|
|
Er zijn altijd
conservatieven geweest; mensen die de veiligheid van de wereld zoals hij is,
verkiezen boven een nieuwe en onzekere toekomst. Maar conservatisme ontstond
als moderne politieke stroming pas uit de anti-revolutionaire reactie op het
seculiere, hervormingsgezinde programma van de Verlichting en
de Franse Revolutie. De belangrijkste grondlegger ervan was
Edmund Burke (1729-1997) in zijn Reflections on the Revolution in
France. Burke viel het denkbeeld van de maakbare samenleving frontaal aan.
Een samenleving groeit volgens Burke op een natuurlijke wijze vanuit het
verleden. Elke samenleving was, in de wat mystieke taal waarop
conservatieven het patent hebben, een overeenkomst niet alleen tussen de
levenden onderling, maar ook tussen de levenden, de doden en diegenen die
nog moeten geboren worden.
Conservatieve wantrouwen blauwdrukken voor de toekomst en houden zich vast
aan historische ervaring en continuïteit. Ze verzetten zich van oudsher
tegen een te grote invloed van de overheid. Een regering die machtig genoeg
is om alles te geven wat je wilt hebben, is ook machtig genoeg om je alles
weer af te nemen, stelde Barry Goldwater, de Republikeinse kandidaat voor
het Amerikaanse presidentschap in het jaar 1964.
Conservatieven hebben in
Europa daarentegen altijd pal achter de gevestigde machten van monarchie,
kerk en leger gestaan. Conservatisme, die geworteld in de bestaande
maatschappelijke orde, verdedigt hiërarchische structuren en het in hun
eigen ogen natuurlijk verschil tussen de klassen.
Hoewel het natuurlijk nooit openlijk aan de kiezers wordt gezegd, kan niet
ontkend worden dat de conservatieven, met hun afkeer van gelijkheid en
nadruk op de bescherming van het bezit, kiezen voor rijk tegen arm.
De afgelopen
tweehonderd jaar, gekenmerkt door democratisering en industrialisatie, zijn
een tijdperk van ingrijpende sociale, economische en politieke veranderingen
geweest. Om tegen de achtergrond van die veranderingen conservatief te zijn,
is zeker geen eenvoudige opgave. Het is daarom ook niet verwonderlijk dat
maar enkele politieke partijen in de wereld zich conservatief durven noemen.
De Canadese partij draait om de hete brij heen door zichzelf de Progressieve
Conservatieve Partij te noemen. Opvallend is de Britse Conservatieve Partij,
die de naam Tory in de jaren 1830 al heeft laten vallen (hoewel ze nog
altijd zo genoemd wordt). Sinds die tijd heeft ze altijd openlijk de naam
Conservatief gevoerd - en niet zonder succes. Met de Democratische Partij in
de Verenigde Staten behoorde de Britse Conservatieve Partij tot de langst
bestaande partij in de wereld. |
