Straffen en belonen .... al hoor ik persoonlijk liever : 'Belonen en straffen' ... een moeilijk onderwerp voor elke ouder wanneer het effectief gaat over jou kind !

Opvoeden is nu eenmaal 'leren' aan beide kanten (zowel ouder als kind),  en daar hoort wel degelijk een prettige sfeer bij. Toch zien ouders vaak alleen wat fout loopt ... de problemen. Wat goed gaat, is vlug normaal: ´Het hoort zoª. Ouders die aandacht hebben voor het goede, oogsten meer succes dan ouders die alleen het slechte gedrag corrigeren. Belonen is positief reageren op positief gedrag. Dat is nog altijd iets anders dan 'verwennen'. Dan volgt de ouder altijd de wensen van het kind, ongeacht het gedrag van zijn kind.

Het is voor de meeste ouders makkelijker om straffen te verzinnen, dan goede beloningen. Het spreekt voor zich wanneer we hier spreken over belonen en straffen, dat het niet enkel gaat over de 'peuter', want belonen en straffen is één van de belangrijkste zaken in het totale opvoedingspatroon van je kind.  

Je kan beloningen in drie groepen opdelen :

Waar hou je rekening mee als je een kind beloont ?

1 Wat je belooft, moet je doen. Als na bepaald gewenst gedrag (goed rapport, kamer opgeruimd, gras maaien) een beloning werd beloofd, dan moet die er ook komen. Stel ze niet uit.

2 Beloon niet altijd 'na elk' gewenst gedrag. Wie altijd beloont, leert zijn kind dat het nooit iets gratis moet doen, dat niets kan of moet zonder beloning. Belonen wordt niet meer interessant, of kinderen gaan een steeds grotere beloning eisen.

3 Een verrassende beloning heeft een grotere waarde dan een voorspelbare (altijd geld geven, altijd naar de speeltuin). Zorg voor voldoende afwisseling.

4 Een beloning werkt het best als ze nauw aansluit bij het gedrag.

5 Een beloning moet ook voor het kind de betekenis van een beloning hebben. Kies ze af en toe ook samen.

6 Het is beter vaak te belonen dan groots te belonen.

7 Een straf kwijtschelden of verminderen is ook een beloning. Doe dat niet te vaak, anders verliest straf haar invloed.

De bedoeling van straf is het foutieve gedrag te veranderen. Wie opvoedt moet regels stellen en afspraken maken. Ouders moeten duidelijk maken wat mag en kan, en wat niet. Kinderen zullen sowieso proberen om die grenzen te overschrijden. Onder meer omdat niet alle grenzen duidelijk kunnen (en moeten) zijn, omdat niet alle grenzen even aangenaam zijn en omdat kinderen nu eenmaal kinderen zijn. Met straf proberen ouders kinderen aan te zetten om hun gedrag te veranderen en aan te passen. Straffen kunnen succes hebben, maar ze kunnen ook zorgen voor een sfeer van angst en vijandigheid.

Er zijn verschillende soorten of manieren van straffen

Straffen is per definitie onaangenaam. Ga er dus voorzichtig mee om en maak er geen gewoonte en zeker geen misbruik van !

Een verantwoorde straf bevat 13 aandachtspunten. Veel ouders straffen hun kinderen om te tonen dat ze boos of ontgoocheld zijn. Daar dient straf echter niet voor. Een verantwoorde straf geef je om ongewenst gedrag af te leren, om fouten herstellen. Ze helpt kinderen zich mee verantwoordelijk te voelen voor hun gedrag. 
De dertien aandachtspunten :

1 Geef geen straf op het moment dat u erg boos bent. Zeg dat u erg boos bent en dat de straf nog volgt. Bedenk een straf als u wat rustiger bent. Let op : een straf dient niet om je als ouder af te reageren !

2 Weet uw kind voldoende wat van hem verwacht wordt? Vertel waarom zijn gedrag niet gepast is.

3 Om een foutief gedrag van een kind te veranderen mag straffen niet de eerste strategie zijn. Met aanmoedigen en stapsgewijs aanleren kan je ook resultaat bereiken.

4 Een straf moet ook 'echt' een straf zijn voor uw kind. Het kind mag de straf niet weglachen.

5 Ongewenst gedrag neemt toe als je nu eens niet en dan weer wel straft. Wees consequent.

6 Bestraf enkel het gedrag van uw kind (´Dit had je beter niet gedaanª), niet zijn persoon (´Je deugt nietª). Een dergelijke reactie is moordend voor de vorming van de persoonlijkheid van het kind en voor de ouder-kind relatie.  Je moet weten dat je het karakter van een kind niet kan veranderen, maar dat je het wel kan leren om zijn gedrag aan te passen !

7 Spreek een strafmaatregel op voorhand af.

8 Een straf moet zinvol zijn. Ze moet iets te maken hebben met het foute gedrag

9 Een aangekondigde of afgesproken straf moet ook worden uitgevoerd. Anders heeft straf geen effect.

11 Dreig niet met straffen die onuitvoerbaar zijn (´Ik laat je nog eens opsluitenª).

11 Wees mild. Een straf moet niet erger zijn dan nodig.

12 De straf moet snel volgen op het ongewenst gedrag. Hoe sneller, hoe groter het effect.

13 Elke straf heeft ook een einde. Ouders beginnen vaak opnieuw over dezelfde fout. Vergiffenis moet mogelijk zijn.