Nadelige gevolgen voor de gezondheid

In het eerste deel over lawaaioverlast stelden we vast dat lawaaihinder en lawaaioverlast een serieuze impact hebben op onze leefwereld en voor heel wat ongenoegen kunnen zorgen.
Het is dan ook voor de hand liggend dat er nefaste gevolgen voor onze gezondheid uit voortvloeien.
De schadelijke gevolgen van lawaai op de gezondheid kunnen talrijk zijn. Ze kunnen slaapproblemen veroorzaken en deze moeten vanuit medisch standpunt onderwerp uitmaken van een bijzondere aandacht: de rust en de krachtenrecuperatie gedurende de nacht maken een noodzakelijke voorwaarde uit voor het behoud van de gezondheid.
Ze hebben gevolgen op het gehoor en ook veel lagere geluidsniveaus kunnen het functioneren van zenuwcentra en het geheel van het organisme beïnvloeden.
Ook andere gevolgen van lawaai op de gezondheid kunnen zich voordoen, zoals bijvoorbeeld hartkloppingen of een verhoogde bloeddruk.
Lawaai kan vooral op het niveau van de communicatie storend werken of een verminderde prestatie of productiviteit (bijvoorbeeld om te studeren, lezen of schrijven) met zich meebrengen.

Gehoorbeschadiging

Meestal is het al te laat als je door hebt dat je een gehoorbeschadiging hebt. Dit komt omdat er eigenlijk niks te doen is aan een beschadiging. Een gehoorafwijking kan eigenlijk alleen worden veroorzaakt door geluid.
Wat vaak voorkomt en wat erg schadelijk kan zijn, is een TTS, ofwel een Temporary Threshold Shift. Deze treedt op bij een erg hard geluid en kan ervoor zorgen dat je eventjes helemaal niks meer hoort. Als je een geluid van 120 tot 140 dB te verwerken krijgt, is de schade aan je oren permanent. Jonge mensen zijn wat dat betreft erg flexibel en kunnen er soms redelijk goed bovenop komen, bij oudere mensen is de schade zo goed als zeker permanent. Er gebeuren schrikwekkende dingen, vooral als het om jonge mensen en bijvoorbeeld walkmans gaat. Volgens berekeningen kan het volume van een walkman soms wel 135 tot 140 dB bedragen, en dat is boven de pijngrens !
Hamer en aambeeld in je oor kunnen een beetje "verstijven", wat voor een klein beetje bescherming tegen harde geluiden zorgt. Die bescherming is absoluut niet perfect, en maakt enkel de lage tonen zachter en de hoge tonen harder.

De vergelijking tussen een harde knal naast je oor en een klap op je neus is treffend. Bij een klap op je neus ontstaat eudeem : een opeenhoping van (wond)vocht. Dit vocht zit de bloedvaten in de weg, waardoor de doorbloeding minder wordt. Na een week is bij de klap op je neus het eudeem weer weg en is alles weer hersteld. Bij je gehoor gebeurt in grote lijnen hetzelfde, met als belangrijke verschil dat alles stukken kleiner en gevoeliger is.
Bij een regelmatige lawaaioverlast krijgt het eudeem echter niet de kans om weg te trekken en laat het de haartjes afsterven, zodat de schade onherstelbaar wordt. Als in een bepaald gebied de haartjes zijn afgestorven, betekent dat, dat je een bepaalde frequentie niet meer kunt horen. Je hersenen laten je dan horen wat je (waarschijnlijk) wilt horen. Op deze manier kun je wel tot 8 % corrigeren.
Het gevaar is dichterbij dan je zou denken: chronisch 85 dB op je oren is al voldoende om je een beschadiging te geven. Volgend overzicht geeft duidelijk weer hoeveel uur per dag (rechter kolom) je een geluidsvolume (linker kolom) kunt verdragen, zonder bang te zijn voor een beschadiging.

Lawaai zorgt dus voor een onherstelbare gehoorschade. Het gaat dan om geluiden boven 85 decibel. Hoe harder het geluid is en hoe langer u deze geluiden hoort, hoe groter de kans is dat uw gehoor beschadigd wordt. Deze gehoorschade ontstaat zeer geleidelijk. In het begin heeft u nauwelijks in de gaten dat uw gehoor beschadigd wordt. Medisch valt aan deze vorm van slechthorendheid niets meer te doen. Het is de zaak deze gehoorschade te voorkomen, omdat genezen niet meer mogelijk is.
De grens van 85 dB mag echter niet als een ondergrens worden beschouwd, waaronder geen geluidsrisico's meer aanwezig zijn. Let wel: het gaat hier over gehoorbeschadiging, niet over de hinder die een persoon kan ondervinden van lawaai. Het is pas onder 75 dB dat algemeen wordt aangenomen dat er geen geluidsrisico's meer zijn.

Lawaaislechthorendheid

Lawaaislechthorendheid is één van de meest voorkomende vormen van slechthorendheid.
Disco, houseparty, walkman en lawaai op de werkplek; er zijn vele plekken waar
lawaaislechthorendheid kan ontstaan.
Jaarlijks beschadigen ongeveer 20.000 jongeren hun gehoor door lawaai, en van de 500.000 mensen die werken in schadelijk geluid, gebruikt slechts 1/3 regelmatig gehoorbescherming.

Acute of progressieve gehoorschade

Gehoorschade kan acuut zijn, door bijvoorbeeld een explosie, maar de meest voorkomende gehoorschade is progressief en wordt veroorzaakt door veelvuldige blootstelling aan lawaai.

