header Mensenrechten


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Honger
en Armoede

 

 
   








 

Geschiedenis >>

Vaststellingen >>

Cijfers >>

Honger en ondervoeding >>

Oorzaken >>

Oplossingen >>


Het recht op voedsel staat in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens alleen in een bijzin, alsof het niet zo belangrijk is. Toch is het één van de belangrijkste rechten, want zonder eten en drinken ga je in korte tijd simpelweg dood !
Een term die in dit verband vaak valt is
voedselzekerheid. Dat kun je als volgt omschrijven: “Ieder mens moet in staat zijn om voldoende voedsel van goede kwaliteit te eten (zelf produceren of kopen), zodat hij of zij goed gezond kan blijven.”
Wie niet in staat is om voldoende voedsel van goede kwaliteit te eten, lijdt honger.  Landen met een situatie van chronische ondervoeding noemen we
voedselonveilig.

Coalitie Tegen Honger

Geschiedenis

Aanvankelijk zorgt de mens zelf voor zijn voedsel. De eerste mensen die op aarde leven, kwamen aan voedsel door eetbare planten, insecten, eieren en dode dieren in hun omgeving te zoeken. Daarna leren ze pijlen, knotsen en speren te maken om dieren te doden. De verzamelaars worden ook jagers.
Later leren ze eggen en ploegen te maken, waarmee ze akkers aanleggen en ze bouwen huizen. Herders houden dieren voor hun melk, huiden en vlees. Ze leren vis vangen in zee en in rivieren. Landbouwers, herders en vissers kunnen meestal voldoende voedsel voor zichzelf maken en soms meer dan dat. Dan ruilen ze onderling voedsel voor gereedschap, kleding en brandstoffen.
Tot rond 1800 leven de meeste mensen in het Zuiden én het Noorden van de landbouw, al worden vooral in het Noorden handel en nijverheid (het maken van gereedschappen, meubels, kleding e.d.) steeds belangrijker. Na 1800 is in het Noorden de samenleving sterk veranderd. Nu werken nog maar weinig mensen in de landbouw; de rest is werkzaam in fabrieken en kantoren of werkt in onderwijs, gezondheidszorg, automatisering of andere soorten dienstverlening. We zijn voor ons voedsel afhankelijk van anderen geworden. In het Zuiden zijn veel meer mensen dan in het Noorden nog steeds afhankelijk van de opbrengsten van hun eigen akkers.

Vaststellingen

Zijn er in België nog armen ? Is armoede geen marginaal probleem van een handjevol daklozen ? Zijn er niet genoeg sociale diensten en organisaties die zich het lot van de armen aantrekken? Hebben armen hun situatie niet in de eerste plaats aan zichzelf te wijten ?
Vragen ... en antwoorden ... zeker, in vergelijking met de rest van de wereld is armoede in België een relatief 'beperkt' probleem - gelukkig maar. Maar toch:
méér dan 700.000 Belgen leven in armoede. En als mensen worden uitgesloten van een menswaardig leven, heet dat onrecht !
Wereldwijd sterven er elke dag opnieuw 24.000 mensen als gevolg van chronische en voortdurende ondervoeding. Elk jaar sterven er zo’n 7.000.000 kinderen aan ondervoeding; elke 3 à 4 seconden sterft er iemand in de wereld van de honger.
Tussen 750 miljoen en 1 miljard mensen leven in zodanige armoede dat ze niet in staat zijn voldoende voedsel te verkrijgen om in hun dagelijkse behoefte te voorzien. Deze stille catastrofe duurt voort, dag in dag uit !
54 landen zijn nu armer dan in 1990. In 34 landen is de levensverwachting achteruit gegaan. In 21 landen nam de honger toe, en in 14 landen steeg de kindersterfte. In 12 landen gaan vandaag minder kinderen naar de lagere school dan tien jaar geleden.
Eén miljard mensen, 32% van de stedelijke bevolking, woont in een krottenwijk, zo blijkt uit het rapport "The Slum Challenge" van de VN-organisatie Habitat. Dat aantal zal tegen 2030 waarschijnlijk verdubbelen, omwille van de groeiende verstedelijking en sociale ongelijkheid. Afrika telt relatief gezien de meeste sloppenwijkbewoners. 79% van de stedelijke bevolking heeft er geen behoorlijk dak boven het hoofd. In absolute cijfers is Azië de koploper, met 60% van alle sloppenwijkbewoners op aarde.


