Mensenhaai
ORDE:
Echte haaien

FAMILIE:
Makreelhaaien

GESLACHT & SOORT
Carcharodon carcharias

 
Men noemt de mensenhaai ook wel witte haai of 'witte dood'. Een lange lijst aanvallen op mensen en bootjes wordt aan deze zeebewoner toegeschreven.
 
De mensenhaai is een echte oceaanbewoner en wordt gerekend tot de meest gevreesde zeedieren. Hij leeft bij voorkeur in tropische of gematigde zeeŽn en brengt het grootste deel van de tijd solitair in zee door. Hij moet voortdurend blijven zwemmen om zijn bloed van voldoende zuurstof te voorzien.
 
Levenswijze
Wetenschappers denken dat witte haaien een totale omkering van hun leefgewoonten doormaken als ze een bepaalde verhouding van lengte en gewicht bereikt hebben. Het lijkt er op, dat dieren die 'tevreden' dicht onder de zeespiegel geleefd hebben, volkomen onverwachts hun oorspronkelijke jachtgebieden verlaten en voor altijd verdwijnen in de donkere diepten van de oceaan.

Ook neemt men wel aan, dat de witte haai een geslachtsomkering van een mannelijk naar vrouwelijk dier doormaakt als hij een bepaalde grootte heeft bereikt. Dit zien we ook bij de lipvis en de blauwe marlijn. Mogelijk verzekert de natuur zich op deze manier van het overleven van de soort. Want een grote, gezonde vis heeft betere kansen gezonde jongen ter wereld te brengen.

Voedsel en jachtmethode
Bijna ieder levend wezen in de oceaan is een mogelijke prooi voor de grote witte haai, maar... hoe groter hoe beter. Tonijnen, makreelachtige vissen en zwaardvissen vormen zijn lievelingskostje, maar zeeleeuwen, robben en dolfijnen zijn acceptabele tussendoortjes.

De witte haaien jagen meestal alleen, maar zodra er bloed van een prooi in het water terecht is gekomen, worden soms meer witte haaien naar de prooi toe gelokt.

Er bestaan geen recente onderzoekingen naar de variatie in het dagelijks voedsel van de witte haai. Het voedselaanbod is afhankelijk van de watertemperatuur en de voor handen zijnde prooidieren.
 

Men neemt aan dat de witte haai steeds eet als hij op een prooi stuit, ook al heeft hij zich nog korte tijd daarvoor volkomen volgegeten. Als het moet kan hij daarna ook geruime tijd zonder voedsel. De scherpe reukzin is voor de witte haai het belangrijkste zintuig om prooidieren in het water op te sporen en zodoende van levensbelang voor een succesvolle jacht. De punt van zijn neus is bezaaid met duizenden kleine openingen die tezamen dit belangrijke reukzintuig vormen. Door deze hoogontwikkelde neus kan hij zelfs de kleinste hoeveelheden bloed in het water ruiken.

De witte haai beschikt voor de jacht bovendien nog over een echoloodsysteem.

Specifieke aanpassing
De tanden zijn tot circa zeveneneenhalve centimeter lang, driehoekig en met getande randen om de prooi te pakken. Evenals bij andere haaien kunnen verloren gegane of afgebroken tanden vervangen worden. De volgende tand ligt al in rust klaar op het "lint". Bij verlies van een tand gaat het "lint" draaien en komt de nieuwe tand tevoorschijn.

De witte haai en de mens
Veel aanvallen van haaien op de mens bleken het werk te zijn van de mensenhaai. Dit werd onomstotelijk aangetoond aan de hand van tandafdrukken in aan flarden gescheurde surfplanken en beschadigde boten.

De witte haai is de meest begeerde buit voor hobby-hengelaars. Zij beschouwen hem als de vangst van hun leven. Deze haai is duidelijk te herkennen aan zijn hoge, driehoekige rugvin en aan zijn halvemaanvormige, krachtige staart. Haaienvlees smaakt niet bijzonder lekker, omdat zijn urine door het vlees heen via de huid wordt uitgescheiden. Er wordt daarom alleen op hen gejaagd voor de sport van het jagen.

Er is verbazend weinig bekend over de witte haai. Tot nu toe is het niet gelukt deze haai in zijn natuurlijke gebied te bestuderen, omdat hij maar weinig voorkomt en zichzelf voortdurend in beweging moet houden. Onderzoek heeft aangetoond dat hij niet in gevangenschap te houden is, zodat hij ook op die manier niet bestudeerd kan worden. Des te meer reden voor het ontstaan van allerlei fabeltjes vooral bij de bijgelovige mensen op de eilanden in de Stille Zuidzee.

Korte feitjes
∑ Grote witte haaien kunnen toebijten met een kracht van enige tonnen per vierkante centimeter.

∑ Mensenhaaien kunnen een druppel bloed in 4,6 miljoen liter water ruiken.

∑ Er zijn enorme, versteende tanden gevonden die passen bij een haai van 30 meter lengte.

∑ De witte haai moet 24 uur per dag een snelheid van drieeneenhalve kilometer per uur halen om voor voldoende zuurstof in zijn bloed te zorgen.

∑ Een witte haai stikt binnen enkele minuten wanneer hij achteruit door het water getrokken wordt.
AFMETINGEN
Lengte: 3 tot 6 meter, maar kan ook veel langer worden
Gewicht: 1200 kg - 3000 kg

VOORTPLANTING
Er is weinig bekend over de wijze van voortplanten van de witte haai. Men neemt aan dat de vrouwtjes levendbarend zijn en per dracht 1 jong hebben.

LEEFWIJZE
Gedrag: solitair. Moet voortdurend in beweging blijven.
Voedsel: Bijna iedere vis of warmbloedig dier die hij kan vangen.
Levensverwachting: onbekend

VERWANTE SOORTEN
De walvishaai (Rhincodon typus), 18 meter lang, wordt aangemerkt als de grootste vis. De op een na grootste is de reuzenhaai (Cetorhinus maximus).

Verspreidingsgebied van de witte haai

VERSPREIDING
In alle wereldzeeŽn, bij voorkeur echter in warme of gematigde wateren. Een enkele maal ook in de koele zeeŽn van Zuid-AustraliŽ, New Schotland en de Bay of Islands.

SOORTBESCHERMING
De witte haai is voortdurend in beweging. Hierdoor is het onmogelijk zijn aantal vast te stellen. Er bestaat geen enkele documentatie over. Aangenomen wordt dat hun aantal niet groot is.