Gehoorschade leidt tot moeilijkheden in het  ‘spraakverstaan’ en zelfs tot doofheid

Uit laboratoriumonderzoek blijkt dat mensen met gehoorschade door blootstelling aan voortdurend lawaai ernstige moeilijkheden krijgen om spraak en achtergrondgeluid te onderscheiden. Bij 10 dB gehoorverlies bij 2.000 en 4.000 Hz beginnen de moeilijkheden in het spraakverstaan. Dit kan aangeduid worden met de term slechthorendheid. Bij 30 dB is het spraakverstaan zo verminderd, dat er zelfs sprake is van een sociale handicap.
We naderen stilaan de term ‘doofheid’. Lawaaidoofheid is een perceptiedoofheid. Dit betekent dat de gehoorcellen onherstelbaar beschadigd worden. De gevolgen zijn niet te verhelpen door het dragen van een gehoortoestel.


Huidige situatie en toekomst

Beroepshardhorigheid of -doofheid is opgenomen in de lijst van beroepsziekten die aanleiding kan geven tot schadeloosstelling door het Fonds voor Beroepsziekten in België. De erkenning van deze aandoening en het veelvuldig voorkomen van dit risico in de verschillende beroepscategorieën en industrieën heeft tot gevolg dat een zeer groot aantal aanvragen om schadeloosstelling ingediend worden. In die mate dat beroepsdoofheid zich met 525 aanvragen in het jaar 1998, op de derde plaats bevond van het totaal aantal aanvragen tot schadeloosstelling !
Tevens moeten we rekening houden met de toenemende vergrijzing van onze bevolking,
wat inhoudt dat er zich nog heel wat progressieve gevallen van gehoorschade zullen aanmelden.
·Anderzijds bemerken we geen duidelijke mentaliteitsverandering bij de jongeren. De walkman-toestanden en de keiharde dansmuziek zijn nog steeds ‘in’.

Andere gevolgen voor de gezondheid

De precieze werking van lawaai op het menselijk organisme is nog niet echt bewezen. Het is mogelijk dat bepaalde effecten direct door de impulsen vanuit het gehoororgaan worden veroorzaakt.
De hoge geluidsniveaus kunnen aanleiding geven tot maagzweren, hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten, enzovoort.
Ook wordt verondersteld dat lawaai indirect een negatieve invloed heeft op de gezondheid doordat het gevoelens van hinder, boosheid, gespannenheid en schrik veroorzaakt.
Na een min of meer langdurige blootstelling aan lawaai, kunnen deze trillingen een zekere vermoeidheid veroorzaken, die het rendement en de nauwkeurigheid van een persoon vermindert.
In nog ergere gevallen veroorzaken ze misselijkheid en een sterk gevoel van onbehagen. Zo kan een vorm van zeeziekte, lucht- en wagenziekte optreden bij trage trillingen (lage frequenties).
Andere klachten zoals duizeligheid, evenwichtsstoornissen en blindheid zijn reeds bekende gevolgen van het blootstellen van personen aan trillingen.
Een ander soort gevolgen ligt in het ontstaan van verzakkingen van allerlei organen, vooral in de romp, met de daaruit voortvloeiende ongemakken. Storingen in de bloedsomloop zijn ook gekende gevolgen van trillingen. Allerlei afwijkingen van het geraamte kunnen door trillingen veroorzaakt worden. Zo kan de kraakbeenbelegging van de wrijvingsvlakken van de gewrichten sterk afslijten en allerlei vergroeiingen en artritis ontstaan. Vooral bij hand-arm trillingen is dit verschijnsel belangrijk. Hierdoor kunnen dode vingers en in het ergste geval zelfs afsterven van de vingers en dus gangreen, ontstaan.
De risico's voor de mens zijn het grootst bij trillingen met een frequentie die overeenkomt met de resonantiefrequentie van de verschillende organen of delen van het geraamte.

De resonantiefrequentie van enkele delen van het lichaam zijn :
hoofd op de hals: 25 Hz
oogbol op spiersysteem: 30 tot 80 Hz
borstkas: 60 Hz
borst, buikholte: 3 tot 6 Hz (zeer belangrijk)
wervelkolom (verticaal): 10 tot 12 Hz
onderarm: 16 tot 30 Hz
handgreep: 50 tot 200 Hz.

Het wordt afgeraden om personen die lijden aan vaataandoeningen of hersenletsels bloot te stellen aan trillingsniveaus die liggen in de omgeving van de ISO-normen.
Personen die regelmatig worden blootgesteld aan hoge trillingsniveaus moeten regelmatig door een arbeidsgeneesheer onderzocht worden.

Kan lawaai dodelijk zijn ?

Er zijn artsen die beweren dat lawaai zelfs dodelijk kan zijn. Onderzoeken wezen uit dat in Frankrijk, Duitsland en Engeland er elk jaar bijna 30.000 mensen sterven aan de indirecte gevolgen van lawaai.

Het totaalaanbod van geluid in onze omgeving is in onze hedendaagse maatschappij 18 keer sterker dan 50 jaar terug. Het lawaai zorgt voor spanning en stress, een factor die niet interessant is om efficiënt te functioneren, maar die wel in hoge mate in onze leefwereld aanwezig is ( werksituatie, school, thuisomgeving, enzovoort ).
Veel lawaai hoor je niet eens meer, want je wordt het gewoon. Toch kan ook dat lawaai voor problemen zorgen. Wie elke dag in het verkeer zit, zal schade oplopen. Dat kan lichte doofheid zijn, maar ook hoge bloeddruk en problemen met hart en maag. Lawaai kan zelfs tot hartaanvallen leiden. Na roken zou lawaai de tweede oorzaak van hartaanvallen zijn.