|
 1.
Fysische geografie
Gambia bestaat uit een smalle strook land van ca. 10 km breedte aan
weerszijden van de rivier de Gambia over een lengte van 400 km. De
regenval bedraagt 1200 mm, waarvan 50% in augustus. De gemiddelde
temperatuur bedraagt 25 °C; de dagelijkse schommelingen zijn zeer groot.
In de droge tijd (november-juni) waait dikwijls de harmattan, een droge,
met stof beladen wind uit de Sahara. De vogelwereld is zeer rijk
geschakeerd.
2. Bevolking
De bevolking van Gambia groeit met 3, 3% per jaar; 44% van de
bevolking is niet ouder dan 15 jaar. De gemiddelde levensverwachting bij
geboorte is 41 jaar voor mannen, 45 jaar voor vrouwen. Ca. 77% van de
bevolking woont op het platteland. Gambia wordt vnl. bewoond door vijf
Soedanvolken: de Mandingo (43%), de Fulani (18%), de Wolof (13%), de
Djola en de Sarakole (beide 7%). Ruim de helft van hen spreekt naast de
eigen stamtaal de officiële taal, het Engels. Ook het Frans wordt
veelvuldig als handels- en omgangstaal gebruikt. 90% van de bevolking is
islamiet (overwegend soennieten), nog geen 10% christen.
3. Bestuur en samenleving
Volgens de grondwet van 1996 berust de wetgevende macht bij de
volksvertegenwoordiging, bestaande uit 50 leden, van wie 36 direct
gekozenen, 9 benoemde leden en vijf apart gekozen stamhoofden. De
uitvoerende macht berust bij de voor vijf jaar direct gekozen president.
Tot de staatsgreep van 1994 was de People's Progressive Party verreweg
de grootste en in feite enige politieke partij. In 1996 werd het
meerpartijenstelsel weer ingevoerd, maar de belangrijkste
oppositiepartijen waren van de parlementsverkiezingen uitgesloten; ook
kregen ze geen toegang tot de staatsradio en -televisie. Administratief
is het land verdeeld in 36 districten en zes provincies; Banjul vormt
een afzonderlijke administratieve eenheid. Gambia is aangesloten bij de
Verenigde Naties en een aantal van haar suborganisaties, de Organisatie
van Afrikaanse Eenheid (OAE), de Economische Gemeenschap van
West-Afrikaanse Staten (ECOWAS), het Internationaal Monetair Fonds en
bij het Britse Gemenebest. Voorts is het geassocieerd lid van de EU.
4. Economie
De economie steunt op de cultuur van grondnoten die ca. 20% van de
export uitmaken, en op inkomsten uit toerisme (12% van het bnp). Met
steun van vnl. Britse ontwikkelingsgelden wordt getracht de
productiemethoden te verbeteren en de verbouw van andere gewassen aan te
moedigen. De nadruk ligt op de ontwikkeling van de landbouw en irrigatie
van de moerassen rond de Gambiarivier. Visserij en visverwerking is van
toenemende betekenis. Illegale visserij door buitenlandse trawlers vormt
een probleem. Rijst (volksvoedsel) moet grotendeels worden ingevoerd.
Afgezien van kaolien beschikt Gambia over enig tin en zirkoon. Voor de
energievoorziening is men grotendeels afhankelijk van import. Men is
begonnen met het ontwikkelen van waterkracht in de rivier de Gambia. De
industrie beperkt zich nog tot het verwerken van landbouwproducten en
het vervaardigen van eenvoudige consumptiegoederen (o.a. frisdranken,
jenever, schoenen en textiel). De handelsbalans is nog steeds negatief.
Behalve een hoge inflatie (in de periode 1985-1994 10,9%) en de grote
buitenlandse schuld ($ 419 miljoen in 1994) behoort ook de grote
werkloosheid (1994: 26%) tot de onopgeloste problemen van het land.
Voornaamste handelspartners zijn Senegal (ook smokkelhandel),
Groot-Brittannië, Frankrijk, de Verenigde Staten en China. Het toerisme
heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt. Negatieve effecten echter zijn
de toenemende prostitutie en drugshandel en een handelstekort als gevolg
van de invoer van producten die door de toeristen worden geconsumeerd.
Er zijn slechts vier bankinstellingen: de centrale bank staat in Banjul.
Voor de zeevaart is alleen de haven Banjul aan de monding van de rivier
de Gambia van belang; de rivier is vooral belangrijk voor de
binnenvaart. Van de wegen (2386 km in totaal) is 750 km het gehele jaar
door te berijden. Luchthaven is Yundum, nabij Banjul.
5. Geschiedenis
Het
gebied behoorde in de 10de en 11de eeuw tot het Ghanarijk. In de 13de
eeuw werd het in het Malirijk opgenomen. In de 15de eeuw werd de rivier
de Gambia geëxploreerd door Portugezen, die er in de 16de eeuw handel
dreven (vooral in slaven en goud). In 1618 kreeg een Engelse 'Company of
Adventurers of London Trading into Africa' een charter voor handel op
Gambia en de Goudkust. In 1662 bouwden de Engelsen een fort en sindsdien
werd hun invloed in deze gebieden sterker. In 1678 ging het charter over
op de Royal Africa Company. Gedurende de gehele 18de eeuw is er
voortdurend tussen Engelsen en Fransen gestreden om de heerschappij over
de gebieden tussen Senegal en Gambia. In 1821 werd de Africa Company
ontbonden en kwam Gambia onder de gouverneur van Sierra Leone (tot
1843). In 1888 werd het een aparte kolonie. Op 18 febr. 1965 werd deze
oudste en laatste Britse bezitting in West-Afrika onafhankelijk lid van
het Gemenebest. In 1970 werd de republiek uitgeroepen. President, tevens
regeringsleider, werd Sir Dawda Kairaba Jawara; hij
is tevens voorzitter van de People's Progressive Party. In 1982, 1987 en
1992 werd hij na volksstemming herkozen. In 1981 ondernamen
Gambianen, met het doel een sociale revolutie te ontketenen, een
couppoging, die Jawara echter met hulp van Senegalese troepen
verijdelde. In 1994 kon hij echter niet voorkomen dat hij na een
staatsgreep van jonge militairen onder
leiding van Yayah Jamneh werd afgezet. Jamneh beloofde terugkeer naar
een burgerregering. In aug. 1996 keurde de bevolking in een referendum
de nieuwe grondwet goed die dat mogelijk maakte. Jamneh, die in sept.
1996 de presidentsverkiezingen won (waarvan drie partijen waren
uitgesloten), ontbond vervolgens de militaire raad en stelde een
overgangregering in.
Door zijn ligging als enclave in Senegal is Gambia op nauwe samenwerking
met dit land aangewezen (1967: associatieverdrag). In 1976 werden de
grenzen tussen beide landen opnieuw vastgesteld en tussen 1982 en (sept.)
1989 vormden ze een statenbond. De confederatie Senegambia werd echter
opgeheven als gevolg van de verslechterde relaties tussen Senegal en
Gambia. (foto rechts : de huidige president)
Telefoongids Gambia
Postcodes Gambia
|
