|
|
|
De raadselachtige tekens die onze
voorouders hebben nagelaten, tonen ons een glimp van het verleden
en voeden onze instinctieve wens meer van het te weten te komen.
Die tekens interpreteren is het fascinerende werk van archeologen
overal ter wereld. In deze rubriek gaan we op ontdekkingsreis naar
een aantal belangrijke archeologische vindplaatsen.
Archeologie is gewoon een manier om door analyse van materiële
resten van verloren gegane culturen de wereld te bekijken. Een
archeoloog die over duizend jaar overal colablikjes vindt, kan op
grond van dat ene voorwerp bepaalde conclusies trekken over onze
technische vaardigheden, onze houding tegenover het milieu en ons
eetpatroon. Andere kenmerkende voorwerpen worden ook op deze
manier 'gelezen' en bestudeerd en de verkregen informatie kan
worden afgezet tegen een scala van ander materiaal uit het gebied.
Soms zijn de spectaculairste vindplaatsen die waarvan het
materiaal zichtbaar boven de grond staat, zoals gebouwen, graven
en monumenten. In veel gevallen echter weten we niet hoe het
monument of het gebouw werd gebruikt. Archeologen zagen in het
Engelse Avebury duidelijk een 'henge'-monument, maar zijn nog
steeds afhankelijk van bepaalde kleine maar vitale aanwijzingen in
de grond om achter het ware gebruik van de plek te komen.
 Soms
worden er sporen van hele steden en dorpen gevonden en die zijn
een bijzondere uitdaging voor archeologen. De tijdelijke kampen
uit het Paleolithicum leveren weinig op, maar de complexe
nederzettingen van de eerste steden zijn meestal rijk aan resten
en moderne technieken worden dan met succes toegepast. Geofysisch
onderzoek is heel belangrijk voor het vinden van funderingen en
kan gebeuren met traditionelere technieken als opgraven. Bij zulke
complexe vindplaatsen ziet u hoe elk stukje materiaal een vitale
aanwijzing kan bevatten - een in het Griekse Palaikastro gevonden
stukje ingekerfd ivoor duidt bijvoorbeeld op handelscontacten met
verre landen en resten bot uit een neolithische nederzetting in
Catel Huyuk (Turkije) geven ons een beeld van het vee in de velden
rondom de stad.
Door dergelijke vondsten krijgen we een gedetailleerd idee van een
vindplaats en de bewoners. Elk stukje wijst op de voorkeuren van
de samenleving. Soms is de opvallendste informatie over zulke
hoogontwikkelde samenlevingen in boeken te vinden. Vanaf de
uitvinding van het schrift kunnen archeologen geschreven teksten
gebruiken. Documenten als bouwplannen en inventarissen zijn bij
industriële vindplaatsen van groot belang, zoals bij de
Sohofabrieken. Omdat niet de ganse geschiedenis van een vindplaats
uit documenten kan worden afgeleid, moeten archeologen ook graven.
Zeer uiteenlopende zaken komen aan het licht, zoals dierlijke
resten, pollen en zaden, aardewerk, steen, glas, metaal en
menselijke overblijfselen. Graven zijn vaak zeer bevredigend door
archeologen, want dan is er spraken van een 'gesloten context'
(alle voorwerpen hebben betrekking op één bepaald ogenblik in de
tijd) vol cultureel, religieus en wetenschappelijk materiaal. De
vondst van skeletten, zoals in het Engelse Winterbourne Gunner,
brengt de realiteit van het verleden scherp onder ogen en biedt
ook houvast voor wetenschappelijke analyse. In graven vinden we
vaak veel materiaal, waaronder stoffelijke resten, kleding,
rituele bijgiften en de omgeving van de begraafplaats. Die graven
blijken vaak onderdeel van een ritueel landschap te zijn met
monumenten, aardwerken en gebouwen die verband houden met
begrafenisriten. Het rituele element in de geschiedenis van de
mensheid is ingewikkeld en vaak moeilijk te interpreteren. In het
Noord-Ierse Navan bevatte een grafheuvel een structuur uit
de Ijzertijd, kennelijk voor een bepaalde rituele gebeurtenis.
Zo'n locatie is even zeldzaam als fascinerend en werpt een aantal
vragen op. Naar de antwoorden kunnen wij slechts gissen. |
|
|
|
|
|
|
