| |
Wat is
cataract ?
Cataract of grijze staar betekent de vertroebeling van de ooglens. De
lens is dat deel van het oog, achter de pupilopening gelegen
waardoorheen elk beeld dat wij waarnemen in het oog terecht komt. Deze
lens is helder van structuur en doet de lichtstralen breken, zodat ze op
het netvlies vallen. Cataract is dus niet een velletje dat over de ogen
groeit, zoals vele mensen denken. Cataract is een vertroebeling van de
lens zelf waardoor het zicht troebeler wordt en de kleuren minder intens
worden. Er is een nood om meer licht te gebruiken bij het lezen, het
contrast tussen de letters en de achtergrond vervaagt, er treedt een
vergeling van de kleuren op, de omgeving wordt mistig. Men zou het
kunnen vergelijken met het kijken door een vuil venster.
Veel patiënten worden gevoeliger voor licht en autorijden wordt
gevaarlijker, vooral ’s nachts.
Een oogarts kan met behulp van een spleetlamp de ooglens bekijken en
cataract vaststellen.
Men kan niet voorspellen hoe snel cataract zich ontwikkelt. Sommige
cataracten ontwikkelen zich heel langzaam, andere heel snel. Een plots
verlies van het zicht kan dus nooit duiden op cataract.
Hoe ontstaat cataract?
Meestal gaat het om een normaal verouderingsproces. Cataract is de
hoofdoorzaak van slechtziendheid boven de leeftijd van 55 jaar. Boven 75
jaar zou ongeveer de helft van de bevolking in meer of mindere mate aan
cataract lijden.
Soms is cataract het gevolg van aandoeningen zoals diabetes. Glaucoom is
een belangrijke risicofactor. Cataract komt ook meer voor bij verhoogde
bloeddruk en reumatoide artritis.
Ook sommige geneesmiddelen zoals cortisone kunnen bij langdurig gebruik
cataract veroorzaken. Of ook puffers met cortisone zoals gebruikt worden
door astma-patiënten de kans op cataract verhogen is niet duidelijk.
Studies geven tegenstrijdige resultaten. Andere geneesmiddelen die in
verband worden gebracht met cataract zijn o.m. aspirine (de studies zijn
evenwel tegenstrijdig, sommige studies komen zelfs tot het besluit dat
aspirine het risico zou verminderen) en psoralenen (een geneesmiddel dat
gebruikt wordt in lichttherapie bij o;m. psoriasis).
Cataract kan aangeboren zijn. Als beide ouders cataract hebben gehad,
dan is het ook mogelijk dat het kind dit op oudere leeftijd ook zal
hebben.
Het kan het gevolg van een ongeval of langdurige blootstelling aan
UV-licht.
Studies hebben ook aangetoond dat roken het risico tot cataractvorming
verhoogt. Ook alcoholverbruik (vooral bier) zou het risico verhogen.
Cataract komt uitzonderlijk ook op jonge leeftijd voor. Dat kan een
gevolg zijn van een erfelijke factor, maar ook van een infectie van de
moeder of alcohol- of drugmisbruik tijdens de zwangerschap.
Dat computerschermen de kans op cataract zouden verhogen, is niet
bewezen.
Vrouwen hebben een hogere kans op cataract dan mannen.
De laatste tijd verschijnen er nogal wat studies over een mogelijk
verband tussen anti-oxydanten (zoals vit. C, E en riboflavine) in de
voeding en cataract. Of vitamine-supplementen het risico op cataract
kunnen verlagen, is evenwel absoluut niet bewezen.
Hoe behandelt men cataract?
De behandeling van cataract bestaat altijd uit een operatie waarbij de
ooglens wordt vervangen door een kunstlens. Deze ingreep gebeurt meestal
ambulant met lokale verdoving door druppels (in plaats van een
inspuiting).
Via een kleine insnijding in het hoornvlies wordt een sonde in het oog
gebracht die door middel van ultrasonen de ooglens in kleine stukken
verbrijzelt die daarna kunnen opgezogen worden. Dit noemt men de
phaco-emulcificatietechniek. Dan wordt er een plooibare kunstlens in het
leeggemaakte lenskapsel geplaatst.
Door plaatsing van een multifocale lens is het mogelijk om zowel ver als
dicht scherp te stellen. Men kan dit enigszins vergelijken met het
visueel comfort verkregen door het dragen van een multifocale
(progressieve) bril. Men krijgt hierdoor de visuele soepelheid terug
welke men progressief is verloren geraakt vanaf de leeftijd van veertig
jaar. De eventueel voorafbestaande refractieafwijking (bril
afhankelijkheid ook om ver te zien) zal men eveneens proberen te
minimaliseren.
Ook astigmatisme kan door een speciale lens gecorrigeerd worden.
Verwikkelingen
Een cataract-operatie is een zeer veilige ingreep die zelden
verwikkelingen geeft.
Een cataract-operatie kan glaucoom (waarbij de druk in het oog
gevaarlijk verhoogt) veroorzaken. Om dit en andere mogelijke
verwikkelingen te vermijden moeten enkele voorzorgsmaatregelen worden
genomen tijdens de eerste dagen na de operatie:
• het oog wordt afgedekt
• oogdruppels
• geen zware fysieke inspanningen
• vermijd het hoofd te diep te buigen (buig door de knieën om iets op te
heffen of om de schoenen te knopen)
• niet lezen
• slapen op de rug of op de niet-geopereerde zijde.
Daags na de operatie en enkele dagen later volgt een controlebezoek bij
de oogarts. Hevige pijn is steeds een dringende reden om uw oogarts te
raadplegen.
Bij een aantal personen treedt na verloop van enkele maanden of jaren
een zg. secundaire cataract of nastaar op. Dit betekent dat het
achterste lenskapsel waarin de kunstlens is geplaatst, troebel wordt
zodat het zicht terug waziger wordt. Dit een goedaardige en meestal
laattijdige verwikkeling welke optreedt na ongeveer één derde der
cataractoperaties. Door middel van een yaglaser kan op een snelle en
pijnloze manier een opening in het kapsel gemaakt worden zodat het zicht
opnieuw helder wordt.
Wanneer is een operatie aangewezen?
Een operatie is zelden dringend. Of en wanneer de ingreep moet gebeuren,
is afhankelijk van een aantal factoren zoals de ernst van het
gezichtsverlies en de mate waarin dagelijkse werkzaamheden of
beroepsactiviteiten in het gedrang komen.
Bij kinderen met een aangeboren cataract wordt een operatie zo snel
mogelijk, liefst binnen vier maanden, aangeraden. Wanneer beide ogen
zijn aangetast, worden ze op een verschillend tijdstip geopereerd.
Bij oudere kinderen kan de lens vervangen worden vanaf de leeftijd van
vijf jaar. Er bestaan echter nog onvoldoende studies om de evolutie op
lange termijn te kennen. |
|
|
|
|
|
