|
1. Fysische geografie
Het
noordelijke tweederde deel van Niger behoort tot de Sahara. Daar
bevinden zich enkele door vulkanische activiteit gevormde gebergten,
zoals het Aïr- of Azbinegebergte, met toppen als de Greboun (ca. 2000 m).
In het uiterste noordoosten ligt het Tchigaïhoogland (tot 1100 m hoog).
Ten zuiden hiervan bevinden zich uitgestrekte depressies, waarin ook het
Tsjaadmeer ligt. Deze bekkens zijn opgevuld met vnl. door de wind
aangevoerd zand en vormen de uitgestrekte (ten dele wandelende)
zandduinen van de Ténérévlakte en het Mangabekken. In het zuidwesten van
Niger ligt de vallei van de rivier de Niger, een ten dele met zand
bedekte vlakte met een ondergrond van klei met laterietkorst(en). De
rivier de Niger ontvangt van rechts enkele kleine zijrivieren, die in de
droge tijd nauwelijks water hebben.
Het klimaat vormt de overgang tussen dat van de vochtige Soedanheuvels
in het zuiden en het droge en hete Saharaklimaat in het noorden; de
regenval vormt de kritieke factor. Te Niamey, in Zuidwest-Niger, valt
per jaar ruim 590 mm neerslag, terwijl de temperaturen er variëren van
22 tot 36°C, met extremen van 15 °C in dec. en 42 °C in april. In Agadès,
in Midden-Niger, valt jaarlijks slechts gemiddeld 180 mm. De regentijd
duurt van juni tot oktober.
De plantengroei is sterk bepaald door de naar het noorden toe afnemende
hoeveelheid regen. In het zuiden treft men savannen aan. Deze gaan naar
het noorden toe via de Sahel over in het woestijngebied van de Sahara.
Onder andere onder invloed van de activiteiten van de mens verschuift de
grens van de woestijn steeds verder naar het zuiden.
De dierenwereld omvat zowel woestijn- als sahel- en savanne-elementen.
Gazellen, addax en algazel zijn vertegenwoordigers van woestijn- en
sahelfauna; tot de savanne-elementen behoren o.a. de Afrikaanse olifant
en talrijke antilopen. Door een slecht jachtbeheer is de wildstand zeer
teruggelopen en dreigt een aantal soorten te verdwijnen; het 'Parc
National du W' ligt op de grens van Niger, Dahomey en Boerkina Faso. De
fauna wordt ook bedreigd door het steeds verder oprukken van de
woestijn.
2.
Bevolking
In het zuiden wonen de landbouwende Hausa (54%), Songhai-Djerma (24%) en
Kanuri (4%). Ca. 20% van de bevolking wordt gevormd door nomadische
veehouders, die in het noorden wonen. Hiertoe behoren de Fulani (10%),
de Toeareg (8%) en de Toeboe. De urbanisatiegraad is relatief laag: ca.
17% van de bevolking woont in de stedelijke gebieden. De bevolkingsgroei
in de periode 1985-1994 bedroeg gemiddeld 3, 2% per jaar. Frans is de
officiële taal, maar wordt door een minderheid gesproken. Het Hausa is
van de verschillende stamtalen de belangrijkste. 85% van de bevolking is
islamiet (soennieten), 14% animist en 0,5% christen.
3. Bestuur en
samenleving
Niger is een presidentiële republiek. De wetgevende macht ligt bij het
voor vijf jaar volgens algemeen kiesrecht gekozen parlement, de
uitvoerende macht bij de voor 5 jaar direct gekozen president en de
ministerraad, aangevoerd door een premier. Een nieuwe grondwet, die
voorzag in een presidentieel stelsel, werd in mei 1996 per referendum
goedgekeurd.
