Het aneurysma
van de aorta in de buik (aneurysma aorta abdominalis) is
een plaatselijke verwijding van de grote
lichaamsslagader: de aorta. Deze verwijding ontstaat
door een zwakke plek in de wand van dit bloedvat. Vaak
ontstaat een aneurysma ongemerkt en neemt het
geleidelijk in grootte toe. Dit veroorzaakt meestal geen
ernstige klachten en het wordt in de meeste gevallen bij
toeval ontdekt. Het grote gevaar van een aneurysma is
dat het kan barsten. Als dat gebeurt, is de kans dat
iemand overlijdt groot. Een aneurysma in de buik wordt
door patiënten wel 'een tijdbom in de buik' genoemd. Dit
is een begrijpelijke, maar onjuiste vergelijking. Er is
geen tijd aan te geven waarop een aneurysma gaat
barsten. Bovendien hebben veel mensen een aneurysma,
zonder dat zij daar ooit problemen mee krijgen.
De aorta: de grote lichaamsslagader
Het aneurysma van de aorta in de buik is een verwijding
van meer dan anderhalf maal de diameter van het niet
verwijde deel van de aorta direct boven het aneurysma.
In de praktijk betekent dit dat de aorta op de plaats
van de verwijding een diameter heeft van drie centimeter
of meer.
Op de plaats van de verwijding is de vaatwand
uitgerekt en dunner geworden. Door de verwijding neemt
de spanning in de vaatwand toe. Ook de bloedstroom in
een aneurysma is verstoord, het bloed wervelt daar rond.
Daardoor vormt zich in het aneurysma langs de uitgezette
wand een bloedstolsel. Ook kunnen stukjes van het
stolsel los raken en meegevoerd worden naar kleinere
bloedvaten, waardoor deze verstopt raken. In de uiterste
situatie barst het aneurysma en stroomt het bloed uit
het bloedvat.
De meeste AAA 's worden groter, de snelheid waarmee
is echter verschillend. De kans op een ruptuur (het
barsten) van het AAA neemt met het groeien toe. Hoewel
meer factoren een rol spelen, zoals hoge bloeddruk en
longziekten, is gebleken dat de kans op een ruptuur zeer
klein is (minder dan twee procent per jaar), zolang het
AAA kleiner dan vijf centimeter is. Wordt het AAA groter
dan zes centimeter, dan neemt de kans op barsten snel
toe (zo'n tien procent per jaar, afhankelijk van de
snelheid waarmee het AAA groeit). In de helft van de
gevallen halen patiënten na een ruptuur het ziekenhuis
niet en overlijden voortijdig. Maar van de patiënten die
in het ziekenhuis een spoedoperatie ondergaan overlijdt
de helft alsnog. Kortom, slechts één op de vier
patiënten overleeft een ruptuur in de buik.
Klachten
Het AAA is meestal a-symptomatisch. Dit wil zeggen dat
veel patiënten met een AAA geen of nauwelijks klachten
hebben en daarom ook vaak geen weet hebben van het
aneurysma.
Het AAA wordt vaak bij toeval ontdekt, wanneer bij
iemand om andere redenen een onderzoek plaatsvindt. Zo
kan bij lichamelijk onderzoek een uitgezette, kloppende
zwelling gevoeld worden in het gedeelte van de buik dat
boven de navel ligt. Maar vooral bij echografisch of
röntgenonderzoek van de buik komen AAA 's aan het licht.
Er is dan ook een landelijke afspraak gemaakt met alle
radiologen dat zij bij onderzoek van de buik, om welke
reden dan ook, tevens de aorta goed bekijken.
Een enkele keer veroorzaakt het AAA vage rugklachten
en pijn in de buik. Dit kan betekenen dat het AAA bijna
gaat barsten. De ruptuur van een AAA is een dramatische
gebeurtenis, die veel patiënten niet overleven. De
ruptuur veroorzaakt heftige buik- of rugpijn, een
uitzettende, kloppende zwelling in de buik en een shock.
Verschijnselen van een shock zijn onder meer: zeer bleek
zien, koud aanvoelen en een koude neus.
Het ontstaan van een aneurysma
Een aneurysma is meestal het gevolg van
slagaderverkalking (atherosclerose). Bepaalde
risicofactoren kunnen het proces van atherosclerose
versnellen.
Risicofactoren bij het ontstaan van aneurysma van de
aorta van de buik zijn vooral:
- Mannelijk geslacht
- Hoge leeftijd
- Roken
- Hoge bloeddruk
Soms kunnen erfelijke ziekten een rol spelen bij het
krijgen van een aneurysma.
