header_science

Totaal bezoekers:
Totaal pagevieuws:
Online bezoekers:
 
 
 
   


 maak van deze website uw startpagina !

WorldwideBase
Alle wwbase pagina's

 

Schildpadden

 

 Zoogdierenpagina klik hier >>>

 
Schildpadden, de orde Testudines of Chelonia, van de Reptielen met 220 recente soorten in 66 geslachten. Dit betrekkelijk geringe aantal is niettemin in te delen in verscheidene anatomisch en in leefwijze verschillende groepen, wat samenhangt met de hoge ouderdom van de orde: schildpadden waren er al in de Jura.

1. Anatomie en fysiologie
Het schild omsluit als een beschermend pantser het grootste deel van het lichaam, en bij de meeste soorten kunnen ook kop, staart en ledematen erin teruggetrokken worden, waarbij de kop soms achter de voorpoten komt te liggen. Het schild is in principe een sterk gespecialiseerde huid; het bestaat uit aaneensluitende huidbeenderen van de lederhuid, voor wat het rugschild betreft ook uit daarmee vergroeide verbrede wervels (zie wervelkolom) en ribben, en deze overdekkende, eveneens aansluitende, maar er wat de naden betreft niet mee corresponderende hoornschilden (laminae) van de opperhuid. Rugschild (carapax) en buikschild (plastron) vormen meestal één geheel. Bij sommige groepen zijn de beenschilden en/of hoornschilden gereduceerd. In het plastron kunnen overdwars verlopende ‘scharnieren’ aanwezig zijn, waardoor één of twee plastrondelen de openingen voor de kop, enz. aan de voor- en/of achterzijde na het intrekken extra kunnen afsluiten ( ‘doosschildpadden’).
Bij de Halswenders wordt de nek bij het intrekken van de kop in een horizontaal vlak gebogen, bij de Halsbergers in een verticale bocht. De schoudergordel ligt binnen de ribben, een unieke situatie. Tanden ontbreken, maar een vaak zeer scherpe hoornbedekking van de kaken maakt afbijten van voedsel mogelijk. Landschildpadden eten hoofdzakelijk plantaardig voedsel, maar bij de meeste soorten overheerst de dierlijke component. In verband met hun traagheid is de voedselbehoefte bij veel soorten gering. Bij een aantal waterbewoners vindt, behalve via de longen, ook gaswisseling plaats via de huid van de met water gevulde mondholte en cloaca. Het gezicht is goed ontwikkeld, maar vele soorten vinden hun voedsel vnl. met behulp van het reukorgaan. De seksen onderscheiden zich veelal doordat het mannetje een vlakker of zelfs hol gevormd buikschild heeft (in verband met de paring) en kleiner is. Moeras- en waterschildpadden paren in het water. De bolvormige eieren worden altijd aan land gelegd, bij zeeschildpadden boven de waterlijn aan het strand, en door het vrouwtje ingegraven. Het aantal varieert van 2 tot ca. 200 (zeeschildpadden) per legsel. De incubatietijd is twee maanden (tropen) tot drie maanden (gematigde gebieden). Broedzorg na het leggen is niet bekend.
Grote soorten kunnen zeer oud worden. De hoogste met enige zekerheid bekende leeftijd is ca. 150 jaar van een exemplaar van de nu uitgestorven soort Testudo sumeiri, in 1919 gedood op Mauritius.