4. Economie
Niger heeft het inkomen per hoofd van de bevolking gestaag zien dalen
tot $ 230 in 1994. In de jaren 1979-1981 leek de situatie zich dankzij
de uraniumwinning en de overheidsinvesteringen te verbeteren, maar in de
jaren daarna daalde het inkomen opnieuw, onder meer door aanhoudende
droogte en de daling van de prijs van uranium. Bezuiningen en
hervormingen die het Internationaal Monetair Fonds en de Wereldbank
afdwongen, resulteerden in de ontmanteling van veel staatsbedrijven en
meer marktgerichtheid.
Landbouw
is de kern van de economie (39% van het bnp), 95% van de bevolking is
afhankelijk van deze sector. Het belangrijkste probleem in de landbouw
is gebrek aan water. Alleen het zuiden is geschikt voor akkerbouw:
gierst, sorghum; katoen en grondnoten als handelsgewassen. In 1981
bereikte Niger voor even zelfvoorziening op voedselgebied. De droogte
maakte importen echter weer noodzakelijk. De teelt van handelsgewassen
liep terug door de droogte èn omdat veel boeren overstapten op andere
producten, met nadelige gevolgen voor de handelsbalans. Niger is een van
de belangrijkste vee en vlees exporterende landen van West-Afrika.
Watergebrek is ook voor de veehouderij een groot probleem. Visvangst
vindt plaats in het Tsjaadmeer en de rivier de Niger. De industriële
productie is beperkt tot enkele bedrijven die hoofdzakelijk agrarische
producten verwerken. In 1971 is begonnen met de exploitatie van rijke
uraanvoorraden in het Aïrgebergte. Na een piek van 13% van het bnp in
1980 zakten de opbrengsten van de mijnbouw door ontwikkelingen op de
wereldmarkt tot 5% bnp in 1992. De bewezen uraniumreserves bedragen ca.
210!000 ton. De maatschappij SOMAÏR, met Franse, Duitse en Italiaanse
belangen, exploiteert de mijnen. Recentelijk heeft de staat een belang
van 33% in het bedrijf verworven. Niger is de vijfde producent van
uranium in de wereld. Andere delfstoffen zijn zout, tinerts, zink,
koper, magnesium, goud en steenkool. De elektriciteitsproductie vindt
alleen plaats in olie- en kolengestookte centrales. Ongeveer de helft
van de nationale energieconsumptie moet worden ingevoerd uit Nigeria. Er
zijn plannen voor de bouw van een waterkrachtcentrale in de Niger bij
Niamey en uitbreiding van bestaande centrales om de
importafhankelijkheid te verminderen.
Niger heeft een negatieve handelsbalans. Belangrijke uitvoerproducten
zijn uraan, vee en veeteeltproducten, aardnoten en katoen. Ingevoerd
worden aardolieproducten, machines, auto's, staal, suiker en katoenen
weefsels. Een groot deel van de handel met Nigeria (vooral vee) wordt
niet geregistreerd, met als gevolg een groot verlies aan douanerechten.
De belangrijkste handelspartners zijn Frankrijk, Nigeria, de Verenigde
Staten en Japan. De meeste bilaterale hulp komt van Frankrijk en andere
EG-landen. Japan geeft veel hulp bij de verbetering van de
infrastructuur.
Ontwikkelingsplannen richten zich vooral op de infrastructuur. Ook wordt
aandacht geschonken aan maatregelen tegen de verwoestijning. Niger is
lid van de West-Afrikaanse monetaire overeenkomst. Belangrijkste bank is
de Banque Centrale des États de l'Ouest.
Niger heeft geen spoorwegen; er zijn wel plannen voor een
spoorverbinding tussen Niamey en Parakou als aansluiting op de spoorlijn
naar de havenstad Cotonou in Benin. Cotonou is de belangrijkste
buitenlandse haven voor Niger. Het wegennet is ongeveer 10!000 km lang,
waarvan 30% verhard is. De Nigerrivier is gedurende zeven maanden van
het jaar bevaarbaar tussen Niamey en Gaya (300 km). Niger heeft in
Niamey en Agadez internationale luchthavens en neemt deel in de
internationale luchtvaartmaatschappij Air Afrique. Trans-Niger verzorgt
binnenlandse vluchten.
