header Paleontologie

 


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Het Devoon
 

 
   

Tegen het einde van de silurium-periode kwamen hele gebieden van onder andere Engeland, die 200 miljoen jaar door de zee bedekt waren geweest, omhoog in de vorm van bergketens. Het bezinksel van dit nieuwe land spoelde terug in de zee en hoopte zich op in een andere trog die zich aan het vormen was in een gebied dat nu bekend staat als Devon en Cornwall. De geologen noemden de nieuwe periode het 'devoon', omdat in Devon de inhoud van de trog geconserveerd is gebleven. De randgebieden van Wales en de middelste vallei in Schotland bleven achter als twee laagliggende gebieden tussen de nieuwe bergen en daar kwam van alles op het landoppervlak terecht, waaruit de eerst indrukken zijn verkregen over de omstandigheden buiten de zee.
De randgebieden van Wales vormden aanvankelijk een baai van de zee. Deze vulde zich langzaam met bezinksel en raakte afgesloten van de oceaan. Het zoutgehalte van het ingesloten water nam af en steeds minder in de zee levende dieren konden erin blijven leven. Het gebied veranderde tenslotte in een laagliggende kustvlakte met langzaam stromende rivieren en zoetwaterplaatsen. In bezinksel uit die tijd zijn de 'ribbels' van het ondiepe water en de scheuren van in de zon drogende modder bewaard gebleven. Men neemt aan dat de brokken kalksteen die in de zandsteen worden gevonden, gevormd zijn door verdamping van 'hard' water uit de plassen. In dit gebied komen ook veel opeenhopingen (conglomeraten) van grote brokken rots voor. Dergelijke opeenhopingen komen voor in de buurt van hooggelegen land, want grote rotsblokken kunnen alleen maar veroverd worden door snelstromende rivieren langs steile hellingen. Daarom neemt men aan dat de nieuwe bergen in Wales in deze tijd nog steeds omhoogkwamen en nog niet zo erg hoog waren.
Al het bezinksel dat zich tijdens het devoon op het land verzamelde, vormt samen een opeenvolging van rotsen die de oude rode zandsteen wordt genoemd, hoewel niet al deze rotsen rood of zanderig zijn. In de grensgebieden van Wales bijvoorbeeld werd groen en grijs zand, modder en slib afgezet tussen het typische roodgevlekte bezinksel.
Fossielen van vissen komen in de oude rode zandsteen overvloedig voor. De vroege soorten in de randgebieden van Wales waren primitief en zonder kaken. Ze leefden van zeer kleine waterplanten of ze 'baggerden' in de modder op zoek naar kleine organismen. Enkele schijnen alleen in staat te zijn geweest om in zoet water in leven te blijven, maar andere konden ook in zee leven. De 'beenderenbedding' uit de Ludlow-periode is een 'kerkhof' van vissen. Graten en stukken van beenderen vormen een rotslaag van wel tien centimeter dik., verspreid over een groot gebied. Misschien trad in die tijd een plotselinge verandering op in het zoutgehalte van het water, waardoor alle vissen die zich niet aan de nieuwe omstandigheden konden aanpassen, ineens werden gedood. Een andere verklaring is verdamping van het water, waardoor de vis omkwam door gebrek aan zuurstof en dus verstikking. De meeste vroege vissen werden beschermd door een benig pantser - mogelijk als verdediging tegen aanvallen van eurypterieden. Deze waren grote gelede dieren (sommige tot anderhalf of twee meter lang), verwant aan de schorpioenen en spinnen. Ze leefden tijdens het devoon zowel in zee als in zoet water.
Meer naar het zuiden, in de trog van Devon, hoopten zich opeenvolgende lagen zee-bezinksel op : voornamelijk grint en modderkluiten, hoewel zich bij gelegenheid ook wel kalksteen vormde. De lantaarnschelpen vormen een belangrijk deel van het leven in het ondiepe water en ze kunnen dienen om de ouderdom te bepalen van de rotsen waarin ze voorkomen.
Het noorden van Devon en Somerset vormden een tussenliggend gebied, waar de zee tijdens het devoon afwisselend terugtrok en weer binnendrong. Als gevolg daarvan komt een vermenging van bezinksel en afzetting voor - modder uit zee en rode zandsteen van het land. Gelukkig zijn de rotsen rijkelijk voorzien van fossielen, zodat vergelijking in ouderdom van deze overblijfselen uit de devoon-periode mogelijk is.
 
   

Paleontologie



uw eigen startpagina
Aangepast zoeken

copyright WorldwideBase 2005-2009