Sinds de vroegste beschavingen kent elke regering twee hoofdtaken : het beschermen van de bevolking tegen aanvallen van buitenaf en het handhaven van wetten die een vreedzame samenleving mogelijk maken.
Maar de regeringen doen vandaag de dag nog veel meer. Hun takenpakket omvat nu ook zaken als onderwijs en gezondheidszorg, aanleg en onderhoud van infrastructuur en regulering van het economisch leven.
De huidige politieke systemen zijn een synthese van moderne en klassieke opvattingen, waarvan sommige, zoals democratie, al dateren van de stadsstaten in het oude Griekenland. Het idee dat regeringen afhankelijk zijn van de goedkeuring van degenen die geregeerd worden, werd ontwikkeld in de 17de en de 18de eeuw. In deze periode van onstuimige politieke ontwikkelingen waagden mensen hun leven in burgeroorlogen en revoluties om de absolute macht van de vorsten aan banden te leggen.
De grondleggers van de theorie van een 'sociaal contract' tussen regering en onderdanen - Thomas Hobbes, John Locke en Jean-Jacques Rousseau - wilden de politieke toestand onderzoeken en verklaren. Andere denkers ontwierpen theorieën waaruit nieuwe politieke bewegingen groeiden. Het toekomstvisioen van Karl Marx waarin arbeiders het juk van hun overheersers zouden afwerpen, werd inspiratiebron voor de gewelddadige omwenteling in rusland, China en in vele andere landen. In een vreedzamer vorm kregen zijn ideeën gestalte in de sociaal-democratie en de vakbeweging.
In de afgelopen 250 jaar zijn veel politieke zekerheden, van de monarchie tot het recht op kolonies, weggeveegd om plaats te maken voor andere. Vrijheid van meningsuiting, ooit een zeldzaam voorrecht, wordt nu algemeen beschouwd als een fundamenteel mensenrecht. Tegenwoordig verkiezen we democratie, vrije verkiezingen en het meerpartijenstelsel, boven elke vorm van dictatuur. Ook de technologische ontwikkelingen hebben het aanzien van de politiek veranderd. De massamedia hebben een enorme invloed gekregen : politici zijn steeds meer afhankelijk geworden van de 'sound bites' en plaatjes in de media. In het tijdperk van de televisie kan een goed kapsel een verkiezingsuitslag grondig beïnvloeden.
Het lijkt een weinig verheffend resultaat van de hartstochtelijke politieke strijd die de afgelopen eeuwen is gevoerd. Maar in het nieuwe millennium zouden oude waarden zoals eerlijkheid, rechtvaardigheid en gelijkheid wel weer eens in ere kunnen hersteld worden !

In de volgende bladzijden overlopen we de politieke strekkingen die in de afgelopen 250 jaar de kop boven water hebben gestoken en ons leven van nu hebben beïnvloed.