|
1. Fysische geografie
 Malawi
bestaat uit een ruim 830 km lange, in breedte van 80 tot 160 km
variërende, plateau-achtige strook land, met wisselend reliëf. Langs de
kust van het Malawimeer verheft zich een reeks steile heuvels (gemiddeld
450 m hoog). De rest van het land ligt gemiddeld 600 tot 1200 m boven de
zeespiegel. Hoogste punt is de Mlanje (3000 m). Het langgerekte
Malawimeer (24.000 km2) maakt deel uit van de Centraal-Afrikaanse Slenk;
de grootste diepte bedraagt 785 m; de bodem bevindt zich hier 335 m
beneden zeeniveau. De afwatering van het land geschiedt via een aantal
in oostelijke richting stromende kleine rivieren, die uitmonden in het
Malawimeer, dat via de rivier de Shire weer in de Zambezi afwatert.
Het klimaat is tropisch. De jaarlijkse hoeveelheid neerslag (gemiddeld
750 tot 1750 mm) valt in de periode nov.-april.
Als typisch bergland heeft Malawi een plantengroei die sterk wordt
gedomineerd door verschillende bostypen; echte savannen hebben een
beperkt oppervlak. De bossen zijn zeer rijk aan soorten, vooral die op
het Mlanjecomplex; de flora is Centraal-Afrikaans van karakter met
vooral op de bergen soms archaïsche, Zuid-Afrikaanse elementen. De
dierenwereld van Malawi is eveneens Centraal-Afrikaans van karakter,
waarbij soorten als de giraffe niet voorkomen en de puntlipneushoorn
vrijwel uitgeroeid is. De olifant komt nog wijd verspreid voor; een
antilope van dichte struiksavannen, de nyala, bereikt haar noordgrens in
zuidelijk Malawi. Het Malawimeer huisvest een rijke visfauna gedomineerd
door een groot aantal endemische soorten van de vissenfamilie Cichliden.
2. Bevolking
2.1 Samenstelling en spreiding
 De
bevolking bestaat vnl. uit negerstammen die sterk vermengd zijn; enkele
stammen zijn o.m. Chewa, Nyanja, Lomwe, Yao, Tonga, Sena, Nkonde,
Tumbuka, Ngoni. Er zijn ca. 6000 Aziaten en 8000 Europeanen en
Amerikanen in Malawi. De bevolking is onevenredig over het land
verspreid met een concentratie in het zuiden. Circa 55% is jonger dan
vijftien jaar. In de periode 1990-1995 bedroeg de bevolkingsgroei 3,0%,
geboorte- en sterftecijfers waren resp. 50‰ en 20‰. De gemiddelde
levensverwachting in die periode was bij mannen 46 jaar en bij vrouwen
48 jaar. Men leeft hoofdzakelijk in dorpsverband. Er zijn slechts enkele
steden: Blantyre Limbe (de grootste stad), Lilongwe (de hoofdstad),
Zamba en Mzuzu.
2.2 Taal
Engels en Chichewa zijn de officiële talen. Er worden veel Bantoetalen
gesproken.
2.3 Religie
De animistische religies hebben een grote aanhang. Naar schatting is 65%
van de bevolking christen (35% protestants en 30% katholiek) en 16%
islamiet.
3. Bestuur en
samenleving
3.1 Staatsinrichting en bestuur
Malawi is een republiek met aan het hoofd een president. Sinds 21 mei
1994 is dat Bakili Muluzi van het United Democratic Front (UDF), voor de
duur van vijf jaar. Bij de eerste vrije verkiezingen sinds de
onafhankelijkheid in 1964 ontstond in 1994 een drie-partijensysteem. Het
parlement telt 177 gekozen leden.
3.2 Administratieve indeling
Malawi is administratief ingedeeld in een zuidelijke, een centrale en
een noordelijke regio, die onderverdeeld zijn in 24 districten. Naast de
districtsraden hebben de traditionele stamhoofden veel invloed.
3.3 Lidmaatschap van internationale organisaties
Malawi is o.a. lid van de Verenigde Naties, het Gemenebest, de
Organisatie van Afrikaanse Eenheid, GATT, het Internationaal Monetair
Fonds en is geassocieerd met de EU.
