Het spel van een kleuter varieert natuurlijk naargelang de samenstelling van het gezin (kind alleen of meerdere kinderen in het gezin) en naargelang de plaats waar hij of zij op dat moment verblijft (thuis, peutertuin, enz).  Het verschilt natuurlijk ook naargelang het een jongen of een meisje is en naargelang de situatie waarin een kind zich bevindt.  Een kind van een garagehouder zal wellicht veel vlugger met mini-autootjes spelen, omdat auto's nu eenmaal een belangrijk onderdeel uitmaken van de leefwereld van zijn ouders en dus automatisch ook van zijn leefwereld. Ook de ruimte waarin het kind vertoeft, het speelgoed wat op dat moment voorhanden is, de familiale sfeer (rustig, gespannen, ruzie, enz) en de ervaringen die het kind reeds heeft opgedaan hebben een grote invloed op het spel. Ook bepaalde gebeurtenissen in het gezin kunnen (zonder dat wij dat echt beseffen) een blijvende inprenting bij het kind als gevolg hebben. Daarom is het als ouder echt belangrijk om je zo goed mogelijk in te leven in de leefwereld van je kind en voordat je beslist om bepaalde stukken speelgoed aan te kopen eerst uitgebreid aandacht te besteden aan zijn 'spel-gedrag'. Spelen betekent voor een kind in de eerste plaats zijn of haar gevoelens weergeven .... zij creëren m.a.w. een fantasie-situatie waarin zij hun opgedane ervaringen, hun wensen, hun ideeën, maar ook hun frustraties en agressie in kwijt kunnen.   Heb er oog voor mensen .... het spel van een kind is zo belangrijk ... alles wat een kind denkt, voelt en wil zeggen maar in feite niet durft te zeggen, komt spontaan tot uiting in zijn spel !

Laten we nu even de meer theoretische toer opgaan en eens enkele belangrijke aspecten en vragen rond 'het spel van een kind' overlopen :

• Hij ontdekt het verband tussen oorzaak en gevolg, leert voorwerpen en materialen kennen. Zo wordt zijn creativiteit gestimuleerd.

• Hij leert wat mag en wat niet mag. Je kind stelt spelregels op en moet zich hieraan leren houden.

• Hij leert rekening houden met anderen, samenwerken, zijn beurt afwachten en verliezen, bv. via gezelschapsspelletjes.

• Hij imiteert de wereld van de volwassenen, maar legt toch eigen accenten. Zo leert hij zijn fantasie gebruiken.

• Hij kan gevoelens kwijt in een spel. Hij leert deze gevoelens ook met anderen te delen.

• Zorg dat het speelgoed aangepast is aan de leeftijd, mogelijkheden en interesses van je kind.
  Kijk naar je kind: wat doet het vaak en wat vindt het plezierig. Speelgoed mag niet te gemakkelijk en ook niet te moeilijk zijn.
• Zorg dat het speelgoed veilig is. Controleer of er geen kleine stukjes kunnen loskomen.
  Laat je kindje niet spelen met voorwerpen die tot verstikking kunnen leiden (bv. een plastic zak).
  Koop geen speelgoed of bijtringen in zacht pvc. Ze bevatten weekmakers die giftig zijn wanneer ze vrijkomen bij het bijten of sabbelen.

• Hij fantaseert en imiteert situaties uit onder andere de klas.
• Hij verkleedt zich en 'oefent' met voorwerpen die volwassenen dagelijks gebruiken. Geef hem potten, lepels, touw en papier om mee te spelen
• Hij speelt steeds meer met andere kinderen: verstoppertje, tikkertje, gezelschapsspelletjes, ... Samen maken ze de spelregels op en houden zich hier ook aan.
• Hij tekent graag en zegt achteraf wat hij getekend heeft.   
• Hij gaat meer en meer vooraf bepalen wat hij zal maken, schilderen, tekenen.

• Dwing je kindje zeker niet.

• Zorg voor voldoende afwisseling in het speelgoed en kies speelgoed dat past bij zijn leeftijd.

• Neem regelmatig wat speelgoed weg en vervang het door ander. Zo blijft je kindje geboeid.

• Geef je kindje extra aandacht (bv. bij de geboorte van een broertje of zusje)

• Help je kindje bij aanpassingsmogelijkheden (bv. in de kinderopvang, in de kleuterschool, ...)

