 Het
wetenschappelijk onderzoek van het poollicht en de daarmee
samenhangende verschijnselen heeft een sterke stimulans gekregen
door de ontwikkeling van de rakettentechniek. Zo heeft bijvoorbeeld
de Europese Organisatie voor Ruimteonderzoek (ESRO) een lanceerbasis
in de Noordzweedse stad Kiruna, binnen de poolcirkel.
Kiruna’s beroepsbevolking leeft voor een groot deel van ondergrondse
arbeid (de stad heeft een grote ijzermijn), maar een minderheid van
zo’n tachtig man verdiept zich in het onderzoeken van de dampkring
tot hoogten van enkele honderden kilometer boven het aardoppervlak.
De basis vanwaar zij hun peilraketten lanceren ligt ongeveer veertig
kilometer buiten het centrum van de stad, maar nog steeds binnen de
grenzen van de gemeente, die qua oppervlakte de grootste gemeente
van de wereld is : 14.000 vierkante kilometer, of bijna de helft van
België.
Tijdens de poolnacht daalt hier de temperatuur tot 25 graden onder
nul en een plek die iets meer naar het zuidoosten ligt noteert nu en
dan zelfs 40 graden vorst. ‘Zelfs onze eau de vie bevriest hier’,
meldde ruim tweehonderd jaar geleden een groep Fransen, leden van de
Franse academie van wetenschappen die de afplatting van de aardbol
in het poolgebied bestudeerden.
Het werk van de ESRO-onderzoekers reikt tot in de ‘hoge sferen’,
waar ze gegevens verzamelen over natuurkundige verschijnselen in de
periferie van de aardsfeer, dat slechts vaag te omlijnen
overgangsgebied tussen de dampkring en de ruimte. Van drie van de
vier Europese kunstmanen waren de banen zo gericht, dat zij over de
poolgebieden zouden lopen. Natuurkundig gesproken zijn dit immers de
interessantste gebieden voor het onderzoek van de ionosfeer :
hier interfereert de zon rechtstreeks met onze atmosfeer; elders
niet. De enige manier om alle dampkringlagen te onderzoeken is die
waarbij men wetenschappelijke apparatuur de lucht instuurt, in de
neuskegels van de raketten.
Kiruna is één van de verst vooruitgeschoven posten van het
noordpoolonderzoek. De noordpool maakt het onmogelijk dat men
permanente bases vestigt in de onmiddellijke omgeving van de pool
zelf. |
|
|
|
|
|
