|

|
Gedurende
de laatste 25 jaar van de 20ste eeuw kan iedereen in het westen die op zoek
is naar een religie kiezen uit een enorme variatie aan bronnen - van
Tibetaans boeddhisme tot Keltisch christendom. Spiritualiteit is een
uitdijende industrie : boeken, cassettes, workshops en studiegroepen
bevorderen een duizelingwekkende variatie aan methoden om met grote snelheid
verlichtingen en verspreiding van het geloof te bereiken. Elke zoekende is
vrij om te kiezen, samen te voegen of zorgvuldig af te wegen. Het is geen
bezwaar om 's ochtends een hindoeïstische ceremonie op te voeren en s'
avonds naar een synagoge te gaan. Deze vrijheid van individuele keuze is het
logische resultaat van de Reformatie en de Verlichting : de eerste
benadrukte de persoonlijke verantwoordelijkheid tegenover God en de tweede
benadrukte de scepsis tegenover dogma en traditionele hiërarchie.
Ondanks de fragmentatie van geloof zijn enkele sterke invloeden algemeen
verbreid in de moderne spiritualiteit : de religies van het oosten - met
name boeddhisme en hindoeïsme, Europa's eigen niet-christelijke religieuze
erfenis, en de psychoanalyse. Het centrale doel van alle nieuwe religies,
behalve de stromingen die de wereld als zodanig afwijzen, is de ontwikkeling
van het 'zelf'. Het 'zelf' is natuurlijk een problematisch concept, maar we
kunnen zonder meer stellen dat moderne spiritualiteit het 'zelf' beschouwt
op dezelfde wijze als de christenen de ziel beschouwen. Het is de
semi-mystieke essentie van het bestaan.
Een andere belangwekkende invloed is het feminisme geweest. Terwijl de
religie een belangrijke publieke functie had, bleef ze vrijwel uitsluitend
een mannelijk territorium. Maar met de absorptie in het persoonlijke en
eigene - traditioneel geassocieerd met vrouwen - is de religie meer en meer
gefeminiseerd. De goden en de religieuze leiders van het nieuwe tijdperk
zijn niet langer uitsluitend mannen.
Eclecticisme leidt tot een grote tolerantie, maar teveel tolerantie leidt
ook tot een gebrek aan onderscheidinsvermogen. Als alles een kwestie is van
persoonlijke keuze, hoe maken we dan onderscheid tussen goed en kwaad ? |
|
|
|
|
|
|