Wat verstaan mensen onder 'de natuur' ... is dat het park om de hoek met wat bomen en vogels, of is het misschien één of ander dieren(pret)park ?

Je kunt nog verder gaan en stellen dat alleen oerwouden - waar nog geen mens is geweest - 'echte' natuur is ( is dat er nog ? ). De vraag is, of natuur een plaats/locatie is of een begrip : natuur als zelfregulerend principe, de spontane ordening van alle elementen inclusief de mens. En het is alléén de mens die daarover kan nadenken, maar dan wel ieder op zijn eigen manier !

Hoe interpreteert de mens de natuur

Manier 1: De mens als despoot, heerser. De natuur heeft de mens nodig om te reguleren en te onderwerpen.
Manier 2: De mens als gelijkwaardige deelnemer. Zowel de mens als de natuur hebben gelijke waarden en in geval van keuze wint de sterkste.
Manier 3: De mens als onderdeel van de natuur. De mens is onderworpen aan natuurwetten en dient zich ook als zodanig te gedragen.


Manier 1:
Dit is het bekende beeld van uitbuiting van de natuur: de absolute heerser die de natuur aan zich onderwerpt en ermee doet wat hij wil, daarbij niet gehinderd door beperkende overwegingen van morele aard of door kennis inzake fragiliteit en draagkracht van ecosystemen.
De geschiedenis hiervan valt goeddeels samen met die van de moderne westerse cultuur sinds de 16de en 17de eeuw. Bacon en Descartes worden algemeen beschouwd als de filosofische grondleggers van deze visie. Newton heeft deze visie wetenschappelijk voltooid door de mechanisering van het wereldbeeld. Dit wereldbeeld gaat eveneens uit van de maakbaarheid van onze omgeving en van een analytisch reducerende aanpak van ingewikkelde problemen.

Manier 2:
Bij dit wereldbeeld heeft de natuur naast de mens een eigen waarde. De mens probeert dan niet de natuur te onderwerpen, maar is opgenomen in een dynamisch proces van wederzijdse ontplooiing en interactie. Natuur komt daarbij op gelijke hoogte met de mens en zijn cultuur.

Manier 3:
Bij dit model, waarbij de mens onderdeel is van de natuur, wordt ervan uitgegaan dat de natuur een eigen waarde heeft. De mens is alleen het enige wezen dat in staat is tot die erkenning. Dat vormt tevens de zin van zijn bestaan. De zin wordt niet door de mens ingebracht maar is het gevolg van het feit dat hij deel is van de natuur en daar betekenis aan ontleent.

Het is natuurlijk niet zo dat mensen direct in een bepaald vakje kunnen worden geduwd. Het is wel mogelijk om op grond hiervan tot een globale indeling te komen. In het algemeen kan worden gesteld dat manier 1 van denken heeft geleid tot de huidige milieucrisis. Zelfs nu denken we dat (milieu-) problemen kunnen worden opgelost door technische oplossingen en inzet van menselijke kennis. Zelfs natuurgebieden kunnen worden "gemaakt", vaak als "vergoeding" voor de aanleg van wegen of bouwterreinen. Milieuproblemen worden te lijf gegaan met wetten en voorschriften, soms gevolgd door technische ingrepen. Een dergelijk pakket van activiteiten wordt aangeduid als een "sluitend milieubeleid". Het probleem is daarbij in ecologische zin echter niet opgelost.