3.4 Sociale en medische voorzieningen
De medische verzoging is volstrekt ontoereikend, al proberen
ontwikkelingsprogramma's sinds de jaren negentig verbeteringen aan te
brengen, met name in basisvoorzieningen op het land. Inmiddels kan
viervijfde van de bevolking terecht bij een medische voorziening. Niet
enkel medisch, maar ook economisch rampzalig is de ontwikkeling van het
aantal aids-slachtoffers: meer dan 10% van de bevolking is
HIV-geïnfecteerd, elke derde patiënt in een ziekenhuis lijdt aan aids.
Daarnaast zijn malaria en tuberculose de belangrijkse doodsoorzaken.
3.5 Politieke organisatie, partij- en vakbondswezen
Sinds 1994 zijn er drie partijen: het United Democratic Front (85
zetels), de Malawi Congress Party (54 zetels) en de Alliance for
Democracy (35 zetels). De Trade Unions Congress of Malawi, opgericht in
1964, is het nationale vakverbond en telt 450!000 leden (1995).
Daarnaast zijn er diverse werkgeversorganisaties en een Kamer van
Koophandel.
4. Economie
4.1 Algemeen
 Landbouw
is de kern van de economie, 80% van de bevolking is ervan afhankelijk
voor haar levensonderhoud. Landbouw, visserij en bosbouw dragen 36% aan
het bnp bij. De industriële activiteit richt zich vnl. op de verwerking
van landbouwproducten. Het toerisme is de belangrijkste groeisector.
Vele Malawiërs werken in het buitenland, vooral Zuid-Afrika en Zimbabwe,
vanwege gebrek aan werkgelegenheid in eigen land. Het nationaal inkomen
is $ 140 per hoofd van de bevolking (1994). In 1981 werd, in
samenwerking met het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank, een
economisch hervormingsplan doorgevoerd, gericht op beheersing van de
internationale schuld en het aantrekken van buitenlandse investeringen.
Plannen voor de periode 1988-1996 richtten zich op liberalisering van de
economie en stabilisering van de betalingsbalans. De economische
ontwikkeling van Malawi wordt bemoeilijkt door de ingesloten ligging en
de hierdoor hoge transportkosten. Verbindingen naar havens in buurland
Mozambique zijn essentieel.
4.2 Landbouw, veeteelt, bosbouw en visserij
De landbouwsector bestaat uit twee delen, de kleinschalige landbouw op
subsistentieniveau en grootschalige plantagebouw. De groei in de
landbouw komt vooral voor rekening van de laatste. Belangrijkste
landbouwproducten zijn tabak en thee voor de export, en katoen voor
lokale verwerking. Daarnaast wordt er suikerriet, grondnoten, rijst,
maïs en koffie verbouwd en in toenemende mate canabis. De veehouderij is
van weinig betekenis. Er wordt vlees ingevoerd. De visserij vindt vnl.
plaats op het Malawimeer en in de Shirerivier. Op het Malawimeer dreigt
overbevissing. De visexport (o.a. aquariumvissen) is gering. Ongeveer
een kwart van het landoppervlak is bedekt met bos. De bossen zijn van
belang als bodembeschermers en als leveranciers van hout voor koken en
huizenbouw. Slechts 21% van het bos is industrieel exploiteerbaar. Om
houtinvoer in de toekomst overbodig te maken werd het Vipya Pulpwood
Scheme ontwikkeld, waarbij massale aanplant van sparren en
eucalyptusbomen plaatsvond.
4.3 Mijnbouw
Tot nu toe zijn er weinig delfstoffen gevonden. Er wordt kalk, grind en
bauxiet gewonnen. In 1985 is een nieuwe start gemaakt met de winning van
steenkool. De bauxietwinning wordt belemmerd door de hoge
transportkosten.
4.4 Industrie
De industrie verwerkt vnl. landbouwproducten, maar richt zich de laatste
jaren ook op de vervaardiging van consumptieartikelen.
4.5 Energievoorziening
De energie wordt langs thermische en hydro-elektrische weg geproduceerd
door de Electricity Supply Commission. De meeste krachtstations liggen
in het zuiden. De belangrijkste is die van de Nkula Falls.
