Natuur worldwidebase

Totaal bezoekers:
Totaal pagevieuws:
Online bezoekers:
 
 
 
   


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Eclips
 

 

natuurverschijnselen : klik hier

 



wat is een
eclips
>>

 

maans- verduistering >>


zons- verduistering >>


hoe werkt dat
>>


zons-verduisteringen de laatste 25
jaar
>>




 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat is een eclips

Men spreekt van een eclips of verduistering als een hemellichaam een ander verduistert, zij het door er schijnbaar voor te schuiven, zij het door er haar schaduw op te werpen.
De bekendste, en tevens meest spectaculaire soort verduisteringen, zijn de zons- en maansverduisteringen.

Maansverduistering

Bij een maansverduistering komt de maan in de schaduwkegel van de aarde terecht, waardoor ze dus geen licht meer ontvangt van de zon, en dus donker wordt, vaak dieprood. Maansverduisteringen komen zowat om het jaar voor, en zijn vaak over grote delen van de aarde waarneembaar.

Zonsverduistering

Een nog veel spectaculairder soort van eclips is de zonsverduistering, waarbij de maan voor de zon schuift, en op die manier de zonneschijf gedeeltelijk of volledig bedekt.
Een zonne-eclips is wellicht de meest spectaculaire sterrenkundige gebeurtenis die een mens kan meemaken. Stilaan schuift de maan voor de zonneschijf, waardoor een bevreemdende zonnesikkel aan de hemel prijkt. Bij een totale zonsverduistering bedekt de maan zelfs gedurende enkele minuten de volledige zonneschijf, en tijdens die totaliteit krijgen we even de ragfijn gestructureerde kleurrijke buitenregionen van de zon te zien, die anders nooit waarneembaar zijn. Allerlei randverschijnselen maken de enkele minuten totaliteit tot een bevreemdende, haast magische ervaring. In tegenstelling tot maansverduisteringen zijn zonsverduisteringen slechts erg plaatselijk zichtbaar op de aardbol. Over een strook van enkele duizenden kilometer breed kan men een gedeeltelijke zonne-eclips waarnemen, en het is slechts binnen een strook van enkele tientallen kilometer breed dat er iets te zien is van de zo gegeerde totaliteit. De kans dat een gegeven plaats binnen deze smalle strook ligt, is erg klein. Daarom is een zonsverduistering in onze streken zo zeldzaam. Gemiddeld is de wachttijd op een gegeven plek zo'n 370 jaar.
Zowat eenmaal per jaar is er ergens op aarde een totale zonsverduistering zichtbaar, vaak echter in nogal moeilijk bereikbare gebieden. Het spektakel van een zonsverduistering zorgt keer op keer voor heuse volksverhuizingen, zowel van professionele en amateur-astronomen als van nieuwsgierigen.

Hoe werkt dat

De aarde legt in één jaar tijd een omloop om de zon af. Van op de aarde zien we dus de zon doorheen het jaar bewegen tussen de sterren aan de hemelbol. Uiteraard zijn de sterren hierbij niet zichtbaar, omdat ze overstraald worden door de zon.
In 28 dagen draait de maan om de aarde. Dag na dag zien we de maan dan ook tussen de sterren verschuiven. Hierbij verandert ook de belichting van de maanbol door de zon. Dit zijn de schijngestalten: de nieuwe (onzichtbare) maan wordt een maansikkeltje aan de avondhemel, die groeit tot een halve maan (eerste kwartier), om vervolgens verder te groeien tot een volle maan. De volle maan komt op wanneer de zon ondergaat, en omgekeerd. Nadat de maan vol is geweest, begint de schijngestalte weer af te nemen, en na een week is het laatste kwartier slechts in het tweede deel van de nacht en in de voormiddag zichtbaar. Enkele dagen voor nieuwe maan komt een fijne maansikkel enkele uren voor de zon op.

De baan die de maan tussen de sterren volgt ligt in de buurt van die van de zon, maar ze lopen niet helemaal samen. De maan kruist slechts tweemaal per maand de zonnebaan. Er is heel wat geluk nodig opdat de zon zich op dat moment exact op die plaats zou bevinden. Dat maakt zonsverduisteringen, en vooral totale, zo zeldzaam.

Een merkwaardig toeval wil dat, van op de aarde gezien, de zon- en maanschijf bijna exact even groot zijn. Dit maakt dat, als de maanschijf de zonneschijf bedekt, deze bedekking van zeer korte duur is, gezien beide hemellichamen ondertussen gewoon verdergaan op hun baan. Als positief nevenverschijnsel geeft dit wel dat, als de maan de zon volledig bedekt, de buitenregionen van de zon (de chromosfeer en de corona, haar "dampkring") in hun volledigheid waarneembaar zijn.


Soms hebben we iets minder geluk: de afstanden aarde-maan en aarde-zon variëren een beetje, en als de eerste wat groter is en de andere wat kleiner, is de schijnbare grootte van de maan wat kleiner dan die van de zon, en kan de maan de zon niet volledig bedekken. We krijgen dan een ringvormige eclips (zie foto hiernaast), die ons net als een gedeeltelijke geen zicht geeft op de chromosfeer en de corona.

Bekijken we het geheel nu eens vanuit een ander standpunt. De maan wordt langs een kant belicht door de zon, en werpt dus achter zich een schaduw. Deze schaduw valt in het geval van een zonsverduistering op aarde. Hierbij kunnen we de kern van de schaduw onderscheiden, waarin geen zonlicht het aardoppervlak kan bereiken, met daarrond de veel grotere bijschaduw, waar slechts een deel van het zonlicht de aarde bereikt.

