Elk jaar breken er in Europa zo'n 45.000 bosbranden uit. Tussen 1989 en 1993 is alleen al in het Europese Middellandse-Zeegebied 2,6 miljoen hectare bos door brand vernietigd. Dit komt erop neer dat elke vijf jaar een gebied met de omvang van België van de kaart verdwijnt.......
Deze branden veroorzaken grote schade in menselijk opzicht (verlies van mensenlevens) en voor het milieu (aantasting van de flora en fauna). Ook de economisch gevolgen zijn niet gering: vernietiging van woningen, schade aan de bosbouw, kosten van de brandbestrijding, enzovoort.
De meeste van deze branden worden door de mens veroorzaakt. Er zijn echter ook heel wat natuurlijke factoren, zoals droogte, windsnelheid of terreingesteldheid, die invloed hebben op de snelheid waarmee de branden zich uitbreiden en bepalend zijn voor de omvang van de aangerichte schade.
 

In een bos is al snel voldaan aan de drie eisen waaraan moet zijn voldaan voordat een brand kan woeden: brandstof, zuurstof en een voldoende hoge temperatuur.

Brandstof
Er is brandstof, omdat in een bos veel bomen staan, waarvan de stam en takken van zeer brandbaar hout zijn. Bovendien kan wanneer het lang niet heeft geregend de brandstof erg makkelijk vlam vatten. Op de grond liggen vaak rottende takken en laag struikgewas die ook allen zeer brandbaar zijn.
Zelfs in de grond is vaak voldoende brandstof aanwezig om een bosbrand zich ondergronds te laten verplaatsen.

Zuurstof
Er is zuurstof, omdat de brandstof niet allemaal opeen gepakt zit, maar voldoende ruimte laat voor de toevoer van zuurstof. Nog meer zuurstof is er wanneer de brand word aangewakkerd door een sterke en misschien zelfs warme wind, zoals bijvoorbeeld de mistral in Zuid-Frankrijk.
Wanneer een bosbrand voldoende heftig is kan de zuurstoftoevoer nog worden versterkt doordat de hete verbrandingsgassen opstijgen, en koudere, zuurstofrijke lucht uit de omgeving kan worden aangezogen. Bij een grote bosbrand is de wind die door dit effect wordt gegenereerd van stormkracht.

Een voldoende hoge temperatuur
Een voldoende hoge temperatuur kan door de schaal van een bosbrand en de energie die bij de brand zelf vrijkomt eenvoudig worden gegarandeerd.
In een heftige bosbrand is de stralingswarmte van de brand op tientallen meters afstand al voldoende om nieuwe bomen te ontsteken. Op deze manier kan een brand grote greppels oversteken die zijn gemaakt om de brand te stuiten.

Een bosbrand kan ontstaan als er lokaal een hoge temperatuur ontstaat; voldoende om een kleine brandhaard te krijgen.

Dit kan wanneer:
- Moedwillig een klein vuur wordt gemaakt (brandstichting).
- Onvoorzichtig met vuur wordt omgegaan
(barbecue of sigaret)
- Blikseminslag in een boom plaatsvindt
- Door de wind takken herhaald tegen elkaar wrijven waarbij wrijvingswarmte ontstaat.
- Door lenswerking (in bijvoorbeeld een weggegooide glazen fles) een concentratie van zonlicht ontstaat.

Een aantal van deze oorzaken zijn natuurlijk: bosbranden bestaan dan ook al zolang er bossen zijn. Wanneer een bos niet door de mens wordt verstoord, zal er een evenwicht ontstaan waarin regelmatig kleine bosbranden woeden die het kreupelhout uitdunnen en vanzelf uitgaan zonder dat er grote schade aan de bomen wordt berokkend. Sinds de mens echter de bossen helpt door deze kleine branden te blussen, komen er echter steeds grotere, niet meer te stuiten branden voor !

Eén van de grote gevaren van een bosbrand is dat hij zich bijzonder snel kan voortplanten. Zeker wanneer er wind waait en/of de brand zich op een heuvel naar boven beweegt kunnen zeer grote snelheden tot wel 60km/u worden bereikt.
Het is dus goed mogelijk, zelfs voor ervaren brandweerlieden, om door een bosbrand te worden verrast of er zelfs door te worden ingesloten.

Brandbestrijding is een gecompliceerde zaak. Het onderzoek moet zorgen voor inzicht in het gedrag van een vuurhaard en de besluitvormers, de technici en de brandweer de middelen in handen geven om met de vereiste efficiëntie en snelheid op te kunnen treden.

De Europese Commissie financiert verschillende proefprojecten die bedoeld zijn om:
- risicogebieden exact te kunnen afbakenen;
- te zoeken naar trefzekere middelen om branden te signaleren;
- optimale oplossingen te vinden om branden binnen de perken te houden, onder controle te krijgen en te bestrijden en om de getroffen gebieden te herstellen.

Zo zorgt het MEGAFIRES-project voor een inventarisatie van de "kritische punten" in de mediterrane landen. Het MEFISTO-project werkt aan "real-time" simulatoren voor bosbranden. In het PROMETHEUS-project worden de effecten van branden op de vegetatie bestudeerd en wordt gezocht naar beheersmethoden waarmee de schade door branden kan worden beperkt.

Het Wereld Natuur Fonds heeft de volgende aanbevelingen voor het herstellen van de verbrande bossen: " Bepaal eerst of een bos zichzelf kan herstellen. Als dit zo is, is het beter om niets te doen omdat een natuurlijk herstel de weerstand tegen bosbranden bevordert. " Laat dode bomen die daar van oorsprong groeiden gewoon liggen. Zij zorgen voor schaduw en schaduw voorkomt dat de grond verder uitdroogt. Daarnaast zijn dode bomen van belang voor de groei van jonge bomen. " Plant alleen bomen, kruiden en struiken die er van oorsprong al groeiden en die dus in het desbetreffende klimaat kunnen leven. " Imiteer de natuur zoveel mogelijk en laat het bos groeien in een natuurlijk ritme. " Vermijd de aanleg van nieuwe wegen en paden. " Gebruik zo min mogelijk zware machines op het door branden beschadigde gebied. " Ga het land niet bemesten.