4.6 Handel
Malawi heeft een negatieve handelsbalans. De uitvoer bestaat
hoofdzakelijk uit landbouwproducten, waarvan tabak, thee en suiker de
belangrijkste zijn. Ingevoerd worden vooral halffabrikaten en
investeringsgoederen. De belangrijkste handelspartners zijn het Verenigd
Koninkrijk, Zuid-Afrika en Duitsland.
4.7 Ontwikkelingssamenwerking en planning
De meeste buitenlandse hulp komt van het Verenigd Koninkrijk,
Zuid-Afrika en de EU.
4.8 Bankwezen
De centrale bank is The Reserve Bank of Malawi. Daarnaast zijn er
diverse handelsbanken en een speciale bank voor buitenlandse
investeerders.
4.9 Verkeer
Het zuidelijke deel van het land heeft goede verkeerswegen. Er zijn
spoorverbindingen naar de havens Beira en Nacala in Mozambique. Het
wegennet is 14!157 km lang, waarvan ca. 2500 km het hele jaar door
begaanbaar is. Op het Malawimeer vindt scheepvaart plaats. Malawi heeft
een eigen luchtvaartmaatschappij, Air Malawi. Lilongwe en Blantyre
hebben internationale luchthavens.
5. Geschiedenis
Malawi, dat in 1891 onder de naam British Central Africa Protectorate
onder Brits bestuur kwam, heette voordien Makolololand. In 1907 kreeg
het de naam Nyasaland. In 1912 werd er de North Nyasa Native Association
opgericht, die binnen het bestaande systeem ijverde voor lotsverbetering
van o.a. de contractarbeiders op de plantages en in de mijnen. De
evangelist John Chilembwe achtte deze beweging te
 weinig
radicaal, en tijdens de Eerste Wereldoorlog, in 1915, riep hij een
anti-koloniale opstand uit. De opstand werd neergeslagen, en Chilembwe
kwam om, maar het nationalisme was er wel door versterkt en de onlusten
bleven voortduren. De verschillende Native Associations vormden in 1943
gezamenlijk het Nyasaland African Congress (NAC), dat een militant
karakter had en een grote aanhang kreeg. De Britse regering besloot
Nyasaland op 1 aug. 1953 samen te voegen met Noord- en Zuid-Rhodesië tot
de Centraal-Afrikaanse Federatie (CAF). Het NAC verzette zich tegen de
CAF en de Britse regering werd na tien jaar gedwongen de CAF te
ontbinden (31 dec. 1963). Op 6 juli 1964 werd Nyasaland onafhankelijk
onder de naam Malawi en twee jaar later werd het land een republiek.
President en regeringsleider werd Hastings Kamuzu Banda, die in feite
regeerde als een tiranniek alleenheerser.
In 1985 werden voor het eerst volledige diplomatieke betrekkingen
aangeknoopt met Tanzania, ook met Zambia werden vriendschappelijke
contacten gelegd. Met het buurland Mozambique verbeterde de relatie in
de loop van de jaren tachtig. Mozambique beschuldigde Malawi er
regelmatig van steun te verlenen aan de Mozambiquaanse verzetsbeweging,
maar in 1988 ondertekenden de twee landen een akkoord over de
vrijwillige repatriëring van de ca. 650!000 Mozambiquaanse vluchtelingen
in Malawi. President Hastings Kamuzu Banda bleef ondanks groeiende druk
nog enige tijd als een dictator regeren. Rellen in 1991 en 1992 werden
bloedig onderdrukt en velen werden gearresteerd. In juni 1993 werd een
referendum gehouden, waarbij de bevolking koos voor een
meerpartijenstelsel.
Bij verkiezingen in 1994 werd Banda verslagen en als president en
premier opgevolgd door Bakili Muluzi van het United Democratic Front. In
dec. 1995 werd Banda, beschuldigd van moord op vier politici, bij gebrek
aan bewijs vrijgesproken. De coalitieregering viel in juni 1996 uiteen,
waardoor zij niet langer verzekerd was van een parlementaire
meerderheid. Binnen de regering groeide de onvrede over het autoritaire
optreden van president Muluzi.
|
