header bouwen

 


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Baksteen

 
   
 

Baksteen, steen in blokvorm, verkregen door het verhitten van voorbewerkte klei, leem e.d. op temperaturen van 800–1100 °C. De vormgeving geschiedt meestal machinaal; voor decoratieve doeleinden wordt nog op bescheiden schaal handvormsteen gemaakt.

1. Geschiedenis
Baksteen werd reeds ca. zesduizend jaar geleden in het oude Mesopotamië toegepast. In Europa kwam de middeleeuwse baksteenarchitectuur tot ontwikkeling in de 11de eeuw; tijdens de periode van de gotiek ontstond m.n. in Noord-Duitsland (Lübeck bijv.), Denemarken, westelijk Vlaanderen en Holland de baksteengotiek (sinds midden 13de eeuw); kerken, burchten van de Duitse Orde, raadhuizen en stadstorens werden hier in baksteen, in sterk vereenvoudigde gotische vormen, opgetrokken.

2. Productie
2.1 Grondstofbehandeling
De klei wordt gedurende bepaalde tijd nabij en in de fabriek opgeslagen. Gedurende deze periode vinden in de klei processen plaats waardoor de eigenschappen van de klei verbeteren. Tevens bereikt men door de wijze van opbouwen en afgraven van de kleihoop een goede menging en gelijkmatige samenstelling van de klei, die door monsternemingen wordt gecontroleerd.
Vervolgens ondergaat de klei diverse voorbewerkingen, waarbij verontreinigingen worden verwijderd, de juiste samenstelling en plasticiteit worden verkregen en ten slotte die hoeveelheid water wordt toegevoegd die voor de vorming van de nog te bakken steen nodig is.
2.2 Productiemethoden
a. Handvormsteen. De vormer werpt een bal klei in een houten vorm, wat een steen oplevert met een grillig uiterlijk van meer of mindere diepe plooien.
b. Vormbaksteen. Verschillende bedrijven, in het bijzonder de straatsteenfabrieken, gebruiken vormbakpersen. Deze persen drukken de klei in houten vormen van de gewenste afmetingen. Omdat voor het gemakkelijk lossen de vormen van tevoren met zand worden bestrooid, bezit de vormbaksteen vijf bezande kanten (overigens bezit de handvormsteen eveneens vijf bezande kanten). De bakken kunnen als losse vormen door de machine lopen of verbonden zijn tot een zgn. vormband.
c. Strengperssteen. Veel gebruikt wordt ook de strengpers, een apparaat dat een continue kleistreng produceert, waarvan plakken ter dikte van een steen met een draad worden afgesneden. Deze methode levert een zeer kantige steen met glad boven- en ondervlak. De vlakke kanten vertonen strepen, veroorzaakt door het afsnijden. Vaak is dit type voorzien van perforaties.
2.3 Droogproces
De vormelingen (groene steen), gelost uit de vorm of gesneden van de streng, worden opgeslagen in een drogerij. Hier wordt het vochtgehalte met behulp van warme lucht teruggebracht tot een tiental procenten. Het drogen geschiedt met grote zorg; alleen een gelijkmatige droging garandeert een gaaf en ongescheurd product.
2.4 Bakproces
Na het drogen worden de stenen gebakken in een oven. Tegenwoordig worden de meeste ovens met gas gestookt. Het stoken duurt een aantal dagen en vindt plaats volgens de ‘stookkromme’, een grafiek die aangeeft hoe snel de stenen mogen worden opgewarmd, hoe lang de gewenste maximumtemperatuur van een bepaalde kwaliteit wordt aangehouden en hoe snel daarna gekoeld mag worden. In de ringoven staat de lading stil en loopt het vuur op het gewenste moment van kamer tot kamer rond, terwijl in de tunneloven de lading op karretjes naar een vaste vuurhaard wordt gevoerd. In Nederland en België wordt vrijwel uitsluitend in tunnelovens gebakken. Na het bakken worden de stenen uit de oven gehaald, gesorteerd op kwaliteit en naar het tasveld gereden, vanwaar het transport naar de bouw plaatsvindt.

3. Kwaliteit en kleur
Naarmate de stenen dichter bij het vuur hebben gestaan en dus aan een hogere temperatuur hebben blootgestaan, zijn zij harder gebakken. Men krijgt aldus stenen van verschillende hardheid en dichtheid. Van de hardste steen, klinker genaamd, zijn de poriën door verhitting ten dele dichtgesinterd. Ook de duur van de verhitting speelt een rol
: straatklinkers worden niet alleen bij een wat hogere temperatuur (ca. 1125 °C), maar ook langduriger verhit dan metselklinkers. De diverse kwaliteiten waarin de gebakken producten door beoordeling op klank, gemiddelde wateropneming en uiterlijk worden gesorteerd, staan onder voortdurende controle.
3.1 België
In België is de overheersende kleur rood, door het ijzeroxide in de klei, maar de gevelsteenfabrikanten brengen ook witte, gele, bruine en zwarte stenen op de markt. Meestal wordt vrij vette klei gebruikt, zodat de Belgische steen een lage porositeit en een vrij hoge drukweerstand heeft. De kwaliteitseisen worden vastgelegd in de normen van het Belgisch Instituut voor Normalisatie en in de typebestekken van de openbare besturen (o.a. het Bestuur der Gebouwen). Als gevolg van binnen de
Europese Unie gemaakte overeenkomsten worden de nationale normen steeds meer vervangen door Europese.

 
   

Nieuwe pagina 1

© copyright WorldwideBase 2005-2009