|
1. Fysische geografie
 Andorra
omvat enkele tussen 900 en 1800 m hoogte gelegen dalen; de twee
belangrijkste zijn die van de Valira del Orient en die van de Valira del
Nord. Deze beide rivieren vormen na samenvloeiing de Gran Valira, die op
Spaans grondgebied uitstroomt in de Segre, een zijrivier van de Ebro.
Tweevijfde van het land ligt boven de boomgrens (2200-2300 m). De zomers
zijn droog en koel, de winters koud en vrij vochtig; ook in de dalen
wordt gemiddeld gedurende vier maanden per jaar overdag vorst
geregistreerd.
2. Bevolking
De officiële en door de bewoners algemeen gesproken taal is het
Catalaans. Het overgrote deel van de inwoners van Andorra bestaat uit
buitenlanders (vooral Fransen en Spanjaarden), veelal vnl. om fiscale
redenen daar gevestigd, of als arbeiders in de toeristenindustrie. Wie
in Andorra geboren is of er vanaf 1961 woont, komt voor naturalisatie in
aanmerking. Een dubbele nationaliteit is niet toegestaan. Het is
buitenlanders niet toegestaan in Andorra grond te kopen. De autochtone
bevolking is vrijwel geheel (99%) rooms-katholiek.
3. Bestuur en samenleving
Andorra stond tot 1993 onder de gezamenlijke soevereiniteit van
Frankrijk, in de persoon van de president van de Republiek, en de
Spaanse bisschop van Seo de Urgel, aan wie jaarlijks een symbolisch
tribuut werd betaald, te weten op oneven jaren 960 Franse frank aan de
president van Frankrijk en op even jaren 460 Spaanse peseta's aan de
bisschop van Seo de Urgel. Hun rol is sinds de nieuwe grondwet van 1993
nog louter formeel en ceremonieel. De landsheerlijke rechten van beiden
worden waargenomen door landvoogden, respectievelijk de prefect van het
Franse departement Pyrénées-Orientales en de vicaris-generaal van Seo de
Urgel, die met de uitoefening van hun ambt ieder weer een te Andorra
zetelende vicaris hebben belast, resp. de Viguier de France en de
Viguier episcopal. De volksvertegenwoordiging is de voor vier jaar
gekozen Algemene Raad (Consell General), bestaande uit 28 leden (vier
voor elke gemeente). De Uitvoerende Raad (regering), bestaat uit een
minister-president en een 6 leden tellend kabinet. De minister-president
wordt benoemd door de Algemene Raad.
In 1993 maakte een nieuwe grondwet een einde aan 715 jaar feodale
heerschappij. Het Franse staatshoofd en de Spaanse bisschop oefenen nog
slechts representatieve functies uit. De facto is de minister-president
het staatshoofd geworden. In de nieuwe grondwet liggen verder scheiding
der machten, mensenrechten, garantie voor vrije politieke deelname aan
en de oprichting van partijen en vakbonden verankerd. Andorra trad in
1993 tot de Verenigde Naties toe.
De zeven gemeenten of comúns (Andorra la Vella, Canillo, Encamp, La
Massana, Ordino, Sant Julià de Lòria en Las Escaldes) staan elk onder
een burgemeester en omvatten tezamen de hoofdstad en 58 dorpen en
gehuchten. Het kiesrecht is sinds 1970 een aantal malen uitgebreid.
Uiteindelijk bestaat er sinds 1985 algemeen kiesrecht voor Andorrezen
van 18 jaar en ouder.
Er wordt vrijwel geen belasting geheven. Er bestaan sinds de jaren
zeventig enkele politieke partijen, hoewel deze volgens de Andorrese wet
tot 1993 feitelijk illegaal waren.
