| |
Wat is
diabetes?
Diabetes Mellitus is een chronische, niet geneesbare aandoening.
Bij diabetes produceert het lichaam onvoldoende insuline of is het
lichaam ongevoelig voor het effect van insuline. Hierdoor kan suiker
vanuit de voeding onvoldoende opgenomen worden in de verschillende
cellen om daar als energiebron te dienen. Daardoor ontstaat een
verhoging van het bloedsuikergehalte (hyperglycemie). En samen met een
hyperglycemie zien we vaak stoornissen in de bloedvetten (cholesterol)
en de bloeddruk.
Het is een van de meest frequent voorkomende chronische ziekten van onze
samenleving. Ze gaat gepaard met een verhoogd overlijdensrisico door
hart en vaatlijden, en op een verhoogd risico op blindheid en
nieraantasting.
Diagnose
De diagnose diabetes mellitus wordt gesteld wanneer bij twee
bloedafnames:
- De nuchtere bloedsuikerwaarde >126 mg/dl bedraagt
- Bloedsuikerwaarde in de loop van de dag > 200 mg/dl
De normaalwaarden voor bloedsuiker zijn nuchter steeds lager dan 110
mg/dl. Bij twijfelwaarden ( tussen 111 en 125 mg/dl) spreekt men van
gestoorde glucose tolerantie. Door in deze situatie je levensstijl te
veranderen, enkele kg te vermageren, meer te bewegen, kan je de
ontwikkeling van diabetes nog voorkomen.
Verschillende typen
Type 1 diabetes:
Hierbij wordt onvoldoende insuline aangemaakt door een stoornis ter
hoogte van de insuline producerende cellen (betacellen) van de
alvleesklier of pancreas. Deze vorm ontstaat meestal op jongere leeftijd
(voor 40 jaar). In totaal lijden ongeveer 10 % van alle diabeten aan
deze vorm.
Type 1 diabetes ontwikkelt zich meestal over een korte periode.
Bloedsuikerwaarden gaan relatief snel oplopen en men ontwikkelt snel
klachten.
Type 2 diabetes:
Bij Type 2 diabetes is de insulineproductie initieel nog wel aanwezig,
maar de de werking van insuline ter hoogte van de cellen is onvoldoende.
In hoofdzaak treft het volwassenen, ouder dan 40 jaar. De laatste jaren
zien we echter een spectaculaire stijging van het aantal Type 2
diabeten, ook op jongere leeftijd. Voornaamste oorzaak zijn toenemend
overgewicht en onvoldoende lichaamsbeweging. Type 2 diabeten vormen het
grootste deel van de diabetici: 90 % van de totale groep.
De ontwikkeling van Type 2 diabetes verloopt meestal langzaam. Daardoor
kunnen gedurende soms meerdere jaren reeds licht verhoogde
bloedsuikerwaarden aanwezig zijn en schade aanrichten, zonder dat men
zich van kwaad bewust is. Men schat dat ongeveer de helft van de Type 2
diabeten weten dat ze de ziekte hebben, de andere helft heeft de ziekte
maar niet gekend.
Zwangerschapsdiabetes
Dit is een specifieke vorm van diabetes die enkel voorkomt tijdens de
zwangerschap onder invloed van hormonale veranderingen. Deze vorm
verdwijnt na de zwangerschap spontaan. Vrouwen met een
zwangerschapsdiabetes in de voorgeschiedenis lopen wel een zeer grote
kans om later in het leven Type 2 diabetes te ontwikkelen.
Overige vormen:
Meer zeldzame vormen van diabetes zijn erfelijke vormen, hormonale
vormen, diabetes door sommige medicaties, door pancreatitis of
alvleesklierontsteking.
Over het onstaan van diabetes
Type 1 diabetes
Over het ontstaan van Type 1 is nog niet alles geweten. Meestal vinden
we bij type 1 diabetes patiënten, antilichamen in het bloed, die gericht
zijn tegen onderdelen van de beta-cellen van de alvleesklier.
Antistoffen, die normaal alleen gericht zijn tegen indringers, zoals
virussen en bacteriën, zullen uiteindelijk hun einddoel vernietigen.
Wanneer deze antistoffen tegen lichaamseigen weefsel worden aangemaakt,
spreekt men van een auto-immuun ziekte. Waarom deze antistoffen ontstaan
is nog onduidelijk. Enerzijds blijkt een duidelijke erfelijke
voorbeschiktheid te bestaan. Anderzijds zullen andere factoren de
aanmaak van deze antistoffen in gang zetten, zoals virale infecties en
stoornissen in het immuunsysteem. Belangrijk is te weten dat 'wie het
krijgt' zelf geen schuld treft. Hij of zij had niets kunnen doen of
laten, om de ziekte te voorkomen.
