuwholten. Behalve de Echte Roggen zijn de soorten ovovivipaar (eierlevendbarend). Enkele zijn zelfs vivipaar (levendbarend).
2. Voorkomen
De Roggen bewonen alle zeeŽn en oceanen vanaf het ondiepe kustwater tot op meer dan 3000 m diepte. Enkele soorten leven permanent in het zoete water. Behalve de Duivelsroggen, die vrijzwemmend leven en zich met plankton voeden, zijn de Roggen vnl. bodemdieren, al kunnen talrijke soorten uitstekend zwemmen. Het voedsel bestaat uit vnl. weekdieren, wormachtigen (zie worm), kreeftachtigen, stekelhuidigen en bodemvissen. De prooi wordt vnl. met het reukvermogen gelokaliseerd, maar elektroreceptoren kunnen een rol spelen. De oudste fossiele roggen zijn gevonden in afzettingen uit de Boven-Jura (150 miljoen jaar geleden).
3. Indeling
De Roggen worden verdeeld in vier onderorden:
I. Onderorde Sidderroggen (Torpedinoidei), ťťn familie (Torpedinidae) met ca. 42 soorten. Deze vissen bezitten in de grote borstvinnen aan weerszijden van de kop krachtige elektrische organen; deze zijn ontstaan uit spieren van het kieuwapparaat. Sterke ontladingen (tot 22 volt en 8 A) worden gebruikt voor het verdoven van de prooi en voor de verdediging tegen vijanden. Zwakke ontladingen (200Ė300 millivolt) worden gebruikt voor oriŽntatie. De elektroreceptoren bevinden zich verspreid over het lichaam. De ogen zijn klein; vier soorten zijn blind. Het lichaam is rond tot ovaal-schijfvormig. Voortbeweging door slaande bewegingen met de staart. De meeste soorten leven in subtropische en tropische zeeŽn. Twee soorten komen zeldzaam voor in de Noordzee: de sidderrog (Torpedo nobiliana, tot 180 cm), levendbarend, en de gemarmerde sidderrog (Torpedo marmorata, tot 100 cm), eierlevendbarend.
II. Onderorde Zaagvissen (Pristioidei).
III. Onderorde Roggen (Rajoidei), met twee families en ca. 240 soorten in alle zeeŽn van het noordelijk en zuidelijk halfrond.
De familie Echte Roggen (Rajidae) omvat bodemdieren met een typisch rogvormige lichaamsbouw. De lange en slanke staart bevat elektrische organen, afgeleid van de staartspieren. Elektroreceptoren liggen verspreid in de huid. De eieren liggen in platte, vierhoekige, hoornachtige kapsels. Van de 190 soorten treft men in ons faunagebied acht soorten aan. De meest algemene zijn: de stekelrog (Raja clavata, tot 100 cm), met een ruwe huid en drie rijen stekels op de staart; de vleet (R. batis, tot 250 cm), met ťťn rij stekels op de staart en slechts enkele stekels op de huid, en een spitse snuit; de gevlekte rog of gladde rog (R. montagui, tot 100 cm), met een nagenoeg gladde huid en een ringvormige tekening op de borstvinnen. Het vlees van de borstvinnen en soms van een gedeelte van de staart wordt voor consumptie gebruikt.
De familie Vioolroggen (Rhinobatidae), met 48 soorten, komt voor in tropische en subtropische zeeŽn. Het lichaam houdt wat vorm betreft het midden tussen dat van haaien en roggen. Het voorste gedeelte is dorsoventraal afgeplat en de kop loopt spits toe. Het achterlijf en de staart zijn langgerekt en cilindrisch. De staartvin is goed ontwikkeld. De borstvinnen zijn over gehele lengte versmolten met zijkanten van kop en flanken. Eierlevendbarend.
IV. Onderorde Pijlstaartrogachtigen (Myliobatoidei), met vijf families, die ook wel als onderfamilies worden beschouwd. Deze familie komt vooral in tropische zeeŽn voor. De huid is glad, zonder stekels. De meeste soorten bezitten ťťn of meer lange, gezaagde stekels op de lange, dunne staart. Aan de basis bevindt zich gifklierweefsel (zie ook giforgaan). De stekel(s) kan (kunnen) zeer pijnlijke verwondingen veroorzaken. Het gif kan krampen teweegbrengen die tot de dood kunnen leiden.
De soorten van de familie Pijlstaartroggen (Dasyatidae) hebben een lange staart zonder rugvin, behalve de Vlinderroggen (onderfam. Gymnurinae), die een kort staartje hebben. Er zijn 90 soorten. De pijlstaartrog (Dasyatis pastinaca, tot 250 cm) leeft langs de westkust van Afrika, in de Middellandse Zee, de Noordzee en de Oostzee en is langs onze kusten vrij algemeen. De blauwvlekpijlstaartrog (Taeniura lymna, tot 240 cm) is een prachtig gekleurde tropische soort uit de Rode Zee, Indische Oceaan en westelijke Grote Oceaan. In grote tropische zeewateraquaria worden wel jongere exemplaren gehouden.
Adelaarsroggen (Myliobatidae) zijn nauw verwant met de Pijlstaartroggen. Hun borstvinnen zijn zijdelings zeer sterk verlengd en worden bij het zwemmen als vleugels op en neer bewogen. De kop steekt duidelijk hoger dan de lichaamsschijf. Er zijn 27 soorten. De adelaarsrog (Myliobatis aquila, tot 300 cm lengte, waarvan de staart 200 cm) leeft vrijzwemmend, maar zoekt zijn voedsel toch op de bodem. Hij komt voor in de oostelijke Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee.
Duivelsroggen (Mobulidae) bezitten lepelvormige verlengstukken aan weerszijden van de kop, die naar voren steken en zeer beweeglijk zijn. Deze zeer groot wordende roggen (spanwijdte tot 600 cm) leven vrijzwemmend en voeden zich met plankton en kleine scholen vissen. Tijdens het zwemmen houden zij hun bek wijd geopend en filteren het binnenstromende water in de kieuwzeef. Er zijn 10 soorten. De grootste is de tropische reuzenmanta (Manta birostris), die meer dan 600 cm breed en 2000 kg zwaar kan worden. In de oostelijke Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee leeft de duivelsrog (Mobula mobula), met een spanwijdte van 500 cm, lichaamslengte van 200 cm en staartlengte van 100 cm. Duivelsroggen springen vaak uit het water, ondanks hun afmetingen.
Zoetwaterroggen (Potamotrygonidae) komen voor in de rivieren en meren van tropisch Zuid-Amerika. Er zijn 14 soorten in de geslachten Disceus en Potamotrygon.
De familie Hexatrygonidae telt slechts een enkele soort, Hexatrygon bickelli. Deze leeft waarschijnlijk in de diepzee. De soort werd beschreven aan de hand van slechts ťťn exemplaar, aangespoeld aan de zuidkust van Zuid-Afrika.