5. Geschiedenis
In
1904 werd Niger een deel van de Franse kolonie Haut-Sénégal-Niger, in
1910 werd het daaruit losgemaakt en in 1927 kreeg het zijn definitieve
vorm in Frans West-Afrika. Na op 18 dec. 1958 zelfbestuur te hebben
gekregen en voor het behoud van de banden met Frankrijk te hebben
gestemd, werd het land op 3 aug. 1960 een onafhankelijke republiek. De
in 1958 aan het bewind gekomen premier Diori Hamani- zie foto
werd in nov. 1960 tot president gekozen. De oppositiepartij, de Sawaba,
die in 1958 voor directe afscheiding van Frankrijk had geijverd, werd
verboden; verscheidene leiders weken uit naar Mali. In 1965 en 1970 werd
Diori Hamani voor vijf jaar als president herkozen; zijn partij, de
Parti Progressiste Nigérien, behaalde in beide verkiezingen alle
parlementszetels. Onder meer als gevolg van de droogte en de daaruit
voortvloeiende voedselcrisis in de eerste helft van de jaren zeventig
ontstonden spanningen. Op 15 april 1974 ondernam de stafchef van het
leger, Seyni Kountché, een geslaagde staatsgreep. Hij schortte de
grondwet op, ontbond de nationale vergadering en verbood iedere
politieke activiteit. Als voorzitter van een Opperste Militaire Raad
vormde hij een kabinet dat uit louter jonge militairen bestond. Kountché
regeerde met harde hand. Pogingen zijn regime omver te werpen mislukten.
Toen hij in 1987 stierf werd hij opgevolgd door de chef-staf van het
leger, brigadier Ali Saibou. In 1986 stelde een speciale commissie een
Nationaal Handvest voor een nieuwe grondwet op, dat in 1989 werd
aangenomen. Op basis hiervan werd in 1991 een Nationale Conferentie
gehouden, waarop een regering onder Amadou Cheiffou werd gevormd die het
land gedurende een overgangsperiode van 15 maanden moest voorbereiden op
de invoering van een democratisch (meerpartijen)stelsel. De rol van
generaal Saibou werd daarbij beperkt tot een louter symbolische. Bij een
referendum in 1992 werd de nieuwe grondwet aangenomen, die voorziet in
een meerpartijenstelsel. In febr. 1993 werden voor het eerst sinds 1960
vrije verkiezingen gehouden. Deze werden gewonnen door de AFC, een
coalitie van negen oppositiepartijen. De presidentsverkiezingen in maart
1993 won Mahame Ousmane van de AFC.
In het noorden bleven de Toeareg zich tegen de diverse regeringen
verzetten. Een in 1993 met de politieke arm van de beweging FLAA
gesloten bestand werd echter niet door de militaire tak ervan erkend.
Bij de vervroegde verkiezingen van jan. 1995 behaalde de voormalige
eenheidspartij MNSD 43 van de 83 zetels in het parlement; de verzamelde
oppositiepartijen die president Ousmane steunden behaalden 40 zetels.
Premier Amadou stelde een kabinet samen waarin de
partijen
die de president steunden, niet waren vertegenwoordigd.
Een militaire staatsgreep maakte in jan. 1996 een einde aan de
machtsstrijd tussen president Ousmane en premier Amadou.
Luitenant-kolonel Ibrahim Baré Mainassara - zie foto -
stelde de grondwet buiten werking, ontbond de politieke partijen en
kondigde de noodtoestand af. Hij beloofde een snelle terugkeer naar een
democratisch bestuur.
De presidentsverkiezingen van juli 1996 eindigden in een chaos.
Mainassara had alle andere kandidaten onder huisarrest laten plaatsen en
verklaarde zich tot overwinnaar in de eerste ronde. Uit protest tegen
deze gang van zaken schortten de Verenigde Staten hun hulp op. De
parlementsverkiezingen van nov. werden door alle belangrijke
oppositiepartijen geboycot.
|