Type 2 diabetes
Ook hier weet men dat er een manifeste erfelijke factor is, die zelfs
belangrijker is dan bij type 1 diabetici. Er blijkt bij velen een
duidelijk verband te bestaan met zwaarlijvigheid en een tekort aan
lichaamsbeweging. Door de toename van overgewicht en onze veranderde
levensstijl met vooral een tekort aan lichaamsbeweging, zien we de
laatste jaren steeds vaker type 2 diabetes ontstaan op jongere leeftijd,
uitzonderlijk zelfs bij adolescenten. Maar de eigenlijke oorzaak van
deze ziekte is in feite nog niet bekend
Waarom behandelen
Onbehandeld of onvoldoende behandeld kan een verhoogde bloedsuiker
aanleiding geven tot aantasting van de grote en kleine bloedvaten.
Hierdoor ontstaan ‘chronische verwikkelingen’. Deze leiden tot: :
- Een 2 tot 3 maal hoger risico op hart en vaatlijden dan bij niet
diabeten
- Diabetes is grootste oorzaak van blindheid bij volwassenen
- Diabetes is verantwoordelijk voor ongeveer 1/3 gevallen van ernstig
nierlijden
- Impotentie komt vaak voor bij mannelijke diabetes patiënten
- Diabetes is een van de meest voorkomende oorzaken van amputaties.
Anderzijds weten we uit verschillende grote studies dat zowel bij Type 1
als bij Type 2 diabetes het risico op verwikkelingen gevoelig daalt door
een goede suikerregeling. Met andere waarden, een goede behandeling van
zowel bloedsuikers als de andere risicofactoren, zal je levenskwaliteit
in belangrijke mate kunnen verbeteren.
Meer dan suiker alleen
Door een goede behandeling kunnen verwikkelingen voorkomen of uitgesteld
worden.
Een goede behandeling vereist:
- Goede controle van de bloedsuiker
- Controle van bloeddruk
- Controle van het cholesterolgehalte
- Rookstop
- Voldoende lichaamsbeweging
- Gezonde voeding.
Controle van al deze parameters vraagt een grote inzet van zowel
patiënt, zijn omgeving als van de huisarts. Meestal is de inname van
meerdere medicaties per dag een noodzaak. Verder is een regelmatige
opvolging van de verschillende parameters noodzakelijk. Regelmatige
bloedafname en meerdere controles per jaar zijn dan ook een must. Het
diabetespaspoort kan hierbij een belangrijke hulp betekenen.
Over welke middelen beschikken wij voor de behandeling van diabetes?
De diabetesbehandeling steunt in feite op 4 pijlers:
- een aangepaste voeding
- voldoende lichamelijke activiteit
- indien nodig bloedsuikerverlagende middelen, hetzij tabletten, hetzij
insuline
- voorlichting en opleiding.
De 4 pijlers zijn even belangrijk. Medicatie kan nooit een dieet
vervangen. Zonder lichaamsbeweging zal je lichaamsgewicht moeilijk op
controle blijven. Een gezonde levensstijl in al zijn aspecten is dan ook
de basis van de behandeling en een behandeling met insuline of pillen
kan dit zeker niet veranderen!
Dieet
Bij diabetes kan het voedsel in feite niet goed worden verwerkt. Het is
dus belangrijk regels op te stellen betreffende de totale hoeveelheid
calorieën die men mag of moet gebruiken, de verdeling ervan in de loop
van de dag en de kwaliteit van de voeding.
Lichaamsactiviteit.
Fysieke inspanning maakt ons gezonder en fitter. Het is dus logisch dat
dit ook moet worden ingepast in een degelijke behandeling.
Lichaamsinspanning verhoogt niet alleen de verbranding van voedsel (wat
vermageren vergemakkelijkt), maar maakt de insuline tevens meer
werkzaam. Bovendien is het zeer gezond voor hart- en bloedvaten.
Bloedsuikerverlagende middelen.
Wie geen of bijna geen insuline maakt zoals bij type 1 diabetes, zal
uiteraard moeten worden behandeld met insuline. Type 2 diabetici kunnen
meestal met voedingsmaatregelen en lichaamsbeweging worden behandeld,
waaraan zo nodig bloedsuikerverlagende tabletten kunnen worden
toegevoegd. Soms moet bij hen ook insuline opgestart worden, al dan niet
gecombineerd met tabletten.
Voorlichting en opleiding.
Merken wij tenslotte op dat, om deze behandeling te doen slagen,
zelfcontrole en zelfregulatie bij vele mensen een winstpunt zullen zijn.
Zelfcontrole kan echter alleen dan gebeuren als men goed is gèinformeerd
over diabetes en zijn behandelingsmogelijkheden.
Zelfcontrole en regulatie vereisen een degelijke educatie. |
|
|
|
|
|
