| |
Het Tourette
Syndroom (TS) wordt gekenmerkt door ongewenste bewegingen en geluiden
die men 'tics' noemt. Wanneer er minstens twee motorische en één vocale
tic (niet noodzakelijk tezelfdertijd) optreden en dit gedurende een
periode van minstens één jaar, dan spreekt men van TS. Men kan gedurende
dit jaar ook ticvrije periodes hebben die tot drie maanden kunnen gaan.
De bewegingstics kunnen elk lichaamsdeel treffen en de geluidstics
kunnen variëren van keelschrapen en snuiven tot het ongewild luidkeels
roepen van woorden en zinnen. De eerste verschijnselen van het syndroom
manifesteren zich meestal rond de leeftijd van zes tot zeven jaar, soms
ook later, maar altijd voor het 21 ste levensjaar. Voordien waren er
vaak al diffuse klachten van overbeweeglijkheid en aandachtsstoornissen.
Meestal ziet men aanvankelijk enkel motorische tics zoals oogknipperen,
grimassen, hoofdschudden. Een of twee jaar later hoort men de eerste
geluiden zoals keelschrapen, grom- of snuifgeluiden. Nog later treden
vaak dwanggedachten en -handelingen op. Soms manifesteren de symptomen
zich in een andere volgorde of allemaal tegelijk.
Men kan dezelfde tics behouden of steeds nieuwe krijgen die ook nog eens
van dag tot dag kunnen wisselen in intensiteit. Er zijn echter geen twee
mensen met TS hetzelfde, iedereen heeft zijn persoonlijke tics.
Tourette neemt geleidelijk toe en komt vaak op een hoogtepunt rond de
leeftijd van 12 jaar, meestal ook het moment waarop de jongere het
middelbaar onderwijs binnenstapt. De tics en dwanghandelingen blijven
meestal ernstig tot de leeftijd van 20 jaar, waarna ze vaak afnemen. Het
hoeft geen betoog dat dit verloop de studies ernstig kan beïnvloeden.
Straf, pesterijen en leerproblemen tijdens de schooljaren, sociale
isolatie en depressie wanneer men volwassen is, kunnen het gevolg zijn.
Onbegrip kan zware psychische schade toebrengen. Dit veroorzaakt vaak
meer leed dan de Tourette zelf.
Wat is Tourette Syndroom ?
Tourette Syndroom (TS) is een neurologische stoornis die gekenmerkt
wordt door tics: ongewilde, vlugge, plotse bewegingen die zich
herhaaldelijk op dezelfde manier voordoen.
De kenmerken van Tourette zijn :
- Verschillende motorische tics en minstens 1 vocale tic moeten aanwezig
zijn op bepaalde momenten van het verloop, maar niet noodzakelijk
terzelfdertijd.
- De tics doen zich vele malen per dag voor, bijna elke dag, gedurende
meer dan 1 jaar. De symptomen kunnen echter soms gedurende enkele weken
of maanden verdwijnen. Daarna verschijnen ze terug, meestal onder een
andere vorm.
- Er zijn periodieke veranderingen in het aantal, de frequentie en de
soort van de tic en het lichaamsdeel waar hij zich voordoet. Er is
afwisselend toenemen of verminderen van de ernst van de tic. Daarom
spreekt men vaak van het typische 'golvende' verloop van Tourette.
- Het begint gemiddeld rond het 6de jaar en altijd voor het 21ste jaar.
De term 'ongewild' die gebruikt wordt om de TS tics te beschrijven, is
wat verwarrend omdat men weet dat de meeste mensen met TS soms toch
enige controle hebben over hun symptomen. Wat men niet weet is dat de
controle die van enkele seconden tot enkele uren kan gaan, alleen maar
uitstel is en later gevolgd wordt door een uitbarsting van meestal
hevige tics.
Tics worden ervaren als onweerstaanbaar (zoals de prikkeling die tot
niezen leidt) en moeten uiteindelijk uitgevoerd worden. Personen met TS
zonderen zich soms af om hun symptomen de vrije loop te laten nadat ze
op school of op het werk onderdrukt werden.
Typisch is ook dat de tics vermeerderen door spanning en stress en
verminderen bij geconcentreerd uitvoeren van boeiend werk. Ook tv kijken
lokt vaak vocale en motorische tics uit omdat de persoon op dat moment
ontspannen is, in een veilige omgeving.
Wat zijn de eerste symptomen ?
Het meest voorkomende eerste symptoom is een gelaatstic zoals: vlug
oogknipperen of een zenuwtrek aan de mond. Maar ook ongewilde geluiden
zoals keelschrapen en snuiven of tics van de ledematen kunnen zich als
eerste symptoom aandienen. Bij sommige personen begint TS plots met
zowel complexe bewegingstics als geluidstics.
Tourette is bij geen twee personen gelijk. Sommige tics heeft iedereen
met TS wel eens gehad. Andere tics zijn heel individueel.
De symptomen worden vaak verward met andere aandoeningen, zoals een
probleem met de ogen, allergieën, een neus-keel-oor probleem of gewoon
een gedragsstoornis.
Hebben alle mensen met TS naast hun tics ook andere problemen ?
Niet alle mensen met TS, doch vele hebben de volgende problemen:
DWANGGEDACHTEN - DWANGHANDELINGEN
Dit is als de persoon voelt dat hij iets steeds weer moet doen. Vb: een
voorwerp dat met de ene hand is aangeraakt moet ook met de andere hand
aangeraakt worden om 'een evenwicht te behouden', of overdreven
controleren: vele malen achter elkaar gaan kijken of het gas uitgedraaid
is, de deur op slot. Kinderen herhalen hun vragen soms tot vervelens toe
omdat het antwoord voor hen niet 'juist' klinkt. Ook hebben ze soms rare
rituelen of drammen ze eindeloos door over een onderwerp, wat lijkt op
koppigheid of verwend zijn. Het leidt ook vaak tot angsten.
AANDACHTSSTOORNISSEN MET OF ZONDER HYPERACTIVITEIT: ADHD - ADD.
Dit komt bij vele mensen met TS voor. Kinderen kunnen tekenen van
overbeweeglijkheid vertonen vooraleer de eerste TS symptomen
verschijnen.
Aanwijzingen kunnen zijn: concentratieproblemen, werk dat begonnen is
niet afmaken, niet luisteren, vlug afgeleid zijn, eerst doen dan denken,
voortdurend van de ene activiteit op de andere overgaan, veel toezicht
nodig hebben en algemeen wriemelgedrag. Ook volwassenen kunnen
dergelijke tekenen vertonen zoals te impulsief zijn en
concentratiemoeilijkheden. ADHD + TS vraagt een andere aanpak en
behandeling dan ADHD zonder TS.
LEERMOEILIJKHEDEN.
Problemen kunnen zich voordoen met langdurig lezen en schrijven
(slordig), soms ook met rekenen. Dyscalculie, dyslexie en nonverbale
leerstoornissen komen binnen deze groep meer dan gemiddeld voor.
IMPULSIVITEITSCONTROLE.
Dit kan in enkele gevallen leiden tot overagressief of sociaal ongepast
gedrag. Ook kunnen woedeaanvallen zich voordoen waarbij opvalt dat deze
veelal niet stroken met de ware aard van het kind dat meestal lief en
gevoelig is. Slaapstoornissen komen veel voor bij TS, veel wakker
worden, slaapwandelen, boze dromen. |
