|

|
De spanning tussen rede en verbeelding,
het rationele en irrationele, heeft denkers al generaties lang bezig
gehouden.
De
term 'filosofie' is een samenstelling van het Griekse filos(liefhebber) en
sofia (wijsheid). De grondleggers van de westerse traditie zijn de oude
Grieken, met name Socrates,
Plato, en
Aristoteles. Zij stelden
algemene vragen als 'Wat is het wezen van de werkelijkheid ?' eerder dan
specifieke vragen als 'Is dit wel een brood ?'.
Door het gebruik van logica en rationele argumentatie om hun standpunten te
bewijzen stelden zij de probleemstellingen, de methoden en de onderwerpen op
voor de filosofie, zoals wij die tot op vandaag hanteren. De invloed van de
Grieken is door de tijd van het Romeinse Rijk en het middeleeuwse
christendom blijven doorwerken. De moderne filosofie begon in de 17de eeuw
met René Descartes
(zie foto), die uitging van een nieuw
filosofisch systeem. Maar de filosofie heeft zich sindsdien heel anders
ontwikkeld dan de natuurwetenschappen uit diezelfde tijd. Rationalisten
dachten dat kennis vergaard kon worden door uitsluitend gebruik te maken van
de rede, terwijl wetenschappers de experimentele methode hanteerden.
Materialisten vonden dat de realiteit alleen bestaat uit materie, terwijl
idealisten vonden dat realiteit vooral spiritueel is.
Na de Verlichting begon de filosofie van het continentale Europa af te
wijken van die van de Anglo-Amerikaanse wereld. De continentale filosofie
benadrukte vragen over het bestaan en de subjectiviteit. De
Anglo-Amerikaanse school daarentegen stelde dat de filosofie ons weinig of
niets kon vertellen over het menselijke bestaan; haar rol beperkte zich tot
het verklaren van concepten en voor de rest was zij dienstbaar aan de
wetenschap.
Vandaag de dag is filosofie nog even fris en onvoorspelbaar als zij altijd
is geweest. Wat de spiritualiteit betreft lijkt het onwaarschijnlijk dat de
westerse samenleving ooit nog dezelfde verstandhouding met het
bovennatuurlijke zal hebben als voorheen. Wat eveneens zeker is, is de
onzekerheid; westerse religie bevindt zich in een overgangsfase. Wie weet
wat dit nieuwe millennium ons brengen zal ?
|