4. Economie
 Terwijl
men vóór 1950 leefde van veeteelt (43% van Andorra's grondoppervlak
bestaat uit weidegrond) en enige landbouw (granen en vooral tabak, die
merendeels naar de buurlanden werd gesmokkeld), is de economie
sedertdien welhaast volledig overgeschakeld op het toerisme. Andorra is
een gezocht wintersportoord; sedert alle invoerrechten en (bijna) alle
belastingen zijn afgeschaft en het staatje een befaamd goedkoopte-eiland
werd, trekt het bovendien veel dagtoeristen en doorgaand
vreemdelingenverkeer; sommige plaatsen (Andorra la Vella, Las Escaldes,
Pas de la Casa) hebben daardoor het aanzien gekregen van grote, luxe
winkelcentra. In 1985 werd een aantal accijnsverhogingen doorgevoerd in
een poging het begrotingstekort te verminderen, en met succes: het land
heeft geen schulden meer. Met een gemiddeld inkomen per hoofd van de
bevolking van bijna $ 20.000 zit Andorra op rozen.
Er is enige industrie (tabakverwerking). De elektriciteit die wordt
opgewekt in het waterkrachtstation bij Las Escaldes, wordt vrijwel
geheel naar Spanje geëxporteerd; de energie voor eigen gebruik wordt
geleverd door een aantal kleinere over het land verspreide
krachtstations.
5. Toeristische gegevens
Andorra is slechts over twee wegen bereikbaar. De route vanuit Frankrijk
leidt over de hoogste Pyreneeënpas, de Port d'Envalira (2407 m), en is
in de winter meestal vele maanden door sneeuw geblokkeerd; die vanuit
Spanje, via het dal van de Gran Valira, is gedurende het hele jaar te
gebruiken.
Tussen de meeste plaatsen en met het buitenland bestaan frequente
busverbindingen. Er zijn geen spoorwegen of vliegvelden.
In verscheidene dorpen is de oude kern bewaard: lage leistenen huisjes
met overhangende daken, in veel gevallen voorzien van balkons met fraai
smeedwerk (Canillo, Sant Julià de Lòria, Ordino). Er zijn diverse
interessante romaanse kerkjes, in Canillo met een Christusbeeld uit de
13de eeuw, in Sant Julià met een Mariabeeld uit de 12de eeuw. Befaamd is
de 12de-eeuwse cilindervormige klokkentoren van Santa Coloma. Vanuit
Encamp leidt een kabelbaan naar het op 1850 m hoogte gelegen Lac
d'Engolasters.
Beschermheilige van Andorra is O.L.V. van Meritxell, de Mare de Déu; 8
sept., de dag waarop men naar haar beeltenis in het heiligdom te
Meritxell, met een 12de-eeuws houten beeld, ter bedevaart gaat, is tot
Andorra's nationale feestdag geworden.
De moderne wintersportoorden als Pas de la Casa, Arinsal en Soldeu
beschikken over skiliften (skiseizoen zeven maanden per jaar). Hoge
hotels en flatgebouwen bepalen thans voor een groot deel het beeld van
de grotere centra.
6. Geschiedenis
Volgens de traditie zou de onafhankelijkheid van Andorra teruggaan tot
Karel de Grote. In werkelijkheid kan men slechts vaststellen dat de
oorsprong van de zelfstandigheid van Andorra (altijd gepaard met zekere
onderdanigheid ten opzichte van naburige machten) onbekend is. Deze
naburige machten waren oorspronkelijk de bisschoppen van Seo de Urgel
aan de ene, de graven van Foix aan de andere zijde. In 1278 kwam het tot
een akkoord (Parétage) dat aan de laatste de soevereiniteit over Andorra
toekende, doch meteen aan de bisschop van Seo de Urgel bepaalde rechten
gaf. De bezittingen van het huis Foix vererfden later aan het huis
Bourbon, en dus aan de Franse kroon. Met de val van deze dynastie zou
Andorra zijn vrijgekomen, zo het niet keizer Napoleon als beschermheer
had erkend.
Tijdens de Spaanse Burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog bleef Andorra
neutraal.
In mei 1993 kreeg Andorra zijn eerste grondwet. De president van
Frankrijk en de bisschop van het Spaanse Seo de Urgel zijn echter nog
altijd formeel staatshoofd. De volksvertegenwoordiging bestaat uit een
28 leden tellende Algemene Raad. De Liberale Unie van premier Marc Forné
won in febr. 1997 de parlementsverkiezingen met een absolute
meerderheid.
Telefoongids Andorra
Postcodes
Andorra
|