2. Verspreiding en indeling
Schildpadden komen over de hele wereld voor, uitgezonderd Nieuw-Zeeland en het westelijk deel van Zuid-Amerika. In Europa ten noorden van het mediterrane gebied vindt men echter slechts één soort, de in Nederland voorkomende moerasschildpad, die evenals vele andere uitheemse schildpadden in Nederland bij de wet beschermd is. Enkele soorten kunnen in een terrarium gehouden worden, vooral de roodwangschildpad.
Naar hun leefgebied worden de Schildpadden wel ingedeeld in landschildpadden, die zelden of nooit in het water gaan, moerasschildpadden, die hun voedsel meestal in het water zoeken en daarin ook vluchten, maar die zich graag zonnen op het droge, zoetwaterschildpadden, die zelden op het land komen, en zeeschildpadden. Deze indeling komt slechts gedeeltelijk overeen met de classificatie naar anatomische kenmerken, als hieronder gegeven. Volgens Mertens en Wermuth zijn er twee onderorden:
I. Tot de onderorde Halsbergers (Cryptodira) behoren drie superfamilies.
a. De eerste, Testudinoidea, omvat de meerderheid van alle schildpadden. De meeste landschildpadden behoren tot de fam. Testudinidae. Er zijn zes geslachten, waarvan het geslacht Testudo het grootste is, en slechts ontbreekt in Noord-Amerika en het Australische gebied. Het zijn de langzame, hooggewelfde vormen met olifantachtige achterpoten. In Europa komen voor de Moorse landschildpad (T. graeca) in Zuid-Spanje en op de Balkan ten zuidoosten van de Donau, de Griekse landschildpad (T. hermanni) van Oost-Spanje tot Griekenland en Roemenië, en T. marginata in Zuid-Griekenland; deze soorten dreigen in grote gebieden uit te sterven door de massale verkoop als huisdier. In Indonesië komt voor de sterschildpad (T. elegans), 35 cm. De reuzen onder de landschildpadden zijn Galápagosreuzenschildpad (T. elephantopus) van de Galápagoseilanden, tot 110 cm carapaxlengte en de Seychellenreuzenschildpad (T. gigantea), van de Seychellen, tot 120 cm carapaxlengte.
Twee grote en agressieve Amerikaanse soorten zoetwaterschildpadden vormen samen de familie Chelydridae, nl. de bijtschildpad (Chelydra serpentina) en de tot meer dan 100 kg wegende alligatorschildpad (Macroclemys temmincki).
De fam. Kinosternidae is eveneens Amerikaans en bestaat vnl. uit de kleine modderschildpadden (Kinosternon), moerasschildpadden met een scharnier in het plastron, en de zoetwatersoorten van het geslacht muskusschildpadden (Sternotherus). De fam. Dermatemydae telt slechts één soort, in Midden-Amerika; de fam. Platysternidae eveneens één, de grootkopschildpad (Platysternon megacephalum) uit Achter-Indië.
Tot de fam. Moerasschildpadden (Emydidae) behoren ca. twintig geslachten van moerasschildpadden, maar ook enkele landbewoners (nl. de Amerikaanse doosschildpadden; Terrapene) en enige grote zoetwaterschildpadden in Zuidoost-Azië. Tot de moerasschildpadden behoren de vele Amerikaanse sierschildpadden van de geslachten Chrysemys, Graptemys en Pseudemys (tot welk laatste geslacht de veel als huisdier gehouden roodwangschildpad, (P. scripta troosti) en de pauwoogsierschildpad (P. ornata callirostris) behoren. Geoemyda-soorten komen zowel in Amerika als in Azië voor. Cuora-soorten zijn Aziatische doosschildpadden. Clemmys heeft vertegenwoordigers in Azië en Amerika, maar ook in Noord-Afrika en op het Iberisch Schiereiland, nl. de Moorse moerasschildpad. Daar, en verder in heel Zuid- en Midden-Europa, leeft ook de Europese moerasschildpad (Emys orbicularis), waarvan een enkele maal in Zuid-Limburg een waarschijnlijk afgedwaald exemplaar gevangen is.
b. De superfamilie Chelonioidea omvat de vijf soorten zeeschildpadden uit de tropische en subtropische zeeën. Tot de familie Chelonidae behoren de soepschildpad (Chelonia mydas), de onechte karetschildpad (Caretta caretta), de echte karetschildpad (Eretmochelys imbricata), die het schildpad levert, en de bastaardschildpad (Lepidochelys olivacea).