• Moedig je kindje aan.

• Kies een rustig moment uit om even samen te spelen met je kindje. Ga dan voor een korte tijd weg en leer je kindje zo alleen te spelen.

• Let op dat je kindje niet ziek aan het worden is.  

• Geef je kind voldoende materiaal dat hem prikkelt.
• Heeft je kindje iets gekozen om mee te spelen, reageer dan positief op wat het doet en moedig het aan.
• Laat je kind alles zelf proberen vooraleer je helpt, laat het verkennen, betasten en beluisteren. Bv. laat je kindje zelf puzzelen.
• Geef je kind voldoende ruimte om te spelen. Ruim regelmatig op en probeer alles overzichtelijk te houden. Zo kan je kindje beter kiezen.
• Zorg voor voldoende afwisseling in het speelgoed. Kies niet altijd voor duur speelgoed. Kinderen spelen ook graag met gewone potjes, reclameboekjes, houten lepels, ...

Door te spelen leert je kindje:

• zich ontwikkelen op verschillende vlakken: motoriek, lichaamsbeweging, denken en omgaan met andere mensen;
• de wereld rondom hem te ontdekken en nieuwe dingen uit te proberen;
• om te gaan met zijn (positieve en negatieve) emoties;
• zijn dromen te vervullen (bv. door een prinses of autochauffeur te spelen), maar ook zijn angsten te overwinnen (bv. door met grote dieren te spelen);
• creatief te zijn en plezier te hebben.

• Doet je kindje toch eens iets alleen, maak dan duidelijk dat je dit goed vindt. Beloon je kindje door even samen te spelen. Laat het nadien weer alleen spelen en vertel het dat je enkel terug meespeelt als het eventjes alleen heeft gespeeld. Wissel dit af en probeer het vol te houden.
• Geef je kindje een leuk speelgoedje en laat het alleen in je buurt spelen. Praat ertegen en toon interesse. Deze aandacht is voldoende.

Moet speelgoed afgestemd zijn op de ontwikkelingsfase van het kind :

• Ja. Speelgoed is ook zo ingedeeld.
• Door te spelen doen kinderen dingen die ze net of nog net niet kunnen. Speelgoed mag niet te gemakkelijk of te moeilijk zijn.
• Sluit het speelgoed niet aan bij de ontwikkeling van je kleuter, dan interesseert het hem sowieso minder.
• Kijk nog wel of dit geschikte speelgoed je kindje ook aantrekt. Elk kind is namelijk anders. Wat vindt je kind leuk? Koop geen dingen die hem niet interesseren, bv. het ene kind bouwt liever dan het andere.
• Kies voor je kleuter fantasierijk speelgoed (poppen, verkleedkleren, soldaatjes, dieren, ...), boeken en knutselgerief, kleinere constructieblokken, enz.

• Dat mag. Doe dit wel op een verantwoorde manier.
• Kies educatieve programmas zoals bijvoorbeeld Tik Tak. Kies dus programma's die op maat van je kindje gemaakt, met veel kleuren, muziek, enz. Ze zijn ook heel kort.
• Laat je kindje zeker nog niet te lang kijken.
• Vertel er af en toe nog wat bij. Zo leert je kind ook nieuwe dingen.
• Televisiekijken is zeker geen verplichting. Kijkt je kindje geen televisie, dan zijn er genoeg andere manieren om zijn zintuigen te oefenen of dingen bij te leren.

Met bovenstaande tips, met dank aan 'Kind en Gezin', ben je al een heel eind op de goeie weg. We weten nu dat 'spelen' voor je kind enorm belangrijk is, niet alleen als bezigheid, maar voornamelijk voor zijn of haar verdere ontwikkeling.  We hebben ook geleerd dat jou inbreng als ouder een noodzaak is !!!   Inderdaad, zowel de keuze van het speelgoed, de aandacht die jij besteedt aan het spel van je kind als de momenten waarop je heel gewoon samen met je kind effectief gaat spelen hebben een grote opvoedingswaarde.  Hierbij sluiten we het hoofdstuk van de kleuter af en reppen ons (wat gaat de tijd toch vlug) naar de kinderleeftijd van ongeveer 7 jaar, met andere woorden de fase van de Lagere School !