header_science

Totaal bezoekers:
Totaal pagevieuws:
Online bezoekers:
 
 
 
   


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Dominaat (284Ė476)

 

De Romeinen klik hier

 

Met Diocletianus deed het onverhulde absolutisme zijn intrede. Hij liet zich reeds bij zijn leven vergoddelijken: dominus et deus ( Ďheer en godí) was zijn titel. Anderzijds verdeelde hij het oppergezag onder twee Augusti (waarvan hijzelf er een was), die ieder weer twee Caesares onder zich hadden; men spreekt daarom van de Ďtetrarchieí. Aan de bijzondere positie van ItaliŽ kwam geheel een einde, de afsluiting van een proces dat sedert Hadrianus aan de gang was. De verdeling van het rijk was als volgt: het oosten met als hoofdstad Nicomedia (Diocletianus); ItaliŽ en Afrika (Milaan; Maximianus); GalliŽ, Spanje en BrittanniŽ (Trier; Constantius Chlorus); Illyricum en Griekenland (Sirmium; Galerius). De Romeinse Senaat werd gedegradeerd tot een gemeenteraad voor Rome, dat zelfs geen hoofdstad meer van een rijksdeel bleef en deze functie aan Milaan moest afstaan. De senatoren bleven echter een geduchte economische factor: zij waren (mťt de keizer) de grootste grondbezitters.

De boeren werden aan de grond gebonden verklaard, terwijl een prijzenedict orde trachtte te scheppen in de chaos van de steeds verder gaande muntontwaarding (edictum de pretiis venalium rerum, 301). Het bestuur werd gebureaucratiseerd, versterkt en gemilitariseerd. Door deze starre tucht slaagden de Romeinen erin de Perzen op een afstand te houden en de eenheid binnen het rijk te handhaven. Toen in 305 Diocletianus en met hem Maximianus aftraden, brak opnieuw een periode van burgeroorlogen en verwarring aan. Op een bepaald ogenblik waren er zes Augusti. Maximianus werd gedood in 310; Maxentius, zijn zoon, sneuvelde in 312 bij de Pons Milvius in de strijd tegen de zoon van Constantius, Constantijn. Diens laatste tegenstander, Licinius, werd verslagen en gedood in 324, zodat eerst toen een periode van eenhoofdig bestuur aanbrak.

Constantijn de Grote heerste van 324 tot 337 alleen. In tegenstelling tot Diocletianus begunstigde Constantijn het christendom. Na zijn overwinning bij de Pons Milvius schonk hij de christenen bij het Edict van Milaan (313) vrijheid van godsdienst. Ook bekleedde hij het voorzitterschap bij het Concilie van Nicea in 324. Er was de keizers veel aan gelegen zowel in de oude heidense als in de nieuwe christelijke godsdienst een steunpunt te hebben voor hun politiek van rijkseenheid. De kerk moest een instrument zijn voor een krachtig staatsgezag. Hoofdstad werd Constantinopel, gelegen aan een snijpunt van wegen van noord naar zuid en van oost naar west, tevens dichter bij de bedreigde Donau- en Eufraatgrenzen.

Na Constantijns dood streden zijn zoons om de macht; ten slotte bleef Constantius II over (alleenheerser van 353 tot 361). Hij werd opgevolgd door Julianus, die door het leger tot keizer was uitgeroepen als enige in leven zijnde familielid van Constantijn. Julianus is de laatste niet-christelijke keizer (361Ė363); Apostata wordt hij genoemd: de Afvallige. Hij was een vurig aanhanger van de oude religie en het neoplatonisme. Hij stierf na een korte regering op een veldtocht tegen Sapor, de koning van het Nieuw-Perzische Rijk. Jovianus, zijn opvolger, regeerde slechts ťťn jaar. Daarop volgde Valentinianus I (364Ė375), die verschillende familieleden tot mederegenten benoemde. De christenen waren onderling verdeeld en de Germaanse volksverhuizing betekende een ernstig gevaar van buitenaf. Valens, de mederegent voor het oosten, sneuvelde in 378 tegen de Visigoten bij Adrianopel.

Weer volgde een tijd van verwarring en burgeroorlog, totdat Theodosius I keizer werd. Hij regeerde slechts kort als alleenheerser, moest optreden tegen de aanspraken van de bisschop van Rome (die ook over de oostelijke rijkshelft zeggenschap wilde hebben), maar bevorderde de verbreiding van de leer van Athanasius over de OriŽnt. Hij verdeelde het rijk in 395 onder zijn beide zoons (de bedoeling was slechts tot een administratieve scheiding te komen; in de praktijk werd het een scheiding in twee afzonderlijke staten). Arcadius, de oudste, kreeg het oosten, onder regentschap van Rufinus. Honorius werd keizer over het westen, onder regentschap van Stilicho. Het westelijk rijksdeel, dat in de 5de eeuw na tal van oorlogen te gronde ging, en het oostelijk (het latere Byzantijnse Rijk) groeiden steeds meer uit elkaar. De dreiging van de Visigoten onder Alarik in ItaliŽ leidde tot het terugroepen van de legioenen uit het westen. Hierdoor kwam de weg vrij voor vele Germaanse volken (zie Volksverhuizing).

Na de moord op Stilicho wisten de Goten inderdaad ItaliŽ binnen te dringen en zelfs Rome te plunderen (410). De residentie was inmiddels verlegd naar Ravenna, onneembaar door de omliggende moerassen. Alarik stierf in ItaliŽ; onder zijn opvolger, Athaulf, werd in Zuid-Frankrijk en Spanje het Visigotenrijk gesticht (415), met Toulouse als hoofdstad; een band met het rijk bleef bestaan. Honorius stierf in 423. Onder Valentinianus III, zoon van Honorius' zuster Galla Placidia, ging Afrika, onmisbaar voor de korenvoorziening, voor het rijk verloren. De generaals, als AŽtius en Bonifatius, verzwakten het rijk nog meer door hun onderlinge naijver. Eerstgenoemde wist in 451 weliswaar Attila tegen te houden op de Catalaunische Velden, maar deze Ďlaatste Romeiní kon de Hunneninval in ItaliŽ het daaropvolgende jaar niet voorkomen. Attila trok zich echter terug zonder tot Rome te zijn doorgedrongen. AŽtius werd door de keizer zelf vermoord; een Germaanse soldaat nam wraak voor zijn veldheer en doodde de keizer. Hiermee eindigde de laatste keizerdynastie in het westen, de Theodosiaanse.

In 455 landden de Vandalen in ItaliŽ en namen Rome in, waar ze beestachtig huishielden. Na 456 was het Ricimer, de bevelhebber van de (Germaanse) troepen, die ca. twintig jaar lang keizers aanstelde en afzette. Na Ricimers dood stelde de Germaan Orestes zijn zoontje Romulus als keizer aan, spottend ĎRomulus Augustulusí genoemd. Na een jaar zette de Germaan Odoaker de knaap af, zond de keizerlijke insignia naar Constantinopel en noemde zich Ďkoning der Germanen in ItaliŽí (476). Dit betekende het einde van het Romeinse keizerschap en het Romeinse Rijk in het westen. In het oosten kwam het (Oost-)Romeinse Rijk opnieuw tot bloei. Het ging pas in 1453 ten onder (zie Byzantijnse Rijk).
 

 

De Romeinen klik hier

 

Footer worldwidebase



uw eigen startpagina


© copyright WorldwideBase 2005-2009