| |
Wat is
dementie ?
Dementie is een ernstige en uiteindelijk fatale aandoening die berust op
een voortschrijdende achteruitgang van het functioneren van de hersenen.
Anders gezegd: dementie is een hersenaandoening waarin het gehele
geestelijke functioneren steeds verder achteruit gaat, zodat het normale
zelfstandig leven uiteindelijk niet meer mogelijk is.
Het is een syndroom, dat wil zeggen: een verzameling van symptomen die
zich tegelijkertijd voordoen en verschillende oorzaken kunnen hebben.
De symptomen zijn:
1. Geheugenstoornissen (verminderd vermogen om nieuwe
informatie in zich op te nemen of eerder ontvangen informatie te
herinneren)
EN:
2. Eén of meer van de volgende cognitieve stoornissen:
• Afasie (taalstoornis)
• Apraxie (verminderd vermogen om motorische activiteiten uit te voeren
ondanks intacte motorische functie)
• Agnosie (stoornissen in het herkennen of identificeren van voorwerpen,
ondanks een intacte zintuiglijke waarneming)
• Stoornis van de uitvoerende functies (d.w.z. plannen maken,
organiseren, volgorde aanbrengen, abstract denken)
EN:
3. De stoornissen veroorzaken elk een duidelijke beperking
in het sociaal of beroepsmatig functioneren en betekenen een
significante beperking ten opzichte van het vroegere niveau.
EN:
4. De stoornissen komen niet uitsluitend voor tijdens het
beloop van een acute verwardheid (=delirium).
Enkel een minder goed functionerend geheugen is dus niet voldoende om te
spreken van dementie. Aan al de voorgaande 4 criteria moet worden
voldaan vooraleer men kan spreken van dementie.
Symptomen die ook vaak voorkomen bij dementie zijn onder andere
stemmingswisselingen, woede, agressie, angst, apathie, achterdocht,
verzamelwoede,…
De diagnose dementie stellen is vaak niet eenvoudig: het is werk voor
huisartsen, geriaters, neurologen en psychiaters. Het is belangrijk dat
de diagnosestelling correct gebeurt. Klachten over geheugen en cognitief
functioneren rechtvaardigen een zorgvuldig diagnostisch onderzoek van de
patiënt .
Ten onrechte beschouwd worden als dementerend, heeft nadelige effecten,
maar dementie die over het hoofd wordt gezien eveneens. De
diagnosestelling dementie houdt immers mogelijkheden in om afspraken te
maken voor de toekomst, een verwerkingsproces op gang te brengen, het
verdere leven te plannen en een gepaste medische, medicamenteuze en
psychosociale ondersteuning op te starten.
Oorzaken van dementie
Dementie is niet één bepaalde ziekte met één bepaalde oorzaak. Het kan
best vergeleken worden met een paraplu waaronder tientallen aandoeningen
thuishoren. In een deel van de gevallen kan slechts na verloop van tijd
of na het overlijden van de betrokkene met 100 % zekerheid de oorzaak
van de dementie worden vastgelegd.
Alzheimer dementie
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende (60 à 70 % van de
gevallen), oorzaak van dementie (Cummings, J. L., 2003).
Ze wordt gekenmerkt door een sluipend begin en een langzame steeds erger
wordende achteruitgang van de cognitieve functies (Jonker, C. et al.(reds),
2001). Vaak treft men op microscopisch niveau in de hersenen plaques
(abnormale verharde eiwitophopingen buiten de hersencellen) en tangles
(kluwens in de hersencellen) aan.
Vasculaire dementie
In 15 à 30 % van de gevallen van dementie is er sprake van een
vasculaire oorzaak (Cummings, J. L., 2003). Hierbij vindt men
afwijkingen in de bloedvaten van de hersenen. Het kan gaan om veel
kleine herseninfarcten (verstopping van bloedvat(en)), een enkel
herseninfarct of een hersenbloeding (scheurend bloedvat). In
tegenstelling tot Alzheimer dementie begint de dementie plotser en is er
een eerder sprongsgewijze achteruitgang. De symptomen zijn vaak
afhankelijk van de plaats in de hersenen waar het herseninfarct of –
bloeding heeft plaatsgevonden.
Mengvormen van Alzheimer dementie en vasculaire dementie
Regelmatig treft men bij één persoon zowel kenmerken van Alzheimer
dementie als vasculaire dementie aan.
Andere oorzaken
Alzheimer dementie en vasculaire dementie zijn de meest voorkomende
oorzaken van dementie. Af en toe komen de volgende andere oorzaken voor:
• frontotemporale dementie e.g. Ziekte van Pick (kijk ook eens hier)
• Lewy-Body dementie
• Dementie ten gevolge van de ziekte van Huntington
• Dementie ten gevolge van de ziekte van Parkinson
In totaal zijn er echter een 60-tal oorzaken van dementie.
Voorkomen van dementie
De kans op dementie is groter naarmate de leeftijd vordert. Een hoge
leeftijd is de belangrijkste bekende riscofactor voor Alzheimer dementie
en voor de meeste andere vormen van dementie (Nederlandse
Gezondheidsraad, 2002).
In België lijden er naar schatting 158 000 mensen aan dementie (Pacolet
et al., 2001). Naar schatting 5 % van de mensen ouder dan 65 zou lijden
aan dementie. Op de leeftijd van 80 jaar neemt dit percentage toe tot 20
%. In zeldzame gevallen (in België naar schatting 3000 mensen) komt
dementie ook voor het 65e levensjaar voor.
Ziekten die doen denken aan dementie
Het is belangrijk om grondig onderzoek te doen bij vermoeden van
dementie.
De klachten kunnen soms lijken op die van dementie, maar eigenlijk
binnen een andere problematiek kaderen. De meest voorkomende zijn:
Normale ouderdomsvergeetachtigheid
Cognitieve stoornis zonder dementie
Geheugenklachten bij depressie
Acute verwardheid (=delier)
Focale neuropsychologische stoornissen |
|
|
|
|
|