In de praktijk is de kernschaduw op het aardoppervlak een vlek van enkele tientallen kilometers diameter, met daarrond een bijschaduw van enkele duizenden kilometers, die minder sterk wordt naarmate men zich van de kernschaduw verwijdert. Enkel als men zich in de
kernschaduw bevindt, kan men een totale zonsverduistering waarnemen.  Mensen in de bijschaduw zien slechts een gedeeltelijke.

Gezien de maan ondertussen verder rond de aarde draait, beweegt haar schaduw aan enkele duizenden kilometer per uur over het aardoppervlak, waardoor de eclips in een smalle strook op aarde zichtbaar is.

Zonsverduisteringen de laatste 25 jaar

Jaar Datum Type Plaats
1975 11 mei Gedeeltelijk Canada, Groenland, Noordpool
1975 3 november Gedeeltelijk Antarctica, Zuid-Amerika
1976 29 april Ringvormig Noord-Amerika, Afrika, Azie
1976 23 oktober Totaal Afrika, India, Australie
1977 18 april Ringvormig Afrika, India
1977 12 oktober Totaal Zuid-Amerika
1978 7 april Gedeeltelijk Antarctica, Zuid-Amerika, Afrika
1978 2 oktober Gedeeltelijk Noordpool, Europa, Azie
1979 26 februari Totaal Noord-Amerika, Groenland
1979 22 augustus Ringvormig Antarctica
1980 16 februari Totaal Afrika, India, Azie
1980 10 augustus Ringvormig Stille Oceaan, Zuid-Amerika
1981 4 februari Ringvormig Zuidelijke Stille Oceaan
1981 31 juli Totaal Azie
1982 25 januari Gedeeltelijk Antarctica
1982 21 juni Gedeeltelijk Afrika, India
1982 20 juli Gedeeltelijk Noordpool, Groenland, Europa, Azie
1982 15 december Gedeeltelijk Europa, Afrika, Azie
1983 11 juni Totaal India, Indonesie, Stille Oceaan
1983 4 december Ringvormig Atlantische Oceaan, Afrika
1984 30 mei Ringvormig-totaal Noord-Amerika, Afrika
1984 22 november Totaal Indonesie
1985 19 mei Gedeeltelijk Noord-Amerika, Noordpool, Groenland, Azie
1985 12 november Totaal Stille Oceaan
1986 9 april Gedeeltelijk Antarctica, India, Australie
1986 3 oktober Totaal Noord-Atlantische Oceaan
1987 29 maart Ringvormig-totaal Zuid-Amerika, Afrika, India
1987 23 september Ringvormig Azie, Stille Oceaan
1988 18 maart Totaal India, Indonesie, Stille Oceaan
1988 11 september Ringvormig India
1989 7 maart Gedeeltelijk Noord-Amerika, Noordpool, Groenland
1989 31 augustus Gedeeltelijk Afrika, India, Antarctica
1990 26 januari Ringvormig Antarctica, Atlantische Oceaan
1990 22 juli Totaal Azie, Noordpool, Stille Oceaan
1991 15 januari Ringvormig India, Australie
1991 11 juli Totaal Noord-Amerika, Zuid-Amerika
1992 4 januari Ringvormig Stille Oceaan, Noord-Amerika
1992 30 juni Totaal Zuid-Amerika, India
1992 24 december Gedeeltelijk Azie, Stille Oceaan, Noord-Amerika
1993 21 mei Gedeeltelijk Noord-Amerika, Noordpool, Europa, Azie
1993 13 november Gedeeltelijk Zuid-Amerika, Antarctica, Australie
1994 10 mei Ringvormig Stille Oceaan, Noord-Amerika, Afrika
1994 3 november Totaal Zuid-Amerika, India
1995 29 april Ringvormig Zuid-Amerika, Atlantische Oceaan
1995 24 oktober Totaal Azie, Indonesie
1996 17 april Gedeeltelijk Antarctica
1996 12 oktober Gedeeltelijk Noord-Amerika, Groenland, Europa, Afrika
1997 9 maart Totaal Noordpool, Azie
1997 2 september Gedeeltelijk Australie, Antarctica
1998 26 februari Totaal Stille Oceaan, Zuid-Amerika
1998 22 augustus Ringvormig India, Indonesie
1999 16 februari Ringvormig Australie
1999 11 augustus Totaal Atlantische Oceaan, Europa, Azie, Indie
2000 5 februari Gedeeltelijk Antarctica, Indie
2000 1 juli Gedeeltelijk Zuid-Amerika
2000 31 juli Gedeeltelijk Noord-Amerika, Noordpool, Groenland, Azie
2000 25 december Gedeeltelijk Stille Oceaan, Noord-Amerika, Groenland
2001 21 juni Totaal Afrika, Indie
2001 14 december Ringvormig Stille Oceaan
2002 10 juni Ringvormig Indonesie, Stille Oceaan, Noord-Amerika
De oudste zeker gedateerde zonsverduistering

De datum van een zonsverduistering waarnaar verwezen wordt in de Bijbel, is met zekerheid juist: "En op die dag, zegt de Heer, zal ik ervoor zorgen dat de zon 's middags ondergaat, en zal ik de aarde donker maken in volle daglicht". (Amos 8:9). "Die dag" was 15 juni 763 voor Christus. De datum van deze verduistering wordt bevestigd door een Assyrische historische bron, gekend als de eponyme Canon. In Assyrië werd elk jaar op een ander manier genoemd en de gebeurtenissen van dat jaar werden onder die naam opgenomen in de Canon. Onder het jaar dat overeenkomt met 763 voor Christus wordt deze eclips beschreven, en de auteur benadrukte het belang van de gebeurtenis door een lijn te tekenen op het kleitablet.
 
   

Poolgebieden



uw eigen startpagina


© copyright WorldwideBase 2005-2009