Dagelijks sterven 24.000 mensen van de honger !
Wanneer een land donker wordt op deze kaart,
wil dat zeggen dat er nu iemand sterft van de honger.

When a country darkens on this map it represents a death from hunger
spacer spacer spacer
spacer
Cijfers

Volgende tabel uit het Human Development Report van 2003 toont de cijfers van de landen met de armste bevolking. Klik op het land zelf voor meer specifieke gegevens, of download hier het totale Rapport
All tables in one PDF File (820KB)
of breng een bezoek aan de site zelf - klik op de banner

HDI Rank Land Bevolking ( in procent ) die leeft onder de
nationale armoede grens

1987-2000 1
         
163 Zambia 72.9
149 Madagascar 71.3
162 Malawi 65.3
102 Kyrgyzstan 64.1
114 Bolivia 62.7
115 Honduras 53.0
82 Peru 49.0
121 Nicaragua 47.9
154 Mauritania 46.3
173 Burkina Faso 45.3
169 Ethiopia 44.2
53 Belarus 41.9
160 Tanzania, U. Rep. of 41.6
135 Lao People's Dem. Rep. 38.6
85 Philippines 36.8
130 Cambodia 36.1
145 Zimbabwe 34.9
152 Nigeria 34.1
139 Bangladesh 33.7
144 Pakistan 32.6
127 India 28.6
112 Indonesia 27.1
99 Sri Lanka 25.0
107 Algeria 22.6
94 Dominican Republic 20.6
126 Morocco 19.0
78 Jamaica 18.7
64 Colombia 17.7
38 Hungary 17.3
43 Chile 17.0
120 Egypt 16.7
74 Thailand 13.1
90 Jordan 11.7
91 Tunisia 7.6
104 China 4.6
Honger en ondervoeding

Er is een verschil tussen honger en ondervoeding. Als je de aangrijpende beelden ziet van kinderen met spriet-magere armpjes, of met lijfjes waar je de ribben zo kan tellen, is er sprake van honger in de beperkte zin van het woord. Zij kregen te weinig voedsel.
Onder honger wordt meestal ook '
chronische ondervoeding' verstaan. Dat komt veel meer voor in de wereld. Mensen hebben dan, soms vele jaren achtereen, een tekort aan eiwitten of bepaalde mineralen en vitaminen. Vaak sterven ze daar niet direct aan, maar ze voelen zich er wel lusteloos door en verzwakken geleidelijk aan lichamelijk. Bovendien maakt het hen extra vatbaar voor allerlei ziekten, zoals bijvoorbeeld Aids.

De oorzaken

De meeste hongersnoden worden veroorzaakt door het klimaat. Op verschillende plaatsen in de wereld regent het weinig, soms zelfs jaren naeen niet of nauwelijks. De Sahellanden zijn daar een voorbeeld van. Door deze lange perioden van droogte mislukken de oogsten en sterft het vee.  In andere gevallen valt er veel te veel regen, of wordt een regenperiode opgevolgd door een orkaan. De situatie is dan zo ernstig, dat het een natuurramp wordt.
Voor dit soort situaties is een reserve wereldvoedselvoorraad noodzakelijk en een organisatie die het voedsel bij de slachtoffers kan brengen, maar ook -en niet in het minst- de mogelijkheid om het voedsel tijdig op de juiste plaats te bezorgen : de
distributie. De reserve-voorraad voedsel bestaat al tientallen jaren, en ook de hulporganisaties. Maar ondanks de overvloed aan vervoers- en communicatiemiddelen komt het voedsel vaak niet tijdig bij de slachtoffers, omdat de wegen slecht berijdbaar zijn of vernield, of omdat de doorvoer door omstandigheden ( bvb. oorlog ) wordt verhinderd.

