header Paleontologie

 


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

De eerste
gewervelde dieren

 

 
   

Gewervelde dieren of vertebraten bestaan al tenminste 400 miljoen jaar. We weten dit omdat er verschillende delen van botten en schalen gevonden zijn in rotsen uit die tijd. De ouderdom van die rotsen is vastgesteld door middel van gemeten radioactiviteit in vulkanische rotsen. De beenderen zijn wellicht begraven in het bezinksel, dat daarna geleidelijk aan is omgezet in rots. Rotsen uit latere tijden in verschillende delen van de wereld, hebben een rijkdom van fossiele overblijfselen opgeleverd, waaruit de verschillende stadia in de ontwikkeling van de gewervelde dieren blijkt. Door studie van fossielen van verschillende leeftijden kunnen we zien hoe uit de vissen waarschijnlijk de amfibieŽn zijn ontstaan en daaruit later weer de reptielen. Daaruit moeten nog later de vogels en de zoogdieren zijn voortgekomen. Dit alles nam natuurlijk vele miljoenen jaren in beslag. Gedurende een heel lange periode waren de enige gewervelde dieren de verschillende soorten vissen.
Hoe deze vissen uit vroegere dierlijke vormen zijn ontstaan is niet duidelijk. Vele groepen ongewervelde dieren zijn aangeduid als de voorouders van de gewervelde dieren, maar de meest waarschijnlijke groep hiervoor is die, waarin de zeesterren voorkomen. Enkele leden van deze groepen hebben larven, die veel lijken op die van de Balanoglussus, een wormachtig dier waarvan bekend is dat het in verband staat met de gewervelde dieren, omdat het kieuwspleten heeft en andere overeenkomstige kenmerken.
De eerste sporen van vissen dateren van 400 miljoen jaar geleden en zijn gevonden in enkele ordovicium-rotsen in Amerika. Maar pas in de rotsen uit het late silurium, die ongeveer zestig miljoen jaar later werden gevormd, zijn fossielen van volledige vissen teruggevonden. Deze 'vroege' vissen waren niet erg groot. De meeste waren zwaar bepantserd met benige platen en schalen, voornamelijk in de buurt van de kop. Het opvallendste verschijnsel van al deze vroege vissen was de volledige afwezigheid van kaken. Zij voedden zich waarschijnlijk door modder op te zuigen en dit door hun kieuwen te filteren. Vele waren helemaal plat en volledig aangepast aan het leven op de zeebodem of de rivierbedding. De kaakloze vissen worden ondergebracht in een aparte groep (Agnatha : zonder kaken), afzonderlijk van alle andere gewervelde dieren (Gnathostomata : met kaken).
Overblijfselen van de vroegst bekende vissen met kaken (placodermen) zijn gevonden in bezinksel uit het late silurium, dat ongeveer 330 miljoen jaar geleden werd gevormd. Deze hadden niet alleen kaken, maar ook vinnen. Deze twee verschijnselen waren tekenen die wezen in de richting van een ontwikkeling tot landdieren. De directe voorouders van de vissen met kaken zijn niet bekend, maar waarschijnlijk zijn ze voortgekomen uit de een of andere soort kaakloze vissen, waarbij de beenderen die dienden als steun voor de kieuwen zich ontwikkelden tot kaken.
De devoon-periode, die ongeveer 325 miljoen jaar geleden begon, wordt vaak het 'tijdperk van de vissen' genoemd.  Er bestonden vele soorten kaakloze vissen en alle hoofdsoorten vissen verschenen op het toneel. De haaiachtige vissen met een kraakbeengeraamte kwamen in deze tijd voor het eerst voor. Ze leken veel op de tegenwoordige haaien, met krachtige kaken en een gestroomlijnde vorm. Ze misten de zware pantsering van hun voorouders en ze waren beweeglijker. Hun harde tanden en ruggengraten zijn vaak in rotsen bewaard gebleven. Alle tegenwoordige soorten leven in de zee, maar sommige van hun vroegere soortgenoten hebben mogelijk in zoet water geleefd. Vele haaiachtige vissen stierven uit aan het einde van het palezoÔcum, maar de huidige soorten hebben dit overleefd.
De vissen met lob-vinnen waren heel gewoon in de devoon-periode. Een zeer belangrijk verschijnsel was de opening van de neusgaten. Dit duidt erop, dat ze lucht konden inademen. Ze konden zich waarschijnlijk ook voortbewegen op hun lobvinnen. Het is zeker, dat zich in deze groep van vissen de voorouders bevinden van de amfibieŽn en van alle gewervelde landdieren.
 
   

Paleontologie



uw eigen startpagina
Aangepast zoeken

© copyright WorldwideBase 2005-2009