De grootste van de recente schildpadden is de tot 2 m lange en 600 kg zware lederschildpad (Dermochelys coriacea), die echter o.a. door haar sterk gereduceerde schild zo afwijkt, dat zij in een aparte familie geplaatst wordt. De lederschildpad spoelt weleens aan de Nederlandse en Belgische kust aan. Door maatregelen die het eieren opgraven tegengaan, zoals in Suriname thans bestaan, kunnen de zeeschildpadden van de ondergang gered worden.
c. Tot de superfamilie Trionychoidea behoren, behalve een afwijkende Nieuw-Guinese soort (Carettochelys), de grote Zoetwaterlederschildpadden of Weekschildpadden (fam. Trionychidae), die met zeven geslachten in alle werelddelen behalve Europa en Australië voorkomen, Trionyx zelfs in het hele verspreidingsgebied van de familie; de dieren danken hun naam aan het afwezig zijn van hoornschilden.
II. De soorten van de onderorde Halswenders of Pleurodira komen uitsluitend op het zuidelijk halfrond voor. Er zijn twee families.
Tot de fam. Pelomedusidae behoren twee geslachten van Afrikaanse soorten en het geslacht Podocnemis van Zuid-Amerika plus Madagaskar. De meeste zijn moerasschildpadden met een vrij korte nek, dit in tegenstelling tot vele soorten van de andere familie, de tien geslachten omvattende Slangenhalsschildpadden (Chelidae) van Zuid-Amerika en het Australische gebied. Deze hebben een bijzonder lange hals die soms de lengte van het rugpantser overtreft. Ook de doodstil op de rivierbodem liggende matamata (Chelus fimbriata) uit Zuid-Amerika behoort tot deze groep.
Schildpadden zijn reptielen die al zeer lang bestaan. Er bestaan meer dan 200 soorten en je treft ze aan in tropische en gematigde zones. Een deel leeft op het land, een deel in zee en er zijn ook schildpadden die in zoet water leven.
Karakteristiek voor schildpadden is hun brede romp die wordt omsloten door een pantser. Dit bestaat uit een meer of minder gewelfd rugschild en een plat buikschild. De twee worden verbonden door een massa kraakbeen. Bij sommige schildpadden blijft deze zacht, bij andere soorten wordt ze hard. Aan de buitenkant is het pantser meestal bedekt met hoornschilden of een leerachtige huid.
Schildpadden hebben vier poten, die evenals hun kop, hals en staart volledig teruggetrokken kunnen worden in het pantser. Bij waterschildpadden zijn de poten veranderd in vinnen.
De meestal eivormige kop van de schildpadden is plomp. Ze hebben geen tanden. De kaken zijn net als bij vogels met hoornscheden bedekt. De hals is zeer beweeglijk.
Landschildpadden zijn meestal planteneters. Ze voeden zich vooral met grassen, vruchten en kruiden. Maar ze eten ook slakken en wormen. Moeras- en zeeschildpadden zijn meestal roofdieren die ook jacht maken op verschillende kleine dieren zoals vissen en kikkers.
Ze planten zich voort door eieren te leggen. Hiervoor gaan alle soorten aan land en ze leggen hun eieren in een gat in het zand. Het aantal schommelt tussen de 10 en meer dan 100. De ronde eieren worden bedekt met een laag zand. Na enkele weken of maanden kruipen de jongen uit de eieren en gaan ze op pad, ze blijven of op het land of ze gaan naar zee.
Schildpadden behoren tot de meest bedreigde dieren ter wereld. De mens eet niet alleen hun vlees maar ook hun eieren. Het pantser van enkele soorten wordt gebruikt voor de productie van schildpadleer.
Door kweekprogramma's en beschermende maatregelen, zoals invoerverboden, probeert men te voorkomen dat verschillende soorten uitsterven. In de mythologie van het oude China speelde de schildpad een belangrijke rol als orakel. De schildpad behoorde tevens tot de vijf heilige dieren. Vlees, gal en bloed van schildpadden worden gebruikt ter genezing van zeer verschillende ziekten.
 
   

Footer worldwidebase



uw eigen startpagina


© copyright WorldwideBase 2005-2009