In de Late Middeleeuwen werd de grondslag voor veel moderne Europese staten gelegd. In dezelfde tijd overheersten de byzantijnse en islamitische rijken de gebieden rondom de Middellandse Zee en in West-Azië, en lieten daar hun sporen na. In West-Europa was de regering van veel staten gebaseerd op de strakke hiërarchie van het feodale systeem - van de koning met zijn vazallen tot de boeren - en er bestond een aparte kerkelijke hiërarchie met de paus aan de top. De middeleeuwse maatschappij was zodoende ingedeeld in drie duidelijke groeperingen : zij die vochten (de aristocratie), zij die baden (de geestelijkheid) en zij die werkten (de boeren). Deze indeling wordt nog steeds weerspiegeld in de nog bestaande kastelen, kerken, kloosters en dorpen. Hoewel de kruistochten en de handel voor veel nieuwe ontwikkelingen zorgden, kwam pas in de zestiende eeuw een einde aan deze levenswijze door de groei van de wereldhandel en de veranderingen in het wetenschappelijke en religieuze denken.

Een Middeleeuws kasteel - Hylton in het Verenigd Koninkrijk
Eén van de karakteristiekste kenmerken van het middeleeuwse leven waren de versterkte huizen van de landheren, de kastelen die in een groot deel van Europa verrezen.  Veel kastelen waren oorspronkelijk bolwerken van aarden wallen en hout, die langzamerhand door steen werden vervangen. Toen het krijgsbedrijf zich verder ontwikkelde en de aanvallers steenslingerwerktuigen en kanonnen gingen gebruiken, waren verdere aanpassingen noodzakelijk.
Kastelen bleven naast versterking ook woning en aan het eind van de Middeleeuwen waren de meeste veranderd van echte militaire bases in fraaie landhuizen. In dit stadium hadden vele paleisachtige vleugels en siertuinen met enkele symbolische verdedigingswerken. Hylton Castle was het voorvaderlijke thuis van de Hyltons, tussen 1.390 en 1.430 gebouwd door sir William Hylton. Nu rest alleen nog het grote poortgebouw met daarin de woning van de familie.
Op grond van de verschillende onderzoeken, documenten, opgravingen en het bestaande structurele bewijsmateriaal van Hylton kunnen we beginnen aan de reconstructie van het kasteel, zoals dat er eind Middeleeuwen uitzag. Met het omringende  terrein is dat moeilijker, omdat er misschien geen middeleeuwse tuin is geweest of hooguit de basis van de latere Tudor-tuinaanleg. Hoewel het onderzoek van Hylton niet zo uitgebreid is geweest, kunnen we vele parallellen trekken met soortgelijke kastelen, zodat de archeologen heel wat kunnen zeggen over het uiterlijk van de vindplaats en het leven van de kasteelheer en zijn hofhouding. Hylton is weliswaar een klein kasteel, maar in archeologisch opzicht belangrijk, omdat bij weinig andere kastelen zo'n uitgebreid geofysisch onderzoek en zoveel grondwerk is verricht om het onderzoek van het gebouw aan te vullen. Samen met de bestaande kennis van die tijd leveren de vondsten voldoende informatie voor een beeld van het dagelijkse leven van de bewoners. Hylton is uniek oml de kwaliteit en de uitwerking van de architectonische en heraldische details. De trots van de eigenaars na onderzoek en schoonmaakwerk is volkomen begrijpelijk. ( foto rechts : de nog bestaande toren van het kasteel en foto links : de Hylton-helm ).