Oorlog : in een gebied waar oorlog heerst kunnen boeren het land niet bewerken omdat het te gevaarlijk is. In andere gevallen worden de boeren als soldaat ingezet en zijn ze daarom niet in staat voedsel te verbouwen. Voedsel is vaak een wapen in de strijd: oorlogvoerende partijen hebben er belang bij dat hun tegenstanders niets te eten hebben en ze vernietigen mekaars akkers of verhinderen de doorvoer van voedsel.

Armoede is de oorzaak van een veel omvangrijker, meer chronische vorm van honger, van ondervoeding om precies te zijn. De onvoorstelbaar vele armen in de grote steden in het Zuiden zijn in feite mensen die op het platteland geen bestaan meer konden vinden. Schaalvergroting en mechanisering van de landbouw dreven hen naar de stad, waar ze in krottenwijken terecht kwamen.
Ondervoeding door armoede komt helaas ook voor op het platteland in Derde Wereld. Deze wordt veroorzaakt door de sociale wanverhoudingen, waarbij grootgrondbezitters, gesteund door de stadse en nationale elite, de kleine boeren, pachters en landarbeiders meedogenloos uitbuiten. Honger werd door de eeuwen heen gebruikt als wapen om de armen in een hoek te drijven.
De schrijnende armoede in de rijke landen, met de bijbehorende ondervoeding, ook van kinderen, is niet anders te zien dan een teken van 'verloedering' van onze maatschappij. Ondervoeding is het gevolg van verschillende vormen van
sociaal onrecht.

Overbevolking zou veel armoede en dus honger teweeg brengen, zo wordt gezegd. Dit is niet altijd zo. Door de eeuwen heen heeft elk wereldgebied een zo grote bevolking gehad als het kon dragen, behalve in tijden van grote en snelle 'sociale veranderingen'. Plots waren de steden 'overbevolkt'. Niet in de eerste plaats omdat er zoveel mensen leefden - want nu leven er véél en véél meer - maar omdat de armoede in deze situatie van plotselinge verandering tal van ernstige problemen met zich meebracht.
De term 'overbevolking' is overigens geen synoniem voor 'erg veel mensen op een kleine plek'. Wanneer er honderdduizend demonstranten samenkomen, spreken we niet van 'overbevolking', maar van 'drukte'. Bij 'overbevolking' gaat het om de combinatie van veel mensen in een klein gebied en bittere armoede. Waarbij armoede de ware oorzaak is, omdat deze de mensen bij elkaar gedreven heeft.
Niet een teveel aan mensen, maar
plotselinge grote sociale veranderingen veroorzaken dus armoede, ziekte en honger.

Ook een snelle aangroei van de bevolking zou leiden tot armoede en honger. Dit is echter een vicieuze cirkel. In perioden van grote sociale onzekerheid zullen armen zoveel mogelijk kinderen op de wereld trachten te zetten, in de hoop dat er een paar, of tenminste eentje hen zal kunnen bijstaan in het dagelijkse gevecht om te 'overleven'. Dit is vaak het laatste en het enige redmiddel waarover zij beschikken. De letterlijke vertaling van 'proletariërs' is 'kinderbezitters' : armen die als enig 'bezit' hun kinderen hebben.  Het is dus  een cirkel en er treedt 'voedselonveiligheid' op wanneer de bevolking harder groeit dan de oogsten. Als de bevolking groeit, dan moet er ook meer voedsel worden verbouwd. De landbouw kan die groei niet altijd aan.

Zijn er oplossingen ?

Een pasklare oplossing bestaat er niet, wel een combinatie van verschillende zaken.  Eén feit is zeker : het probleem in z'n totaliteit valt niet op te lossen binnen de grenzen van de landen zelf, maar is een 'wereldprobleem'.  Naast een 'menselijke' en 'menswaardige' reorganisatie van het beleid binnen elk land is er vanuit onze Westerse wereld hulp nodig.  En dan bedoelen wij niet enkel financiële hulp, want dit is maar een moment-oplossing. 

