|
|
Het begin van de 20ste
eeuw veroorzaakte zowel voor als na de eeuwwisseling een koortsachtige
bedrijvigheid in de kunst, omdat mensen nieuwe manieren zochten om de
moderne tijd tot uitdrukking te brengen. In de jaren 1890 kon men
terugkijken op een eeuw van grote technologische veranderingen. Mensen
leefden nu in een nieuwe wereld van internationale telefoonverbindingen,
elektrische verlichting, auto's, draagbare camera's en zelfs bewegende
filmbeelden. In Londen was 's werelds eerste elektrische ondergrondse
treinverbinding in ontwikkeling. In Parijs was de stad radicaal
gemoderniseerd door de plannen van baron Georges Haussmann (1809-1891); het
werk had in de jaren 1880 een aanvang genomen. Ondertussen zocht de snel
uitdijende middenklasse in Brussel - een belangrijk centrum voor de
avant-garde sinds de jaren 1880 - naar een nieuwe uiting van architectuur,
vrij van de zich eindeloos herhalende vormen uit het verleden. Ze vonden een
antwoord in de Art Nouveau.
Art Nouveau sloot mooi aan op het symbolisme, maar in beide lagen sporen van
decadentie en van de luxueus-morbide gemoedstoestand aangeduid als fin de
siecle. In de jaren na 1900 werd een nieuwe orde gevonden : enerzijds helder
en fris, materialistisch en optimistisch, de belle époque, aan de andere
kant schril en uitdagend. Dit was het tijdperk van de kunstmanifesten en de
afscheiding, een onstuimige verklaring van nieuwe visies voor de kunst en de
wereld. Fauvisme, kubisme, expressionisme en futurisme stapelden zich op,
voortgedreven door een opeenvolging van wereldschokkende concepten en
uitvindingen : de psychoanalyse van Sigmund Freud; de
relativiteitstheorie van
Albert Einstein; het begin van de gemotoriseerde luchtvaart (1903).
Maar met het verstrijken van de jaren verbleekte het optimisme van het begin
van de eeuw tot een toenemend onbehaaglijke politieke sfeer van
ineenstortende imperiums, koloniale strubbelingen, uitbottend nationalisme
en revolutie. Het was al zichtbaar als een teken aan de wand, maar toch
heeft niemand toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak voelen aankomen dat deze
oorlog de Europese beschaving tot op zijn fundamenten zou doen sidderen.
|
|
|
|
|
|
|
