| |
Posttraumatische dystrofie (PD) is een complicatie die na een letsel
of een operatie aan een lidmaat, arm of been, ontstaat. De ernst ervan
staat los van de ernst van het letsel. Zo kan een klein letsel,
bijvoorbeeld een kneuzing van de hand, een ernstige vorm van PD geven.
Een zwaar letsel, zoals een gecompliceerde enkelbreuk, kan in lichte
mate PD tot gevolg hebben.
PD is een van de belangrijkste oorzaken van functieverlies en
invaliditeit na ongevallen of operaties aan een lidmaat. Alle weefsels
en alle functies van een arm of been kunnen door PD worden aangetast. Er
kan ernstige invaliditeit en moeilijk te behandelen pijn optreden. De
patiënt kan in een maatschappelijk en sociaal isolement terecht komen.
Jaarlijks krijgen 8.000 mensen deze complicatie na een letsel. In enkele
gevallen ontstaat PD spontaan. Het overgrote deel van de 8.000 mensen
geneest binnen korte tijd, veelal zonder restverschijnsel. De overige
patiënten krijgen te maken met een langdurige of zelfs chronische
situatie. Naar schatting zijn er tenminste 20.000 chronische
PD-patiënten in Nederland. Posttraumatische dystrofie is een aandoening
die bij alle leeftijden voor komt, maar vaker bij mensen tussen de 45 en
60 jaar en meer bij vrouwen (75%) dan bij mannen. Ook is het een
aandoening die wereldwijd wordt aangetroffen zoals in Amerika, Engeland,
Duitsland, Zweden, Noorwegen, Denemarken, Frankrijk, België, Italië,
Zuid-Afrika, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland.
Posttraumatische dystrofie is in Nederland ook bekend onder de namen
Sudeck Dystrofie (of Atrofie) en Sympathische Reflex Dystrofie. Er zijn
heel veel benamingen voor en in de literatuur worden wel 50
verschillende namen vermeld. De laatste tijd komt de term CRPS type I
(Complex Regionaal Pijnsyndroom) steeds meer in opgang. De gangbare
Amerikaanse benaming is Reflex Sympathetic Dystrophy (RSD)
Zolang er nog geen eenduidigheid is over de oorzaak van PD gebruiken wij
de naam posttraumatische dystrofie.
Theorieën
Er is een aantal theorieën over het ontstaan van PD waarbij de theorie
over de (over)reactie van het sympathisch zenuwstelsel en de
ontstekingstheorie op de voorgrond staan.
Psychosociale theorie
Hierbij gaat men ervan uit dat patiënten die PD krijgen een bepaalde
psychologische predispositie hebben. Men zou een bepaalde
karakterstructuur hebben of psychisch voorbeschikt om PD te krijgen.
Deze theorie wordt ook in verband gezien met het feit dat PD-patiënten
niet willen oefenen na een ongeval of operatie (inactiviteitstheorie)
waardoor dystrofie of atrofie zou ontstaan. Voor beide theorieën zijn
geen wetenschappelijke bewijzen geleverd die de theorie staven. Uit
onderzoeken blijken geen verschillen te bestaan tussen
persoonlijkheidsstructuren bij patiënten met en zonder PD.
Inactiviteitstheorie
Bij deze theorie is de gedachte dat door inactiviteit, omdat de
patiënten niet willen oefenen na een ongeval of letsel, er dystrofie of
atrofie ontstaat. Uit onderzoek blijkt dat PD-patiënten echter niet in
staat zijn om te oefenen omdat er onvoldoende zuurstof wordt opgenomen
in de spieren van het aangedane lidmaat. Spierarbeid is niet mogelijk,
en PD-patiënten kunnen dan ook niet intensief oefenen.
Sympathische reflex theorie
Het ontstaan van PD wordt in deze theorie toegeschreven aan een
over-reactie van het sympathisch zenuwstelsel. De verstoring van het
sympathisch zenuwstelsel leidt tot veranderingen in kleur, temperatuur
en zweten van het lidmaat. Niet alle verschijnselen van PD kunnen vanuit
deze stoornis worden verklaard.
Abnormale ontstekingsreactie theorie
PD is, volgens deze theorie, een abnormale (steriele) ontstekingsreactie
waarbij zuurstofradicalen een grote rol spelen. Er zouden teveel
zuurstofradicalen worden gevormd waardoor gezond weefsel beschadigd
wordt. Het normale herstelproces zou uit de hand lopen en tot schade aan
gezond weefsel leiden. De kenmerkende verschijnselen bij een ontsteking
zijn roodheid, zwelling, warmte, functiestoornis en pijn.
Theorie en bewijs: lokale neurogene ontsteking
Er wordt vanuit gegaan dat op basis van weefselschade er een
ontstekingsreactie tot stand komt die primair tot doel heeft tot
genezing te leiden, maar echter op hol slaat. De ontstekingsreactie
heeft tot gevolg dat er lekkage van zenuweiwit ontstaat. Dit heeft
vervolgens weer tot gevolg dat er in de beslisstations in het ruggemerg
en hogere centra, veranderingen optreden die leiden tot ontregeling van
het onwillekeurig zenuwstelsel en de symptomen van allodynie, dystonie
en spasme.
Posttraumatische dystrofie is een zeer ernstig te nemen aandoening die
nog onvoldoende wordt begrepen. |
|
|
|
|
|