Een overzicht
Een onderdeel van de oplossing om honger en ondervoeding in de wereld terug te dringen is het platteland, de landbouw in de Derde Wereld leefbaar te maken, een waardevolle plek om te wonen en te werken. Dat wil zeggen dat de overheid in deze landen zich niet langer moet zien als verlengstuk van multinationals en grootgrondbezitters, maar moet luisteren naar organisaties van kleine boeren en landarbeiders. Boeren, ook de kleine, zullen een eerlijke prijs moeten krijgen voor het werk dat ze verrichten. En de onderwijs-, gezondheids- en culturele voorzieningen zullen op het platteland niet minder mogen zijn dan in de stad.
Dat zal zeker niet vanzelf gaan, maar
de rijken zullen moeten inbinden. Zelden deden de rijken vrijwillig een stap terug voor de armen. De kleine boeren en landarbeiders zullen zich verder moeten organiseren.
Wij hier in het rijke Westen zouden de activiteiten en plannen van de agro-multinationals en onze regeringen moeten bestuderen, blootleggen en aanklagen. En we zouden contact kunnen zoeken met de boerenorganisaties in het Zuiden die het gevecht zijn aangegaan voor een leefbaar, rijk platteland. Zo komen we bij de onrechtvaardige en uitgebuite Derde Wereld Handel : klik op de foto hiernaast voor meer info via Oxfam Wereldwinkels.

Klimaat: Als het in Kenia aanhoudend regent, kunnen de boeren niet naar de markt om hun voedsel te koop aan te bieden. De regen maakt de wegen onbegaanbaar. Als dit te lang duurt, rot het voedsel weg. Of het wordt door de hoge opslagkosten zo duur dat de prijzen de pan uit rijzen Op die manier ontstaat ondervoeding, aldus Grace Muriagoro, journaliste van ‘The East African’, een krant in Kenia. Haar artikel gaat verder: er is niet van de ene dag op de andere een hongersnood. Voor die tijd zijn er duidelijke tekenen dat het mis gaat. Daarvoor is onder andere het ‘early warning system’ opgezet. Dit systeem geeft alle voortekenen van een dreigende hongersnood aan. We weten sinds een tijd dat er een soort cyclus in het weer zit. Om de vier á vijf jaar komt er een periode van grote droogte in Kenia. Daar kunnen de mensen in Kenia rekening mee houden om nieuwe hongersnoden te voorkomen.

Oorlogen: Het is moeilijk, maar niet onmogelijk om een oorlog te voorkomen. Oorlogsdreiging kan verminderd worden als het lukt om de partijen aan tafel te krijgen en te praten over een vreedzame oplossing. Bovendien kan het de partijen moeilijker gemaakt worden om aan wapens te komen, bijvoorbeeld als de westerse landen (de grootste wapenproducenten) geen wapens meer leveren aan landen die in conflict met elkaar zijn. Wanneer een gebied door rust geholpen kan worden, bijvoorbeeld door een veiligheidszone in te stellen, kunnen de VN landen verzoeken om deel van een vredesleger te gaan uitmaken. Het Nederlandse leger bijvoorbeeld stuurde vredestroepen naar het grensgebied tussen Eritrea en Ethiopië nadat VN-Secretaris Generaal Kofi Annan daarom verzocht.

Armoedebestrijding: Het probleem van de armoede is niet direct op te lossen. Er zijn veel programma’s gericht op armoedebestrijding. Op kleine schaal gebeurt dit door mannen en vrouwen leningen te verstrekken waarmee ze een eigen bedrijfje kunnen beginnen en zo hun eigen boterham kunnen verdienen. Ook onderwijs biedt goede mogelijkheden om aan armoede te ontsnappen (met een diploma kun je veel makkelijker en ook beter betaald werk vinden). Op regeringsniveau moet er ook nog veel gebeuren. Veel ontwikkelingslanden hebben in het verleden grote schulden opgebouwd en moeten daarover jaarlijks vele miljoenen rente betalen. Daardoor blijft er veel te weinig over om te investeren in de infrastructuur, onderwijs en armoede- en werkloosheidsbestrijding. Wereldwijd wordt actie gevoerd om deze schulden (gedeeltelijk) kwijt te schelden.

 
   

Paleontologie



uw eigen startpagina
Aangepast zoeken

© copyright WorldwideBase 2005-2009