We moeten beseffen dat het meeste dat we weggooien in feite niet verdwijnt, of het nu afval in zee betreft of gassen in de atmosfeer . Vaak ontstaan op deze manier grote hoeveelheden andere giftige stoffen, die het natuurlijk evenwicht op een andere manier aantasten die we nog niet begrijpen.
 

Sinds de mens de heersende en meest succesvolle species (soort) op aarde is geworden, is hij door dit succes begonnen het milieu te veranderen en daarmee ook de levensomstandigheden van andere levensvormen. Honderden jaren lang kapten we zorgeloos hier een boom, wierpen daar ons afval neer, lieten gevaarlijke gassen ontsnappen in de atmosfeer, jaagden en doodden wilde dieren, vissen ze uit de zeeën weg en realiseerden ons geen moment dat onze wereld daardoor in één of andere vorm zou kunnen veranderen. Nu  pas dringt het langzaam tot ons door, dat we bezig zijn de aarde en al haar bewoners te vernietigen als we al we al deze dingen als voorheen blijven doen. Inmiddels hebben we door onze levensstijl het natuurlijk evenwicht in aanzienlijke mate verstoord en zijn processen in gang gezet, die mogelijk verwoestende gevolgen hebben voor het toekomstige leven op onze planeet. Pas nu beginnen we te begrijpen dat alles wat we doen wereldomvattende gevolgen kan hebben. Met de verbranding van fossiele stoffen zoals kolen, en het kappen van gigantische bosgebieden dragen we bij tot de opwarming van de aarde. De geringste stijging van de aardtemperatuur kan echter tot veel grotere extremen in de weersomstandigheden leiden dan we op dit moment kennen. Dit zou bijvoorbeeld gigantische overstromingen tot gevolg kunnen hebben door het smelten van de poolijskappen.

 

Elke verandering die we in één of ander deel van onze wereld teweegbrengen, heeft negatieve gevolgen voor de inheemse planten en dieren. Door de vernietiging van leefgebieden waarin specifieke dierensoorten en plantensoorten leven, bedreigen we deze onafwendbaar met uitsterven. Het is nog erger, we vernietigden, en doen het nog steeds, een hele reeks van diersoorten, doordat we ze gewetenloos gejaagd en gedood hebben enkel en alleen om ons zaken te verschaffen die we even makkelijk op een andere, minder destructieve wijze hadden kunnen verkrijgen. 

natuurbehoud of natuurbescherming, omvat zowel het streven naar instandhouding van zoveel mogelijk soorten planten en dieren en hun levensgemeenschappen als het behoud van de natuurlijke evenwichten in de biosfeer en van de productiviteit van de natuurlijke hulpbronnen, met inbegrip van bodem, water en lucht.

Natuurbehoud omvat vooraleerst het streven naar een optimaal beheer van de biosfeer, en wel vooral naar het herstel van verbroken biologisch evenwicht. Het probleem in dit verband is de bevolkingsexplosie, samen met de stijgende noden van de moderne mens. Alle andere problemen staan hiermee in verband, zoals aantasting van de ozonlaag , broeikaseffect, waterbeheersing, waterverontreiniging, overbemesting (zie bemesting), verzuring en verdroging van gronden, bodemerosie, ontbossing. Maximaal producerende ecosystemen, die noodzakelijk zijn voor de voedselvoorziening (zoals intensief bebouwde akkers) van de mens, vertonen een minimale biodiversiteit en stabiliteit en zijn onderhevig aan ziekten, plagen en andere evenwichtsverstoringen. Complexe ecosystemen met grote biodiversiteit (bijv. natuurlijke bossen) produceren veel minder, maar waarborgen het totale biologisch evenwicht (waterbeheersing, voorkomen van bodemerosie, regulering van ziekten en plagen, enz.). De mensheid kan zich dan ook slechts zowel van een productief als van een stabiel milieu verzekeren door de instandhouding van een goed gedoseerd mozaïekpatroon van productief, maar instabiel cultuurland enerzijds en minder productieve tot improductieve, maar stabiliserende natuurgebieden anderzijds.

Behalve deze regulerende functie valt onder dit aspect van het natuurbehoud echter ook de betekenis van natuurlijke hulpbronnen voor de productie (houtvoorziening). Ook de teelt van inheemse hoefdieren in semi-aride gebieden, enz., is van betekenis. In Nederland is van speciaal belang het beheer van de bossen. Voorts is belangrijk de betekenis van natuurgebieden als leefruimte van vele soorten voor de mens potentieel nuttige, maar soms nog onbekende soorten planten en dieren, en verder als genenreservoir, dwz. als leefruimte van populaties van soorten die van waarde zijn voor het in stand houden van de soort en voor de veredeling van cultuurgewassen, vee en huisdieren (met als doel hogere productie, grotere resistentie tegen ziekten en/of betere adaptatie aan tot dusverre voor deze gewassen ongeschikte klimaten – zie ook genenbank); en ten slotte het belang van natuurreservaten als gebieden van wetenschappelijk onderzoek, waaruit richtlijnen voortvloeien voor een doelmatig beheer van de instabiele cultuurmilieus.

Een derde aspect van het natuurbehoud is het sociaal-culturele motief: het behoud van de rijkdom aan planten- en dierenleven en van het landschapsschoon in het belang van opvoeding, cultuur en recreatie.

De natuurbescherming wordt internationaal behartigd door de in 1948 opgerichte International Union for the Protection of Nature, sinds 1956 geheten International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN), welke in 1961 de stoot gaf tot de oprichting van het World Wildlife Fund (WWF, zie Wereld Natuur Fonds). Uit een UNESCO-conferentie in 1968 sproot het Man and Biosphere Programme (MAB) voort, terwijl tevens de grondslag werd gelegd voor de politieke conferentie in 1972 te Stockholm. Daar werd het United Nations Environment Programme (UNEP) geboren. De taak van de UNEP is alle op het milieu gerichte acties en activiteiten binnen het systeem van de Verenigde Naties te coördineren en te stimuleren. Sedert de jaren zestig is ook een aantal regionale overheidsorganisaties zich met de natuurbescherming gaan bezighouden. In Europa geldt dat in het bijzonder de Raad van Europa en de Europese Unie.

In Nederland berust de beleidsverantwoordelijkheid voor de natuurbescherming bij het ministerie van Landbouw en Visserij. Het Staatsbosbeheer beheert de diverse soorten natuurterreinen van het ministerie van Landbouw en Visserij, waaronder 60!000 ha bosgebied.

De belangrijkste particuliere organisatie voor het behoud en beheer van natuurgebieden is de Vereniging Natuurmonumenten. Daarnaast zijn binnen alle provincies Landschapsstichtingen actief. Educatie en voorlichting vinden m.n. plaats door het Instituut voor Natuurbeschermingseducatie te Amsterdam.

Wettelijke regelingen ten aanzien van natuurbehoud zijn, behalve op de Natuurbeschermingswet (1967, Stbl. 572), gebaseerd op het Besluit beschermde inheemse plantensoorten (1973, Stbl. 487), de Vogelwet (1936, Stbl. 700), de Wet bedreigde uitheemse diersoorten (1975, Stbl. 48), de Beschikking Natuurbijdragen (1976, Stbl. 182) en Beschikking onderhoudsovereenkomsten landschapselementen (1976, Stbl. 182).