De orde der roggen behoort tot de kraakbeenvissen en wordt verdeeld in 8 families met meer dan 300 soorten. De meeste soorten leven in tropische en gematigde zeeŽn. Ze vertoeven meestal in de buurt van de zeebodem.
Behalve de zaagvissen hebben alle roggen, net zoals schollen een afgeplat, breed lichaam. Hun kraakbeenskelet, hun dwarse bek en de kieuwspleten aan de onderkant van hun lichaam vormen een aanwijzing van het feit dat roggen nauw verwant zijn aan haaien.
Ze hebben sterk vergrote borstvinnen, zeer kleine rugvinnen en een relatief kleine staart. Als ze zich in het water voortbewegen slaan sommige roggen de borstvinnen op en neer. Het is alsof ze vliegen.
Het voedsel van roggen bestaat overwegend uit kreeften en weekdieren.
Tot de bekendste roggensoorten behoren de stekelroggen, die bedekt zijn met stekels, en de reuzenmanta, ook wel duivelsrog genoemd. De sidderrog is een bijzonder interessante soort. Deze rog verdooft zijn prooi, die bijvoorbeeld kan bestaan uit een school kleine vissen, met behulp van elektrische schokken.  (foto : gevlekte rog)
 
   

Nieuwe pagina 1



uw eigen startpagina

© copyright WorldwideBase 2005-2009